SSI Research: Lợi nhuận ngân hàng tăng trưởng tích cực, nhưng tỷ lệ cho vay toàn ngành ở mức cao

Lợi nhuận bứt tốc, nhóm quốc doanh dẫn đầu

Quý II/2026 tiếp tục chứng kiến đà tăng trưởng tích cực của ngành ngân hàng. Theo SSI Research, tổng lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng trong phạm vi nghiên cứu đạt 95.700 tỷ đồng, tăng 27,6% so với cùng kỳ và 20,3% so với quý I.

Nhóm ngân hàng thương mại nhà nước tiếp tục đóng vai trò đầu tàu. Vietcombank (VCB) ghi nhận lợi nhuận tăng tới 58% so với cùng kỳ và 48% so với quý trước. VietinBank (CTG) và BIDV (BID) cũng lần lượt tăng 22% và 20%. SSI Research cho rằng kết quả vượt kỳ vọng chủ yếu đến từ VCB, CTG và BID, nhờ thu nhập lãi thuần duy trì tích cực, nguồn thu ngoài lãi cải thiện và chi phí tín dụng giảm. Ở chiều ngược lại, Sacombank (STB) và MSB có kết quả thấp hơn dự kiến.

Tính chung 6 tháng đầu năm, các ngân hàng trong phạm vi theo dõi đã hoàn thành khoảng 49,4% dự báo lợi nhuận trước thuế cả năm, tương đối phù hợp với kỳ vọng. Động lực tăng trưởng không chỉ đến từ tín dụng. SSI Research ghi nhận NIM bắt đầu phục hồi, trong khi thu nhập phí cải thiện đáng kể, giúp lợi nhuận ngân hàng tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao.

Nợ xấu tăng hơn 21%, tỷ lệ bao phủ tiếp tục đi xuống

Theo SSI Research, nợ xấu toàn ngành đã tăng 21,4% so với đầu năm và tăng 9,5% chỉ trong quý II. Đây là mức nợ xấu cao nhất quý II kể từ năm 2020, cho thấy áp lực chất lượng tài sản đang quay trở lại rõ nét hơn. Nợ xấu tăng mạnh nhất tại một số ngân hàng như CTG, với mức tăng 21,8% so với quý trước; HDB tăng 17,6%; STB tăng 15,6% và BID tăng 7,2%.

Ảnh: SSI Research

Đáng chú ý, áp lực không chỉ nằm ở quy mô nợ xấu mà còn ở khả năng bao phủ. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn ngành giảm xuống 83% tại quý II, từ mức 86% ở quý I và 95% cùng kỳ năm 2025. SSI Research cho rằng, đây là một trong những rủi ro cần được theo dõi sát ở bối cảnh mặt bằng lãi suất cho vay vẫn ở mức cao.

Tín dụng quay lại bất động sản, tài chính

Sau giai đoạn đa dạng hóa danh mục cho vay trong quý I, nhiều ngân hàng đã quay trở lại những lĩnh vực vốn là thế mạnh trong quý II. Các ngân hàng còn nhiều dư địa tăng trưởng tín dụng như MBB, VPB, HDB, TCB, TPB và VIB đẩy mạnh cho vay chủ đầu tư bất động sản, với dư nợ tăng khoảng 22% so với quý trước.

Tín dụng dành cho thương mại, bán buôn, bán lẻ và sửa chữa ô tô, xe máy tăng 6%. Trong khi đó, lĩnh vực dịch vụ tài chính, chủ yếu là các công ty chứng khoán, tăng tới 20%. Riêng quý II, ít nhất 42.600 tỷ đồng tín dụng mới được giải ngân vào lĩnh vực dịch vụ tài chính, tăng 20% so với quý trước và 27% từ đầu năm. Cùng lúc đó, nhóm ngân hàng quốc doanh và ACB có xu hướng tập trung nhiều hơn vào khách hàng doanh nghiệp lớn và hộ kinh doanh.

Đáng chú ý, tín dụng mua nhà lại chững lại trên diện rộng. Ngay cả những ngân hàng còn dư địa tín dụng như VPB, HDB và TCB cũng chỉ ghi nhận tăng trưởng cho vay mua nhà lần lượt 2,4%, đi ngang và giảm 1,4% so với quý trước. Nguyên nhân phần nào đến từ mặt bằng lãi suất vay mua nhà tăng mạnh. Lãi suất thả nổi hiện phổ biến quanh 12-14%, trong khi nguồn cung nhà ở giá thấp vẫn hạn chế.

NIM phục hồi nhưng “bài toán vốn” chưa dễ

Một trong những động lực giúp lợi nhuận ngân hàng tăng mạnh nửa đầu năm là NIM phục hồi. Tuy nhiên, SSI Research cảnh báo đà phục hồi này cần được theo dõi nửa cuối năm khi chi phí vốn có thể điều chỉnh tăng mạnh hơn. Thanh khoản hệ thống đã cải thiện ở quý II, nhưng nhu cầu vốn trung và dài hạn được dự báo vẫn ở mức cao, đặc biệt khi Việt Nam bước vào giai đoạn đầu tư mới đối với các dự án hạ tầng trọng điểm.

Trong khi đó, khoảng cách giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng huy động vẫn ở mức lớn. Điều này tạo sức ép lên chi phí vốn của các ngân hàng và có thể khiến dư địa cải thiện NIM thu hẹp trong những quý tới.

Bức tranh ngân hàng nửa đầu năm 2026 vì vậy đang xuất hiện hai gam màu trái ngược. Một bên là lợi nhuận tăng mạnh, tín dụng phục hồi, NIM cải thiện và thu nhập ngoài lãi khởi sắc. Bên còn lại là nợ xấu tăng nhanh, tỷ lệ bao phủ giảm và chi phí vốn đứng trước nguy cơ gia tăng. Đặc biệt, khi tín dụng đang được đẩy mạnh trở lại vào bất động sản, xây dựng và dịch vụ tài chính, chất lượng của dòng vốn mới sẽ trở thành yếu tố quan trọng quyết định mức độ bền vững của tăng trưởng lợi nhuận.

SSI Research vẫn duy trì quan điểm thận trọng đối với ngành ngân hàng. Công ty chứng khoán này cho rằng, lợi nhuận toàn ngành nhiều khả năng tiếp tục tăng trưởng tích cực nửa cuối năm 2026, nhưng sự phân hóa giữa các ngân hàng sẽ ngày càng rõ rệt.

Trong giai đoạn tới, lợi thế sẽ nghiêng về những ngân hàng sở hữu nguồn vốn đủ mạnh, chất lượng tài sản tốt và khả năng trích lập dự phòng đủ lớn để hấp thụ những rủi ro phát sinh.

Hà An