Chủ tịch Quốc hội: Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ

Nội dung trên được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đưa ra khi phát biểu khai mạc Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát với chủ đề “Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”, sáng 30/7.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, giám sát là một trong những chức năng hiến định của Quốc hội; là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực Nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực thi nghiêm minh; là động lực thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của Nhân dân.

Những kết quả đạt được thời gian qua là nền tảng quan trọng, song yêu cầu phát triển mới đang đặt ra đòi hỏi cao hơn đối với hoạt động giám sát của Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, đất nước đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược; nhiều nhiệm vụ mang tính đột phá và nhiều vấn đề chưa có tiền lệ. Cùng với đó, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển và quản trị quốc gia.

“Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ. Ngay cả xây dựng pháp luật cũng phải đổi mới tư duy, đổi mới cách thức, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để làm nhanh, làm đúng, làm trúng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Theo đó, Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới: có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng giám sát không chỉ để xem xét việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển.

“Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không nằm ở số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị, mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị Quốc gia và cải thiện đời sống Nhân dân”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Diễn đàn tập trung thảo luận bốn định hướng lớn.

Thứ nhất, lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề cử tri, Nhân dân đặc biệt quan tâm; không dàn trải, không né tránh, không chạy theo sự vụ.

Thứ hai, gắn chặt hoạt động giám sát với hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật; mọi kiến nghị giám sát phải được chuyển hóa thành sửa đổi chính sách, xác định rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến thực chất.

Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ; từng bước hình thành phương thức giám sát số, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm.

Thứ tư, siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả và theo dõi đến cùng việc thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội nhìn nhận, thời gian qua Quốc hội tiến hành nhiều cuộc giám sát rất công phu, kỹ lưỡng, tốn nhiều thời gian và công sức.

Tuy nhiên, việc theo dõi, hậu kiểm quá trình thực hiện các kết luận giám sát vẫn chưa được tiến hành một cách bài bản; chưa làm rõ những nội dung đã thực hiện, chưa thực hiện và giải pháp khắc phục. “Đây là vấn đề mà chúng ta phải hết sức quan tâm”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Nhấn mạnh lập pháp và giám sát phải gắn bó chặt chẽ với nhau, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu hoạt động giám sát phải xuất phát từ những vấn đề thực tiễn đặt ra để phục vụ việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, xây dựng pháp luật; đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tháo gỡ những điểm nghẽn ở cả Trung ương và địa phương, nhất là trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

“Tinh thần phải thật rõ: giám sát có trọng tâm, kết luận có địa chỉ, kiến nghị có thời hạn, trách nhiệm được xác định, kết quả phải được đo bằng chuyển biến thực tế”, Chủ tịch Quốc hội quán triệt.

Quang cảnh Diễn đàn.

Theo Chủ tịch Quốc hội, Diễn đàn hôm nay không chỉ để nhìn lại thực tiễn, mà quan trọng hơn là cùng hình thành tư duy, định hướng và phương thức giám sát mới cho cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu trao đổi thẳng thắn, đi vào trọng tâm, tập trung trả lời ba câu hỏi lớn: Giám sát vấn đề gì để tạo chuyển biến lớn nhất? Giám sát bằng phương thức nào để bảo đảm thực chất nhất? Và làm thế nào để mọi kết luận, kiến nghị giám sát đều được thực hiện đến cùng?

“Kết quả của Diễn đàn phải được chắt lọc thành những định hướng, nhiệm vụ và giải pháp có tính khả thi, làm cơ sở xây dựng Định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và tiếp tục hoàn thiện cơ chế tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng Nhân dân”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Chủ tịch Quốc hội cũng bày tỏ mong muốn Diễn đàn không chỉ đưa ra thêm các kiến nghị mới mà quan trọng hơn là góp phần hình thành tư duy giám sát mới cho Quốc hội khóa XVI: giám sát để kiến tạo phát triển; giám sát vì hiệu lực quản trị giám sát; và cao nhất là phục vụ Nhân dân, vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Anh Văn