Nợ có khả năng mất vốn gần 175.000 tỷ đồng, đà tăng "hãm tốc" song áp lực chất lượng tài sản vẫn lớn

Nhiều ngân hàng kéo giảm nợ nhóm 5

Tính đến cuối quý II/2026, nợ nhóm 5 - nợ có khả năng mất vốn - tại 27 ngân hàng niêm yết đạt 174.685,2 tỷ đồng, tăng 3,7% so với cuối năm 2025. Tốc độ tăng nợ nhóm 5 thấp hơn đáng kể so với mức 17,5% của tổng nợ xấu.

Ở góc độ tích cực, 11 ngân hàng trong nhóm khảo sát đã kéo giảm nợ nhóm 5 so với cuối năm 2025. Mức giảm mạnh nhất thuộc về VietBank, giảm 48,5%, còn 1.107,7 tỷ đồng; Saigonbank giảm 31,3%, còn 334 tỷ đồng. VietinBank, đại diện nhóm ngân hàng quy mô lớn, cũng ghi nhận nợ nhóm 5 giảm đáng kể 21,3% so với cuối năm 2025, xuống còn 15.610,5 tỷ đồng.

Đồ họa: Ánh Tuyết

Một số nhà băng có mức giảm dưới 10%, đơn cử, VIB và Eximbank lần lượt giảm 9,7% và 8,8%, đưa nợ có khả năng mất vốn xuống 5.742,1 tỷ đồng và 3.171,9 tỷ đồng.

PGBank và Vietcombank cùng giảm 4,2%, còn lần lượt 587,4 tỷ đồng và 8.324,1 tỷ đồng; ACB giảm 3,3% xuống 4.967,4 tỷ đồng.

Trong khi đó, mức cải thiện tại Techcombank và ABBank khá khiêm tốn, lần lượt giảm 0,9% và 0,1%, còn 5.886,2 tỷ đồng và 568,7 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, việc xử lý, thu hồi nợ nhóm 5 - nợ có khả năng mất vốn cũng đóng góp đáng kể vào xu hướng cải thiện chất lượng nợ.

Nổi bật nhất là VietBank, khi tổng nợ xấu nhóm 3-5 giảm 27%, xuống 2.240,5 tỷ đồng cuối quý II/2026. Tại Saigonbank, tổng nợ xấu giảm nhẹ 1,3%, xuống 640,8 tỷ đồng, nhờ nợ nhóm 5 giảm mạnh 31,3%, còn 334 tỷ đồng.

Xét về tỷ trọng, VPBank là ngân hàng hiếm hoi có tỷ trọng nợ nhóm 5 dưới 30% tổng nợ xấu, ở mức 25,7%.

Nợ nhóm 5 đặc biệt đáng lưu ý, bởi đây là cấp độ rủi ro cao nhất, với tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể 100%, qua đó, có thể tạo áp lực lớn lên chi phí dự phòng và lợi nhuận nếu chất lượng tài sản tiếp tục suy giảm.

Chưa thể bớt lo khi nợ ngoại bảng lớn, rủi ro nợ xấu mới tích tụ

Việc nợ nhóm 5 giảm tại một số ngân hàng có thể đến từ thu hồi nợ, xử lý tài sản bảo đảm, sử dụng dự phòng để xử lý nợ hoặc cải thiện phân loại nợ. Tuy nhiên, mức giảm này chưa đồng nghĩa rủi ro đã được loại bỏ hoàn toàn, bởi một phần nợ có thể được đưa ra ngoại bảng sau khi sử dụng dự phòng.

Bởi bên cạnh nợ xấu nội bảng, quy mô nợ khó đòi đã xử lý và đang được theo dõi ngoại bảng tại các ngân hàng đến cuối quý II/2026 đã lên tới trên 1 triệu tỷ đồng. Trong nhóm khảo sát, PGBank, ACB... ghi nhận nợ khó đòi đã xử lý tăng mạnh so với cuối năm 2025.

Cùng với đó, áp lực chất lượng tài sản vẫn cần theo dõi, đặc biệt khi nợ nhóm 2 đang gia tăng, tạo nguồn nợ tiềm ẩn có thể chuyển thành nợ xấu, trong khi các khoản nợ nhóm 3 - 4 cũng có nguy cơ tiếp tục dịch chuyển xuống nhóm 5 nếu khả năng trả nợ của khách hàng không cải thiện. Qua đó, làm tăng nhu cầu trích lập dự phòng và thu hẹp dư địa lợi nhuận của ngân hàng.

Theo ghi nhận của Công ty cổ phần Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), nợ xấu nội bảng toàn ngành tăng lên khoảng 310.000 tỷ đồng vào cuối quý II/2026, tăng 6% so với quý trước.

Tuy nhiên, nợ nhóm 2 tăng lên hơn 212.000 tỷ đồng, đưa tỷ lệ nợ nhóm 2 từ 1,23% trong quý I/2026 lên 1,37% vào cuối quý II/2026.

Nợ nhóm 2 hình thành ròng lại tăng lên gần 81.000 tỷ đồng, mức cao nhất kể từ quý I/2023. Trong khi đó, nhiều ngân hàng khác ghi nhận nợ xấu hình thành ròng âm, tức các khoản nợ xấu được nâng cấp lên nhóm nợ tốt hơn, gồm VietBank, BacABank, NamABank, PGBank và Vietcombank.

VDSC cho rằng việc nợ xấu hình thành ròng duy trì ở mức cao trong quý II/2026 là hệ quả của mặt bằng lãi suất cho vay tăng khá nhanh.

Theo VDSC, điểm cần chú ý nhất là đà tăng của nợ nhóm 2, vốn là chỉ báo sớm cho nợ xấu trong 1 - 2 quý tới, trong bối cảnh bộ đệm dự phòng của phần lớn ngân hàng chưa được củng cố tương xứng.

Trong khi đó, Chứng khoán Guotai Junan Việt Nam (GTJA) cũng lưu ý nợ nhóm 2 đang tăng nhanh hơn nợ xấu và là tín hiệu cần theo dõi sớm. Số dư nợ nhóm 2 đạt tăng 28,3% so với đầu năm; tỷ lệ nợ nhóm 2 tăng 20,8 điểm cơ bản, lên 1,37%. Có 15/28 ngân hàng ghi nhận tỷ lệ nợ nhóm 2 tăng trong quý II, có thể là tín hiệu sớm cho thấy rủi ro tín dụng đang mở rộng trước khi chuyển hóa đầy đủ thành nợ xấu nội bảng.

Dù vậy, theo Chứng khoán Guotai Junan, Luật số 96/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 15/10/2025 đã bổ sung quyền thu giữ tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu khi đáp ứng điều kiện; Nghị định số 304/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/12/2025, quy định chi tiết điều kiện tài sản bảo đảm được thu giữ.

Các quy định này củng cố khả năng thực thi quyền chủ nợ và rút ngắn một phần quy trình xử lý nợ có tài sản bảo đảm. Lợi ích lớn hơn đối với những ngân hàng có nợ xấu cũ và tài sản bảo đảm có hồ sơ pháp lý, thanh khoản tốt, song tốc độ thu hồi vẫn phụ thuộc vào từng tài sản và thủ tục thực tế./.

Ánh Tuyết