Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: quochoi.vn

Ngày 30/7, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát với chủ đề: "Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI".

Phát biểu tại diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, giám sát là một trong những chức năng hiến định của Quốc hội; là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực Nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực thi nghiêm minh. Đồng thời, là động lực thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của nhân dân.

Những kết quả đạt được trong thời gian qua là nền tảng quan trọng, nhưng yêu cầu phát triển mới của đất nước đang đặt ra những đòi hỏi cao hơn đối với hoạt động giám sát của Quốc hội.

Theo Chủ tịch Quốc hội, đất nước đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược; nhiều nhiệm vụ có tính đột phá, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển và quản trị quốc gia.

"Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ. Ngay cả xây dựng pháp luật cũng phải đổi mới tư duy, đổi mới về cách thức xây dựng pháp luật trong việc chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để "làm nhanh, làm trúng, làm đúng", đảm bảo yêu cầu của thực tiễn đặt ra.

Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới: có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả," Chủ tịch Quốc hội nói.

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, giám sát không chỉ để xem xét việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển. Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không nằm ở số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị, mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị Quốc gia và cải thiện đời sống nhân dân.

"Tinh thần phải thật rõ: Giám sát phải có trọng tâm; kết luận phải có địa chỉ; kiến nghị phải có thời hạn; trách nhiệm phải được xác định; kết quả phải được đo bằng chuyển biến thực tế," Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh. Ảnh: quochoi.vn

Cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả giám sát

Tại Diễn đàn, các tham luận, thảo luận và ý kiến phát biểu đã thể hiện sự thống nhất cao về nhận thức và quyết tâm tiếp tục đổi mới công tác giám sát, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Phát biểu bế mạc Diễn đàn, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh cho biết, diễn đàn đều thống nhất cao nhận thức chung về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát và về giá trị, kết quả của hoạt động giám sát không chỉ được đo bằng số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị, mà phải trở thành động lực hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực tổ chức thi hành pháp luật, khơi thông nguồn lực và kiến tạo phát triển; nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và giải quyết những vấn đề cử tri và Nhân dân quan tâm.

Từ kết quả Diễn đàn, ông Nguyễn Doãn Anh nêu một số định hướng lớn cơ bản Chủ tịch Quốc hội đã chỉ đạo để tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng công tác giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp trong thời gian tới.

Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, hoạt động giám sát phải thực sự trở thành động lực hoàn thiện thể chế và kiến tạo phát triển đất nước. Lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những "điểm nghẽn của điểm nghẽn", khơi thông nguồn lực, nhất là những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề có tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân; kết hợp hài hòa giữa xử lý những vấn đề trước mắt với nhận diện sớm các nguy cơ, thách thức dài hạn.

Cùng với đó, giám sát phải gắn chặt hơn với công tác lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và tổ chức thi hành pháp luật. Những bất cập được phát hiện qua giám sát phải được chuyển hóa thành yêu cầu hoàn thiện thể chế, chính sách và đổi mới tổ chức thực hiện; mỗi kiến nghị giám sát phải xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả cần đạt được.

Đồng thời, đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát theo hướng dựa trên dữ liệu; tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ giám sát, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại.

Tiếp tục tăng cường sự phối hợp giữa hoạt động giám sát của Quốc hội với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, thanh tra, kiểm toán và các cơ chế kiểm soát quyền lực khác. Siết chặt việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát, bảo đảm mọi kết luận đều được thực hiện đến cùng.

"Trên cơ sở chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội và các định hướng trên cũng chính là yêu cầu hành động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp trong suốt nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, nhằm xây dựng hoạt động giám sát ngày càng thực chất, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới," Phó Chủ tịch Quốc hội nói.

Những kết quả của Diễn đàn sẽ là cơ sở quan trọng để Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện các định hướng lớn về công tác giám sát trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Đồng thời cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.

Kiều Chinh