Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ

Sáng 30-7, Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát năm 2026 khai mạc tại Hà Nội. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì diễn đàn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến đến dự diễn đàn. Ảnh: QUANG PHÚC

Với chủ đề “Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”, diễn đàn là sự kiện quan trọng nhằm đánh giá các kết quả đổi mới và xác định các lĩnh vực then chốt cần tập trung trong nhiệm kỳ mới. Đây là lần thứ hai, Quốc hội tổ chức một diễn đàn chuyên sâu về hoạt động giám sát, tiếp nối thành công của diễn đàn lần thứ nhất năm 2025.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2025 bắt đầu được triển khai toàn diện, cùng với sự vận hành của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Diễn đàn quy tụ 180 đại biểu là lãnh đạo Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan tư pháp, Kiểm toán Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương; cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát năm 2026. Ảnh: QUANG PHÚC

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, giám sát là một trong ba chức năng hiến định của Quốc hội; là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực thi nghiêm minh; đồng thời là động lực thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của nhân dân.

“Những kết quả đạt được thời gian qua là nền tảng quan trọng, nhưng yêu cầu phát triển mới của đất nước đang đặt ra những đòi hỏi cao hơn đối với hoạt động giám sát của Quốc hội”, đồng chí Trần Thanh Mẫn nhận định.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát năm 2026. Ảnh: QUANG PHÚC

Theo Chủ tịch Quốc hội, trong bối cảnh đất nước đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược; nhiều nhiệm vụ có tính đột phá, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển và quản trị quốc gia, không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ.

Đại biểu dự diễn đàn. Ảnh: QUANG PHÚC

Khẳng định Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới, có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Diễn đàn tập trung làm rõ 4 định hướng.

Thứ nhất, lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề cử tri, nhân dân đặc biệt quan tâm; không dàn trải, không né tránh, không chạy theo sự vụ.

Thứ hai, gắn chặt hoạt động giám sát với hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật; mọi kiến nghị giám sát phải được chuyển hóa thành sửa đổi chính sách, xác định rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến thực chất.

Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ; từng bước hình thành phương thức giám sát số, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm.

Thứ tư, siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả và theo dõi đến cùng việc thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu phát huy cao nhất trí tuệ, trách nhiệm và kinh nghiệm thực tiễn; trao đổi thẳng thắn, đi vào trọng tâm, tập trung trả lời ba câu hỏi lớn: Giám sát vấn đề gì để tạo chuyển biến lớn nhất? Giám sát bằng phương thức nào để bảo đảm thực chất? Làm thế nào để mọi kết luận, kiến nghị giám sát đều được thực hiện đến cùng?

“Tôi mong muốn diễn đàn hôm nay không chỉ tạo thêm những kiến nghị mới, mà quan trọng hơn là góp phần hình thành một tư duy giám sát mới cho Quốc hội khóa XVI: giám sát để kiến tạo phát triển; giám sát vì hiệu lực quản trị quốc gia; và cao nhất là phục vụ nhân dân, vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: QUANG PHÚC

Chia sẻ với các nhận định của Chủ tịch Quốc hội, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát, cần tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội, bảo đảm cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và triển khai hiệu quả các kiến nghị sau giám sát.

"Chính phủ xác định, việc giải trình không chỉ là nghĩa vụ mà còn là trách nhiệm chủ động để làm rõ các vấn đề thực tiễn, giúp các cơ quan của Quốc hội có thông tin chính xác trong quá trình giám sát", Phó Thủ tướng cho biết.

ANH PHƯƠNG