Xây dựng quy chế để AI trở thành động lực phát triển báo chí

Đây là nội dung được nhiều chuyên gia, nhà quản lý và các cơ quan báo chí trao đổi tại Hội thảo "Quản lý và ứng dụng AI trong hoạt động báo chí: Xây dựng quy chế và chuẩn mực đạo đức" do Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức sáng 30/7/2026, tại TP. Đà Nẵng.

Quang cảnh Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phụ trách khu vực phía Nam Trần Trọng Dũng cho rằng, AI, đặc biệt là AI tạo sinh, đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với hoạt động báo chí. Công nghệ giúp tăng năng suất, hỗ trợ sáng tạo nội dung và đổi mới quy trình sản xuất, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức về thông tin giả, nội dung giả mạo, bản quyền, tính minh bạch và trách nhiệm nghề nghiệp.

Theo ông Trần Trọng Dũng, vấn đề báo chí cần hiện nay không chỉ là công nghệ mà là năng lực quản trị. AI chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi được vận hành trong khuôn khổ rõ ràng, có quy trình kiểm soát chặt chẽ và tuân thủ các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phụ trách khu vực phía Nam Trần Trọng Dũng phát biểu tại Hội thảo

"Vai trò của người đứng đầu cơ quan báo chí ngày càng quan trọng trong việc xây dựng quy chế, tổ chức thực hiện và bảo đảm mọi ứng dụng AI đều hướng tới mục tiêu cao nhất là phục vụ sự thật và lợi ích công chúng", ông Dũng nhấn mạnh.

Từ thực tiễn đó, Hội Nhà báo Việt Nam đã giao Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí chủ trì xây dựng Dự thảo "Sổ tay hướng dẫn xây dựng và triển khai quy chế sử dụng trí tuệ nhân tạo trong các cơ quan báo chí". Đây được xem là tài liệu định hướng giúp các tòa soạn xây dựng quy trình quản lý, khai thác AI phù hợp với điều kiện thực tiễn, bảo đảm tính minh bạch, an toàn và trách nhiệm trong quá trình ứng dụng công nghệ.

Theo Ban tổ chức, trước khi hoàn thiện dự thảo, Trung tâm đã tổ chức các buổi tham vấn với chuyên gia công nghệ, an ninh mạng và các nhà quản lý báo chí để tiếp thu nhiều ý kiến từ thực tiễn hoạt động của các tòa soạn.

Các đại biểu tham dự hội thảo

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung phân tích những vấn đề cốt lõi trong quản trị AI như: xây dựng quy trình ứng dụng AI vào sản xuất nội dung, kiểm soát chất lượng thông tin, nhận diện rủi ro pháp lý, bảo vệ bản quyền và trách nhiệm của người làm báo khi sử dụng các công cụ AI.

Nhiều ý kiến cho rằng, AI có thể hỗ trợ đắc lực trong thu thập dữ liệu, phân tích thông tin, biên tập, sản xuất sản phẩm đa phương tiện hay cá nhân hóa nội dung cho độc giả. Song công nghệ không thể thay thế vai trò kiểm chứng thông tin, bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo.

Theo ông Trần Trọng Dũng, lịch sử phát triển của báo chí luôn gắn với những bước tiến của công nghệ. Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều tạo ra thách thức mới nhưng cũng mở ra cơ hội để báo chí đổi mới và phát triển. Dù công nghệ thay đổi từng ngày, sứ mệnh của báo chí vẫn là cung cấp thông tin trung thực, chính xác và phụng sự lợi ích của đất nước, Nhân dân.

Các đại biểu cũng thống nhất, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, mỗi cơ quan báo chí cần chủ động xây dựng quy chế sử dụng AI phù hợp với đặc thù hoạt động của đơn vị; xác định rõ phạm vi ứng dụng, trách nhiệm của từng cá nhân, quy trình kiểm chứng thông tin và cơ chế giám sát nhằm hạn chế rủi ro phát sinh.

Nhiều ý kiến cho rằng, AI có thể hỗ trợ đắc lực trong thu thập dữ liệu, phân tích thông tin, biên tập, sản xuất sản phẩm đa phương tiện hay cá nhân hóa nội dung cho độc giả. Song công nghệ không thể thay thế vai trò kiểm chứng thông tin, bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo.

Việc hình thành các chuẩn mực chung về quản trị AI sẽ góp phần nâng cao năng lực chuyển đổi số của các tòa soạn; tạo niềm tin cho công chúng trong bối cảnh công nghệ AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi vào hoạt động báo chí.

Thông qua Hội thảo, Hội Nhà báo Việt Nam kỳ vọng thúc đẩy nhận thức về quản trị AI, tăng cường chia sẻ kinh nghiệm giữa các cơ quan báo chí và từng bước hoàn thiện bộ quy tắc, quy chế sử dụng AI phù hợp với thực tiễn. Đây được xem là nền tảng để các tòa soạn khai thác hiệu quả công nghệ mới, giữ vững các giá trị cốt lõi của báo chí là tính chính xác, minh bạch, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội.

Công Thái