Lợi nhuận BIDV tăng 20% nhưng nợ xấu tăng thêm hơn 10.700 tỷ đồng

Ngày 30/7/2026, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (HoSE: BID) công bố báo cáo tài chính riêng lẻ và hợp nhất giữa niên độ quý II/2026 tại văn bản số 6380/BIDV-TKHĐQT, kèm văn bản giải trình số 6379/BIDV-TCKT về biến động lợi nhuận sau thuế.

Theo báo cáo hợp nhất, lợi nhuận sau thuế quý II/2026 của BIDV đạt 8.295 tỷ đồng, tăng 20,2% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế sáu tháng đầu năm, lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 15.174 tỷ đồng, tăng 18,05%. Tổng tài sản đến ngày 30/6/2026 đạt 3.440.844 tỷ đồng, tăng 3,3% so với đầu năm.

BIDV giải trình lợi nhuận tăng nhờ ngân hàng gia tăng thu nhập thuần từ lãi và đẩy mạnh hoạt động thu nợ đã xử lý rủi ro. Tuy nhiên, phần thuyết minh phía sau các con số lợi nhuận cho thấy nhiều chỉ tiêu về chất lượng tài sản diễn biến theo chiều ngược lại.

Nợ xấu tăng gần 31% chỉ trong sáu tháng

Thuyết minh số 3 của báo cáo hợp nhất ghi nhận tổng dư nợ cho vay khách hàng đến ngày 30/6/2026 đạt 2.501.807 tỷ đồng, tăng 5,43% so với thời điểm cuối năm 2025. Trong khi đó, ba nhóm nợ có rủi ro cao nhất tăng nhanh hơn nhiều lần tốc độ tăng dư nợ.

Nợ dưới tiêu chuẩn, tức nhóm 3, tăng từ 4.474 tỷ đồng lên 12.003 tỷ đồng, tương đương tăng 168,3%. Nợ nghi ngờ, tức nhóm 4, tăng từ 4.678 tỷ đồng lên 7.294 tỷ đồng, tương đương tăng 55,9%. Nợ có khả năng mất vốn, tức nhóm 5, tăng từ 25.825 tỷ đồng lên 26.422 tỷ đồng.

Cộng ba nhóm, tổng nợ xấu của BIDV tăng từ 34.977 tỷ đồng lên 45.719 tỷ đồng, tức tăng thêm 10.742 tỷ đồng, tương đương 30,71%. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ theo đó tăng từ 1,47% lên 1,83%.

Thuyết minh số 3 báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026 của BIDV. Nợ dưới tiêu chuẩn tăng từ 4.474 tỷ đồng lên 12.003 tỷ đồng, nợ nghi ngờ tăng từ 4.678 tỷ đồng lên 7.294 tỷ đồng chỉ sau sáu tháng. Ảnh chụp màn hình.

Trên báo cáo riêng lẻ, xu hướng nợ xấu BIDV diễn ra tương tự. Nợ nhóm 3 tăng 177,9%, nợ nhóm 4 tăng 57,6%, tổng nợ xấu tăng 31,12% lên 43.791 tỷ đồng và chiếm 1,79% dư nợ.

Điểm cần lưu ý nhất nằm ở tấm đệm dự phòng. Số dư dự phòng rủi ro cho vay khách hàng hợp nhất giảm nhẹ từ 34.946 tỷ đồng xuống 34.695 tỷ đồng. Khi nợ xấu tăng mà dự phòng giảm, tỷ lệ bao phủ nợ xấu, tức số tiền ngân hàng để dành sẵn cho mỗi đồng nợ xấu, rơi từ 99,9% xuống còn 75,9%.

Nói cách khác, cuối năm 2025 BIDV còn dự phòng gần đủ cho toàn bộ nợ xấu, đến giữa năm 2026 mỗi 100 đồng nợ xấu chỉ còn khoảng 76 đồng dự phòng đối ứng. Phần chênh lệch đó sẽ trở thành chi phí của các quý sau nếu ngân hàng không thu hồi được nợ.

Thuyết minh số 4 cho thấy trong sáu tháng, ngân hàng dùng 11.566 tỷ đồng dự phòng để xử lý các khoản nợ khó thu hồi, cao hơn 12,11% so với mức 10.317 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Dư nợ khó đòi đã xử lý và theo dõi ngoài bảng cân đối tăng từ 283.150 tỷ đồng lên 298.153 tỷ đồng.

Một chỉ tiêu ngoại bảng khác cũng nhích lên. Lãi cho vay và phí phải thu chưa thu được tăng từ 17.097 tỷ đồng lên 19.392 tỷ đồng, tăng 13,42%, phản ánh phần lãi ngân hàng đã có quyền thu nhưng chưa nhận được tiền mặt.

Dòng tiền kinh doanh đảo chiều, chi phí vốn tăng nhanh

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất ghi nhận lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh sáu tháng đầu năm 2026 âm 23.292 tỷ đồng. Cùng kỳ năm 2025, chỉ tiêu tương ứng dương 90.470 tỷ đồng. Lưu chuyển tiền thuần trong kỳ âm 8.127 tỷ đồng, so với mức dương 102.799 tỷ đồng của sáu tháng đầu năm 2025.

