Nhiều quy định mới trong luật ngân hàng, phòng chống rửa tiền

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các đại biểu Quốc hội tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn.

Chiều 24/8, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng với đa số các đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành. Luật được thông qua sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/12/2026.

Siết giám sát hoạt động ngân hàng

Trước khi thông qua, Quốc hội đã nghe Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng, trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự án Luật này.

Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã tiếp thu các nội dung chỉnh lý dự thảo Luật.

Cụ thể, đối với việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, bổ sung thêm tại khoản 3 Điều 59 quy định: "Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm thanh tra, giám sát các đối tượng thanh tra, giám sát quy định tại khoản này theo quy định của pháp luật".

Theo Thống đốc, quy định này nhằm xác định rõ các tổ chức tín dụng được áp dụng tỷ lệ an toàn khác theo khoản 3 Điều 59 phải chịu sự thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước theo quy định của Luật Ngân hàng Nhà nước và pháp luật có liên quan.

Đối với việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền, để làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành khác, thống nhất với quy định về trách nhiệm của Bộ Tài chính, Thanh tra Chính phủ... và nguyên tắc thanh tra, kiểm tra, giám sát về phòng, chống rửa tiền trên cơ sở rủi ro.

Theo quy định được chỉnh lý, các cơ quan có trách nhiệm kiểm tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc phạm vi quản lý nhà nước của mình, trong đó có căn cứ vào kết quả đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền, kết quả đánh giá rủi ro về rửa tiền của đối tượng báo cáo đó.

Bỏ quy định về chức năng kiểm tra của Bộ Tài chính

Để các đại biểu Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội có thêm thông tin, Chính phủ giải trình, báo cáo làm rõ một số nội dung, cụ thể, liên quan đến nguyên tắc xử lý chênh lệch thu, chi của Ngân hàng Nhà nước, Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan có liên quan nghiên cứu, xử lý phù hợp, bảo đảm thống nhất giữa Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Luật Ngân sách nhà nước.

Liên quan đến việc bãi bỏ quy định về chức năng kiểm tra của Bộ Tài chính tại Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, ông Phạm Đức Ấn khẳng định việc bãi bỏ không ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng kiểm tra chuyên ngành của Bộ Tài chính.

Đồng thời, pháp luật hiện hành đã có các cơ chế giám sát khác thay thế (như Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ, kiểm toán nội bộ, kiểm soát nội bộ của Ngân hàng Nhà nước), không làm phát sinh khoảng trống trong quản lý và kiểm tra.

Thống đốc Phạm Đức Ấn trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Ảnh: Quochoi.vn.

Liên quan đến tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi, dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành có hướng dẫn cụ thể các tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi, lượng hóa tối đa tiêu chí quyền kiểm soát thực tế. Chính phủ sẽ chỉ đạo chỉnh sửa khái niệm chủ sở hữu hưởng lợi tại Luật Doanh nghiệp để bảo đảm thống nhất.

Bên cạnh đó, liên quan đến trách nhiệm của đối tượng báo cáo, dự thảo Luật xây dựng quy định nghĩa vụ tương ứng quy mô, mức độ rủi ro của từng loại đối tượng báo cáo phù hợp với nguyên tắc quản lý rủi ro theo cách tiếp cận dựa trên rủi ro đã được áp dụng xuyên suốt trong Luật Phòng, chống rửa tiền hiện hành.

Đối với việc rà soát, hoàn thiện quy định về ngân hàng thương mại làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm, Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan có liên quan nghiên cứu, hoàn thiện quy định về quyền, trách nhiệm của các bên, điều kiện, tiêu chí, nội dung hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm tại các văn bản quy phạm pháp luật về chứng khoán, doanh nghiệp (liên quan đến hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp ra công chúng và riêng lẻ).

Liên Phạm