Tấm ảnh sau gần 60 năm và giọt nước mắt của người vợ liệt sĩ

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), sáng 23/7, Bộ Tư lệnh Tp.HCM phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ Tp.HCM tổ chức chương trình họp mặt với chủ đề "Tri ân người giữ lửa", dành cho Mẹ Việt Nam Anh hùng, vợ liệt sĩ, vợ thương binh nặng và đặc biệt nặng.

Các thân nhân liệt sĩ được nhận di ảnh.

Lá thư cuối bên dòng Nhật Lệ và lời nhắn gửi chưa kịp thành hiện thực

Khoảnh khắc khiến cả khán phòng lặng đi rồi bật khóc chính là khi bà Đỗ Thị Ân (83 tuổi) được trao tấm di ảnh phục dựng của người chồng liệt sĩ Lương Đình Canh, người đã hy sinh từ năm 1968.

Cầm bức ảnh trên tay, người phụ nữ tóc bạc run run vuốt từng đường nét trên gương mặt chồng. Sau gần 6 thập kỷ, khuôn mặt ấy hiện lên rõ ràng như vừa bước ra từ ký ức.

"Giống quá... Ông ấy vẫn đẹp trai quá", bà Ân nghẹn ngào. Nước mắt bà rơi, cũng là lúc rất nhiều người trong khán phòng không thể kìm lòng.

Bà Đỗ Thị Ân (83 tuổi) ôm di ảnh người chồng liệt sĩ Lương Đình Canh.

Bà Ân và ông Canh cùng quê Hà Nội, từng làm việc tại Nhà máy giấy Vạn Điểm. Khi phong trào Nguyễn Văn Trỗi lan tỏa khắp cả nước, ông Canh tình nguyện nhập ngũ. Suốt thời gian chồng đi chiến đấu, bà chưa một lần hồi âm thư vì ông liên tục thay đổi địa bàn hoạt động.

Lá thư cuối cùng ông gửi về được viết bên dòng sông Nhật Lệ, trước khi vào chiến trường miền Nam.

Ở tuổi 83, bà Ân khó khăn trong việc di chuyển, tuy nhiên, khi nghe tin được nhận di ảnh chồng, bà là một trong những người có mặt từ sớm.

Bà Đỗ Thị Ân bật khóc khi kể về chồng.

Trong thư, người lính trẻ dặn: "Nếu sinh con trai hãy đặt tên Lương Đình Chiến, với mong ước chiến tranh sớm kết thúc; còn nếu là con gái thì đặt Lương Thị Cẩm Thơ, bởi ông rất thích ngâm thơ. Đó cũng là những dòng thư cuối cùng", bà Ân xúc động chia sẻ.

Ông hy sinh trên đường hành quân vào chiến trường phía Nam năm 1968. Theo thời gian, tấm ảnh cũ của liệt sĩ Lương Đình Canh đã nhòe mờ. Khi biết Bộ Tư lệnh Tp.HCM phối hợp với nhóm phục dựng ảnh thiện nguyện TeamLee khôi phục di ảnh cho các gia đình liệt sĩ, bà Ân lập tức đăng ký.

Người vợ ôm chặt di ảnh chồng, nghẹn ngào kể lại những câu chuyện xưa.

Chỉ sau thời gian ngắn, người vợ đã có thể một lần nữa nhìn thấy gương mặt người chồng năm xưa bằng một bức ảnh rõ nét.

Không chỉ phục dựng ký ức, chương trình năm nay còn trao 150 di ảnh liệt sĩ đã được phục dựng cho thân nhân trên địa bàn Tp.HCM, góp phần lưu giữ hình ảnh các anh hùng liệt sĩ và lan tỏa đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa".

Người con lần đầu nhìn rõ gương mặt cha ở tuổi 66

Không chỉ có cuộc hội ngộ của người vợ với ký ức, chương trình còn mang đến niềm xúc động cho những người con liệt sĩ.

Tại chương trình, ông Lại Văn Cọp (66 tuổi) lần đầu tiên được nhìn rõ gương mặt người cha của mình. Trước đó, kỷ vật duy nhất gia đình lưu giữ chỉ là một tấm ảnh đen trắng nhỏ bằng ngón tay của liệt sĩ Lại Văn Chệt.

Ông Lại Văn Cọp trò chuyện cùng Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh Tp.HCM.

"Từ nhỏ đến lớn, tôi đâu có biết mặt ba, chỉ thấy hình thôi", ông Cọp xúc động chia sẻ.

