Chính sách tài khóa mở dư địa cho tăng trưởng kinh tế

PV: Ông đánh giá thế nào về vai trò hỗ trợ tăng trưởng kinh tế của chính sách tài khóa từ đầu năm 2026 đến nay?

TS. Lê Duy Bình

TS. Lê Duy Bình: Tôi cho rằng, chính sách tài khóa từ đầu năm 2026 tới nay đóng vai trò chủ lực đối với tăng trưởng kinh tế. Chính sách tài khóa định hình tầm vóc mới cho đầu tư phát triển, với tổng quy mô đầu tư công vượt trội hơn 1,1 triệu tỷ đồng trong năm 2026, mở đầu cho kế hoạch tài chính giai đoạn 2026 - 2030.

Tập trung vào các dự án hạ tầng chiến lược, dự án có khả năng xoay chuyển tình thế, những dự án trọng điểm giao thông quốc gia, giao thông liên vùng, chuyển đổi số và cơ sở hạ tầng phục vụ kinh tế số, đầu tư công đóng vai trò kích hoạt, làm nguồn “vốn mồi” để thu hút đầu tư tư nhân và những nguồn vốn khác.

Bên cạnh đó, chính sách tài khóa cũng ưu tiên khơi thông những nguồn lực bị ách tắc. Những rào cản pháp lý được tập trung xử lý, những dự án đang tồn đọng được tháo gỡ khó khăn để thúc đẩy giải ngân nguồn vốn, đặc biệt là nguồn vốn đầu tư công.

Chính sách tài khóa còn tập trung nuôi dưỡng nguồn thu từ khu vực doanh nghiệp, với những gói gia hạn, miễn giảm thuế, tiền thuê đất. Những chính sách này gắn với mục tiêu lấy doanh nghiệp làm trung tâm cho quá trình phát triển. Đặc biệt, các chính sách thuế đã hỗ trợ định hình mô hình tăng trưởng mới, như thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu phát triển ở các doanh nghiệp, tổ chức.

Có thể nói, nếu như năm 2025, nền kinh tế dựa khá nhiều vào chính sách tiền tệ để tăng trưởng, thì nay, chính sách tài khóa gánh vai trò lớn hơn, chủ động trong việc dẫn dắt tăng trưởng, trở thành động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế.

Công trình giao thông Hoàng Cầu - Voi Phục (Hà Nội). Ảnh: An Thư

PV: Theo ông, những trụ cột nào của chính sách tài khóa năm 2026 sẽ tạo ra động lực lan tỏa mạnh mẽ cho doanh nghiệp và nền kinh tế?

TS. Lê Duy Bình: Theo tôi, có 3 trụ cột rất quan trọng. Thứ nhất, chú trọng việc nuôi dưỡng nguồn thu và ưu đãi có mục tiêu.

Thứ hai, chi ngân sách tăng nhiều hơn cho đầu tư phát triển. Có thể thấy, tỷ trọng chi cho đầu tư phát triển đã gia tăng trong tổng chi ngân sách thời gian qua, đặc biệt là chi có trọng tâm, trọng điểm. Nhiều dự án quy mô lớn đã hỗ trợ trực tiếp cho tăng trưởng. Cùng với đó, giải ngân vốn đầu tư công được cải thiện, mang lại hiệu quả tích cực cho nền kinh tế.

Thứ ba, là những cải cách về thể chế. Thủ tục được cắt giảm, đơn giản hóa không chỉ trong lĩnh vực thu, mà trong cả lĩnh vực chi. Theo đó, quy trình phân bổ vốn, đền bù giải phóng mặt bằng, giải ngân vốn đầu tư công… được cải thiện, đáp ứng yêu cầu đặt ra. Đặc biệt, nhiều chính sách được ban hành nhằm xử lý dứt điểm các dự án vướng mắc kéo dài giúp khơi thông nguồn lực cho phát triển.

PV:Để phát huy cao nhất hiệu quả điều hành, phục vụ mục tiêu tăng trưởng và ổn định vĩ mô, chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ cần phối hợp ra sao, thưa ông?

TS. Lê Duy Bình: Năm nay, áp lực lạm phát gia tăng so với năm trước bởi nhiều yếu tố ngoại cảnh. Các cuộc xung đột vẫn đang diễn ra, tạo áp lực rất lớn đối với giá nguyên liệu đầu vào của nền kinh tế Việt Nam và những quốc gia khác, làm ảnh hưởng tới tình hình lạm phát trong nước.

