Quốc hội thông qua 3 luật thuộc lĩnh vực ngân hàng

Toàn cảnh Phiên họp - Nguồn: Quốc hội

Trước đó, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội đã nghe Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.

Đối với việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn cho biết, trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ báo cáo các nội dung tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Cụ thể, bổ sung thêm tại khoản 3 Điều 59 Luật NHNN (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 10 Điều 1 dự thảo Luật) quy định như sau: “Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm thanh tra, giám sát các đối tượng thanh tra, giám sát quy định tại khoản này theo quy định của pháp luật”. Quy định nhằm xác định rõ các tổ chức tín dụng được áp dụng tỷ lệ an toàn khác theo quy định tại khoản 3 Điều 59 Luật Ngân hàng Nhà nước phải chịu sự thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước theo quy định tại Luật Ngân hàng Nhà nước và pháp luật có liên quan.

Trước đó, một số đại biểu lo ngại quy định này sẽ ảnh hưởng an toàn đến hệ thống và yêu cầu đưa ra tiêu chí cụ thể đối với việc áp dụng tỷ lệ an toàn khác. Tuy nhiên, trong giải trình chiều nay, Thống đốc cho rằng, việc hướng dẫn tiêu chí xác định trường hợp “để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội” là không khả thi, không đảm bảo tính bao quát. Tùy từng thời kỳ, danh mục các dự án quan trọng, trọng điểm để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội sẽ tiếp tục được điều chỉnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng các đại biểu Quốc hội tại Phiên họp - Nguồn: Quốc hội

Bên cạnh đó, phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng phụ thuộc vào các tình huống cụ thể, do vậy, việc quy định trong luật nội dung về phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng là không đảm bảo với điều kiện thực tế phát sinh.

Ngoài nội dung trên, Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được sửa đổi, bổ sung lần này cũng có thêm nhiều nội dung mới: bổ sung quy định về trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam, đồng thời giao Chính phủ quy định đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và hình thức cung cấp thông tin phục vụ việc lập trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam, triển khai tương tự như việc lập cán cân thanh toán.

Sửa đổi quy định hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam trừ trường hợp được phép theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trên cơ sở luật hóa nội dung Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối để đảm bảo nguyên tắc quyền con người, quyền công dân chỉ có thể hạn chế theo luật định.

Ngoài ra, Luật cũng sửa đổi các quy định về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước để tháo gỡ các vướng mắc hiện nay liên quan đến xử lý chênh lệch chi lớn hơn thu của các năm trước, bảo đảm phù hợp với tính chất đặc thù của ngân hàng trung ương và thống nhất với pháp luật về ngân sách nhà nước. Đồng thời, chuyển thẩm quyền quy định chế độ tài chính của Ngân hàng Nhà nước từ Thủ tướng Chính phủ sang Chính phủ để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật - Nguồn: Quốc hội

"Liên quan đến nguyên tắc xử lý chênh lệch thu, chi của Ngân hàng Nhà nước, Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan có liên quan nghiên cứu, xử lý phù hợp, đảm bảo thống nhất giữa Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Ngân sách nhà nước", Thống đốc khẳng định.

Liên quan đến việc bãi bỏ quy định về chức năng kiểm tra của Bộ Tài chính tại Luật Ngân hàng Nhà nước, Chính phủ khẳng định, việc bãi bỏ không ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng kiểm tra chuyên ngành của Bộ Tài chính; đồng thời, pháp luật hiện hành đã có cơ chế giám sát khác thay thế (như Kiểm toán nhà nước, Thanh tra Chính phủ, kiểm toán nội bộ, kiểm soát nội bộ của Ngân hàng Nhà nước), không làm phát sinh khoảng trống trong quản lý và kiểm tra.

Đối với sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, để làm rõ trách nhiệm của các Bộ, ngành khác, thống nhất với quy định về trách nhiệm Bộ Tài chính, Thanh tra Chính phủ...và nguyên tắc thanh tra, kiểm tra, giám sát về phòng, chống rửa tiền trên cơ sở kết quả đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền, dự thảo Luật điều chỉnh khoản 18 Điều 2 (sửa đổi bổ sung khoản 2 Điều 59 Luật Phòng, chống rửa tiền).

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng - Nguồn: Quốc hội

Đáng chú ý, Luật bổ sung Điều 33a vào sau Điều 33, quy định 15 dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Cụ thể là các dấu hiệu: thực hiện nhiều giao dịch tài sản mã hóa giá trị lớn trong thời gian ngắn mà không có mục đích kinh doanh rõ ràng; nạp, giao dịch và rút tài sản mã hóa liên tiếp trong thời gian rất ngắn ngay sau khi thiết lập quan hệ khách hàng; khách hàng truy cập nền tảng của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa qua công cụ cho phép ẩn danh tính hoặc ẩn danh địa chỉ giao thức Internet...

Về sửa đổi bổ sung, một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng, Báo cáo nêu rõ, tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan có liên quan nghiên cứu, hoàn thiện quy định về quyền, trách nhiệm, điều kiện, tiêu chí và nội dung hoạt động đại lý quản lý tài sản đảm bảo tại các văn bản quy phạm pháp luật về chứng khoán và doanh nghiệp đối với việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Quy định này nhằm đảm bảo khi các ngân hàng thương mại triển khai hoạt động này sẽ không xảy ra tình trạng gây nhầm lẫn cho khách hàng, tránh xung đột lợi ích và kiểm soát tốt rủi ro.

Nam Sơn