Nguyên nhân đến từ độ lệch giữa cho vay và huy động. Dư nợ cho vay khách hàng tăng 5,43% trong khi tiền gửi khách hàng chỉ tăng 1,74%, từ 2.222.992 tỷ đồng lên 2.261.720 tỷ đồng. Tỷ lệ dư nợ so với tiền gửi khách hàng nâng từ 106,7% lên 110,6%.

Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh sáu tháng đầu năm 2026 của BIDV âm 23.292 tỷ đồng, đảo chiều so với mức dương 90.470 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025. Ảnh chụp màn hình.

Để bù phần thiếu hụt, BIDV đẩy mạnh phát hành giấy tờ có giá. Số dư khoản mục tăng từ 225.408 tỷ đồng lên 301.732 tỷ đồng, tăng 33,86%, tức bơm thêm hơn 76.300 tỷ đồng vốn có chi phí cao hơn tiền gửi thông thường.

Hệ quả hiện ngay trên chi phí. Chi phí lãi và các chi phí tương tự sáu tháng tăng 34,66%, từ 43.876 tỷ đồng lên 59.082 tỷ đồng, nhanh hơn tốc độ tăng 27,2% của thu nhập lãi. Riêng khoản trả lãi phát hành giấy tờ có giá tăng 62,33%, còn trả lãi tiền vay tăng hơn ba lần.

Cơ cấu thu nhập cũng lệch hơn về tín dụng. Thu nhập lãi thuần chiếm 75,65% tổng thu nhập hoạt động sáu tháng, cao hơn mức 72,37% cùng kỳ. Nhóm thu ngoài lãi giảm 2,29%, trong đó lãi thuần từ kinh doanh ngoại hối giảm 18,18% và lãi thuần từ mua bán chứng khoán đầu tư gần như biến mất, chỉ còn 5,2 tỷ đồng so với 793 tỷ đồng của cùng kỳ.

Với một ngân hàng, cơ cấu doanh thu dồn về tín dụng đồng nghĩa lợi nhuận phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng trả nợ của khách vay. Diễn biến đó đặt cạnh mức tăng 30,71% của nợ xấu BIDV tạo thành cặp chỉ tiêu ngược chiều nhau.

Đầu tư công nghệ tăng, chất lượng tài sản chưa theo kịp

Biểu đồ chứng khoán BID ngày 31/7

Thuyết minh số 22 mô tả BIDV đã triển khai các chương trình ứng dụng nhằm tự động hóa công tác đo lường, giám sát và báo cáo rủi ro thị trường, lãi suất cùng thanh khoản, với hệ thống báo cáo nội bộ thực hiện hằng ngày. Ngân hàng cũng áp dụng Thông tư 41/2016/TT-NHNN về quản trị rủi ro trước thời hạn từ tháng 12/2019.

Chi mua sắm tài sản cố định sáu tháng đạt 1.170 tỷ đồng, tăng 18,36% so với cùng kỳ. Nguyên giá tài sản cố định vô hình, nhóm thường bao gồm phần mềm và bản quyền công nghệ, tăng từ 8.685 tỷ đồng lên 8.824 tỷ đồng.

Song song, tổng số nhân sự của BIDV và các công ty con giảm từ 29.273 người xuống 28.867 người, tức giảm 406 người trong sáu tháng. Riêng ngân hàng mẹ giảm 469 người. Mạng lưới vẫn giữ 175 chi nhánh trong nước và 927 phòng giao dịch, trong khi chi phí cho nhân viên tăng 7,18% lên 7.957 tỷ đồng.

Số liệu cho thấy tốc độ số hóa vận hành chưa chuyển thành cải thiện tương ứng ở chất lượng danh mục tín dụng, khi nợ xấu BIDV vẫn tăng nhanh. Nợ cần chú ý, tức nhóm 2 và cũng là vùng đệm trước khi rơi xuống nợ xấu, ở mức 30.581 tỷ đồng. Cộng cả nhóm 2 và nợ xấu, tổng nợ có vấn đề chiếm 3,05% dư nợ, cao hơn mức 2,8% hồi đầu năm.

Ở phía vốn chủ sở hữu, BIDV hoàn tất tăng vốn điều lệ từ 70.214 tỷ đồng lên 72.801 tỷ đồng qua phát hành riêng lẻ, thu về tổng cộng 10.021 tỷ đồng gồm cả thặng dư. Số cổ phiếu lưu hành tăng thêm 258,7 triệu đơn vị, tạo áp lực pha loãng với cổ đông hiện hữu.

Báo cáo giữa niên độ chưa qua kiểm toán và chưa công bố thuyết minh chi tiết về dư nợ tái cơ cấu, nên dữ liệu về áp lực nợ tiềm ẩn phía sau nhóm nợ đủ tiêu chuẩn vẫn còn hạn chế. Diễn biến chất lượng tài sản trong hai quý còn lại của năm 2026 sẽ là thước đo cho hiệu quả thực tế của các khoản đầu tư công nghệ quản trị rủi ro mà ngân hàng đã triển khai.

Đình Tưởng