Chủ tịch Quốc hội: Giám sát phải kiến tạo phát triển, không thể dùng tư duy cũ cho những vấn đề mới

Kiến tạo một phương thức giám sát mới với tầm nhìn chiến lược

Phát biểu khai mạc và chỉ đạo Diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hoạt động giám sát để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, trong đó lấy hiệu quả thực chất làm thước đo cao nhất.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định, giám sát là một trong ba chức năng hiến định của Quốc hội, là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực thi nghiêm minh, đồng thời là động lực thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của Nhân dân.

Theo Chủ tịch Quốc hội, những kết quả đạt được trong thời gian qua là nền tảng quan trọng, song bối cảnh phát triển mới của đất nước đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hoạt động giám sát.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, Chủ tịch Quốc hội khẳng định: "Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ".

Toàn cảnh Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát. Ảnh: Media Quốc hội

Chủ tịch Quốc hội cho rằng Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới với tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, theo dõi đến cùng trách nhiệm và kết quả.

Theo Chủ tịch Quốc hội, hoạt động giám sát không chỉ dừng ở việc xem xét những gì đã thực hiện mà còn phải góp phần định hình những việc cần làm, tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển.

"Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không nằm ở số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị, mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và cải thiện đời sống Nhân dân", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đề cập công tác xây dựng pháp luật, Chủ tịch Quốc hội cho biết trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã tích cực hoàn thiện hệ thống pháp luật. Riêng từ khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66 đến nay, các cơ quan đã xây dựng khoảng 122 luật và nghị quyết, gồm 94 luật và 28 nghị quyết có tính quy phạm pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội phát biểu khai mạc Diễn đàn. Ảnh: Media Quốc hội

Dẫn lại ý kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm của Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội cho biết những điểm nghẽn về thể chế cơ bản đã được tháo gỡ, vấn đề còn lại là tổ chức thực thi pháp luật sao cho đạt hiệu quả cao nhất.

Từ thực tiễn đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Diễn đàn tập trung làm rõ bốn định hướng lớn gồm: lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những "điểm nghẽn của điểm nghẽn"; gắn chặt giám sát với hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật; đổi mới phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ; đồng thời siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát, xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và theo dõi đến cùng kết quả thực hiện.

Lập pháp và giám sát phải luôn đồng hành

Phân tích vai trò của hoạt động giám sát trong hệ thống chính trị, Chủ tịch Quốc hội cho biết Đảng có công tác kiểm tra, giám sát; Chính phủ có hoạt động thanh tra; Nhà nước có Kiểm toán Nhà nước, còn Quốc hội thực hiện ba chức năng quan trọng là lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Theo Chủ tịch Quốc hội, hoạt động lập pháp và giám sát phải luôn đi đôi với nhau. Sau khi luật được ban hành, Quốc hội cần tiếp tục giám sát việc tổ chức thực hiện, kiểm tra hệ thống nghị định, thông tư hướng dẫn đã đầy đủ, đồng bộ hay chưa, đồng thời kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc nảy sinh trong thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện chính sách.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn. Ảnh: Media Quốc hội

Hoạt động giám sát cũng phải hướng vào những vấn đề thực tiễn đặt ra, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển KT-XH, đặc biệt trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

"Tinh thần phải thật rõ: Giám sát có trọng tâm; kết luận có địa chỉ; kiến nghị có thời hạn; trách nhiệm được xác định; kết quả phải được đo bằng chuyển biến thực tế", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Khẳng định Diễn đàn không chỉ nhằm tổng kết thực tiễn mà còn hướng tới hình thành tư duy và phương thức giám sát mới cho cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi, trả lời ba vấn đề lớn: giám sát nội dung gì để tạo chuyển biến mạnh nhất; giám sát bằng phương thức nào để bảo đảm thực chất nhất; và làm thế nào để mọi kết luận, kiến nghị giám sát đều được thực hiện đến cùng.

Chủ tịch Quốc hội kỳ vọng kết quả Diễn đàn sẽ được chắt lọc thành các định hướng, nhiệm vụ và giải pháp khả thi, làm cơ sở xây dựng chương trình giám sát trọng tâm của Quốc hội khóa XVI, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.

Lê Bảo