Theo lời kể của gia đình, liệt sĩ Lại Văn Chệt chiến đấu tại chiến trường Bình Long - Phước Long và hy sinh năm 1970, khi ông Cọp mới 10 tuổi. Thời điểm ấy, gia đình chưa nhận được tin báo tử. Sau ngày đất nước thống nhất, trong khi nhiều người lần lượt trở về, cả gia đình vẫn mòn mỏi chờ đợi.

"Người ta về cả mà ba mình chờ mãi không thấy. Mãi sau này, một người đồng đội trở về mới báo tin ba đã hy sinh", ông nhớ lại.

Đến nay, hài cốt của liệt sĩ Lại Văn Chệt vẫn chưa được tìm thấy. Từ tấm ảnh cũ nhỏ bé, chân dung người cha được phục dựng rõ nét, có màu sắc và được đặt trong khung ảnh trang trọng.

Nhiều người có mặt tại chương trình không giấu được những giọt nước mắt khi nghe các câu chuyện của thân nhân liệt sĩ.

Phát biểu tại chương trình, Phó Bí thư Thành ủy Tp.HCM Văn Thị Bạch Tuyết khẳng định, lịch sử luôn ghi nhớ những người trực tiếp chiến đấu, anh dũng hy sinh và cũng dành sự trân trọng đặc biệt đối với những người âm thầm ở phía sau.

Theo bà, sau chiến tranh, những người vợ liệt sĩ, vợ thương binh vẫn tiếp tục đồng hành cùng chồng vượt qua những vết thương không bao giờ lành, thay chồng nuôi con, phụng dưỡng cha mẹ, gìn giữ truyền thống cách mạng của gia đình.

Phó Bí thư Thành ủy Tp.HCM Văn Thị Bạch Tuyết trao quà cho thân nhân liệt sĩ, thương binh.

"Dù chiến tranh đã kết thúc nhưng hậu quả chiến tranh vẫn còn hiện hữu trong cuộc sống nhiều gia đình. Chính các dì, các cô đã tiếp tục gánh chịu hậu quả chiến tranh trong thời bình bằng tình yêu thương, lòng bao dung và đức hy sinh cao đẹp", bà nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Tp.HCM Huỳnh Thị Thúy Phương cũng chia sẻ, có những hy sinh không được ghi bằng huân chương hay những trang sử mà được viết bằng từng bữa cơm, viên thuốc, những đêm thức trắng và tình yêu thủy chung dành cho người chồng mang thương tật.

"Nếu những người lính là biểu tượng của lòng quả cảm nơi chiến trường thì những người vợ của thương binh, bệnh binh nặng chính là biểu tượng của đức hy sinh, của tình nghĩa vợ chồng và của sức mạnh bền bỉ trong cuộc sống đời thường", bà nói.

Người thân liệt sĩ Nguyễn Xuân Thành xúc động khi nhận được di ảnh.

Dịp này, Ban tổ chức đã trao 168 phần quà, mỗi phần trị giá 2,5 triệu đồng, tới các đại biểu, đại diện cho 570 vợ thương binh nặng và đặc biệt nặng đang sinh sống trên địa bàn Tp.HCM. Đồng thời, Bộ Tư lệnh Tp.HCM phối hợp với Công an Tp.HCM và TeamLee trao 150 di ảnh liệt sĩ đã được phục dựng, góp phần lưu giữ ký ức về các anh hùng liệt sĩ và lan tỏa đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa".

Các di ảnh được phủ Quốc kỳ, trao tận tay thân nhân của các liệt sĩ.

Theo kế hoạch, mỗi gia đình sẽ nhận một bức di ảnh đã được phục dựng, in, đóng khung cùng file ảnh kỹ thuật số sau khi toàn bộ thông tin được đối chiếu cẩn thận với thân nhân. Ngoài 54 di ảnh được trao tập trung trong chương trình ngày 23/7, những bức ảnh còn lại sẽ tiếp tục được trao tại các xã, phường trên địa bàn Tp.HCM.

Sau mỗi bức di ảnh được trao không chỉ là một gương mặt được phục dựng, mà còn là một ký ức được đánh thức, một cuộc hội ngộ sau hàng chục năm mong đợi và lời tri ân dành cho những con người đã lặng lẽ gìn giữ ngọn lửa của tình yêu, của gia đình và của Tổ quốc suốt cả cuộc đời.

Phạm Thị Mỹ Hậu