Cùng với đó, sự trì hoãn giảm lãi suất của một số ngân hàng trung ương trên thế giới đã tạo áp lực với lãi suất của đồng Việt Nam cũng như tỷ giá. Bởi vậy, dư địa điều hành chính sách tiền tệ trong năm 2026 thu hẹp so với những năm trước.

Trong bối cảnh này, sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ cần phải thực hiện đồng bộ hơn nữa, để “chia lửa”. Như đã phân tích ở trên, từ đầu năm đến nay, chính sách tài khóa đã cho thấy vai trò chủ lực. Để hài hòa hơn nữa, cần tiếp tục thúc đẩy đồng bộ tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và một số nguồn vốn khác, cùng với điều hành thanh khoản trên thị trường tiền tệ phải được phối hợp một cách nhịp nhàng, để vừa đảm bảo thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giải ngân vốn đầu tư công, nhưng không tạo áp lực lên cung tiền, cũng như hệ thống tiền tệ.

Ngoài ra, cần hướng dòng vốn chảy mạnh vào khu vực sản xuất, kinh doanh thực, những khu vực mang lại những giá trị gia tăng cho nền kinh tế, ngay cả với lĩnh vực bất động sản, cần tập trung vào những phân khúc có nhu cầu thực, đảm bảo được khả năng bền vững của thị trường này.

Đồng thời, chính sách tài khóa và tiền tệ cần phối hợp song hành giúp chuyển dịch cơ cấu của nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới, để đầu tư nhiều hơn vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Trong đó, những chủ thể của nền kinh tế, đặc biệt là các doanh nghiệp sử dụng

nguồn vốn này hỗ trợ hiệu quả cho quá trình chuyển dịch mô hình tăng trưởng trong năm 2026 và cả những năm tiếp theo.

PV: Ông có khuyến nghị gì đối với điều hành chính sách trong những tháng cuối năm 2026 và thời gian tới?

TS. Lê Duy Bình: Số liệu thống kê cho thấy, trong 7 tháng năm 2026, xét về số tuyệt đối, thì giải ngân vốn đầu tư công tăng hơn so với cùng kỳ, nhưng về tỷ lệ giải ngân thì vẫn chưa có sự đột phá so với những năm trước. Do vậy, trọng tâm trong những tháng cuối năm là phải tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công.

Tuy nhiên, cần lưu ý, việc tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công phải gắn với chất lượng, đặc biệt, phải đảm bảo được những yếu tố như sử dụng nguồn vốn một cách minh bạch, hiệu quả nhất, không xảy ra tình trạng tham nhũng. Chất lượng của những công trình đó phải mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội.

Cùng với đó, chú trọng nuôi dưỡng nguồn thu và bảo vệ nguồn thu. Việc nuôi dưỡng nguồn thu không chỉ đối với những doanh nghiệp trong khu vực chính thức, những doanh nghiệp đăng ký theo luật doanh nghiệp hay doanh nghiệp lớn, mà cần phải chú ý đến những doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và đặc biệt là các hộ kinh doanh. Việc nuôi dưỡng nguồn thu ở những khu vực này có ý nghĩa rất lớn về mặt sinh kế cũng như hướng tới nguồn thu bền vững trong tương lai và tạo ra một mô hình tăng trưởng bền vững với sự hỗ trợ của chính sách tài khóa.

Các cân đối lớn của nền kinh tế hiện vẫn được giữ vững, tuy nhiên, vẫn phải theo dõi những biến động một cách thận trọng, đảm bảo các chỉ số về thu - chi ngân sách, nợ công... trong tầm kiểm soát theo Nghị quyết của Quốc hội và mục tiêu của Chính phủ đề ra. Để thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời giữ vững ổn định vĩ mô, chính sách tài khóa đóng vai trò rất quan trọng, cùng với sự phối hợp của chính sách tiền tệ và những chính sách khác. Theo tôi, điểm đáng chú ý trong những tháng cuối năm là cần đảm bảo được sự ổn định kinh tế vĩ mô và duy trì niềm tin của thị trường, các nhà đầu tư trong và ngoài nước, đó chính là nền tảng cho tăng trưởng của năm 2026 và các năm tiếp theo.

PV: Xin cảm ơn ông!

Đức Việt