Phát động cuộc thi viết 'Người mở đường số nơi bản làng' năm 2026

Các đại biểu phát động Cuộc thi viết “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026. (Ảnh: Đình Tuệ)

Chiều 22/10, tại Hà Nội, Báo Giáo dục và Thời đại phát động Cuộc thi viết “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026. Tham dự Lễ phát động có nhà báo Triệu Ngọc Lâm - Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, Phó trưởng Ban thường trực Ban tổ chức cuộc thi; ông Doãn Hồng Hà - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Bộ GD&ĐT; ông Trần Thanh Đạm - Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT); ông Phạm Quỳnh - Phó Tổng Biên tập Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam...

Phản ánh những nhân vật cụ thể, việc làm có thật

Tại lễ phát động, nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại nhấn mạnh, chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ được ứng dụng để giải quyết những vấn đề cụ thể, giúp người dân tiếp cận thông tin, dịch vụ và cơ hội phát triển thuận lợi hơn.

Theo nhà báo Triệu Ngọc Lâm, tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, việc nâng cao kỹ năng số, khả năng tiếp cận pháp luật và năng lực ứng dụng công nghệ cần gắn với điều kiện sống, nhu cầu sản xuất, học tập và đặc điểm văn hóa của từng cộng đồng.

Vì vậy, cuộc thi không hướng tới những thành tích chung chung hay chỉ giới thiệu chủ trương, chính sách, dự án, mà tập trung phản ánh những nhân vật cụ thể, việc làm có thật, sáng kiến được triển khai trong thực tế và kết quả có thể kiểm chứng.

Nhân vật của các tác phẩm có thể là những người hướng dẫn đồng bào sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, định danh điện tử; giáo viên ứng dụng công nghệ vào dạy học, hỗ trợ xóa mù chữ, bảo tồn tiếng nói và văn hóa dân tộc; những người đưa nền tảng số vào sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá sản phẩm địa phương, phát triển du lịch cộng đồng, mở rộng thị trường và nâng cao thu nhập.

Cuộc thi cũng hướng tới những cá nhân, nhóm cá nhân đổi mới cách phổ biến, giáo dục pháp luật; hỗ trợ người dân tiếp cận trợ giúp pháp lý, phòng ngừa lừa đảo trên không gian mạng hoặc xây dựng các mô hình hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin tại cơ sở.

“Chúng tôi tin rằng, đằng sau những thay đổi trong đời sống cộng đồng có thể là những việc làm bền bỉ, thầm lặng của cán bộ cơ sở, giáo viên, người có uy tín, đoàn viên, hội viên, người dân, thành viên hợp tác xã, doanh nhân và nhiều cá nhân khác. Họ có thể không phải những người nổi tiếng, nhưng những việc làm cụ thể của họ có ý nghĩa đối với cộng đồng nơi mình sinh sống, công tác”, nhà báo Triệu Ngọc Lâm chia sẻ.

Cuộc thi viết “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026 tập trung phản ánh những nhân vật cụ thể. (Ảnh: Phi Yến)

Từ những việc làm cụ thể

Chia sẻ tại lễ phát động, ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Bộ GD&ĐT cho rằng cuộc thi “Người mở đường số nơi bản làng” gợi mở một khía cạnh quan trọng của hệ sinh thái việc làm và sinh kế.

Theo ông Đạm, tại vùng sâu, vùng xa, kỹ năng số có thể giúp thanh niên tiếp cận thông tin học nghề, tìm kiếm việc làm, giới thiệu sản phẩm địa phương và kết nối thị trường. Cuộc thi cũng nhằm ghi nhận và khích lệ những con người, sáng kiến thiết thực đang đưa tri thức và công nghệ đến cộng đồng, góp phần bảo đảm cơ hội học tập, tạo sinh kế không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý.

Trong khi đó, ông Phạm Quỳnh, Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho rằng, chuyển đổi số nơi bản làng có thể khởi đầu từ những việc cụ thể, vừa sức, đáp ứng đúng nhu cầu của người dân. Những định hướng lớn chỉ thực sự đi vào đời sống khi được triển khai bằng những cách làm thiết thực, giúp từ một người biết sử dụng công nghệ đến nhiều người có thể làm theo và nhận thấy hiệu quả.

Theo ông Phạm Quỳnh, tại cơ sở, người mở đường có thể là cán bộ kiên nhẫn hướng dẫn người dân tra cứu thông tin, chuẩn bị và nộp hồ sơ đối với những thủ tục đã có thể thực hiện trực tuyến.

Việc cùng người dân thực hiện từng bước, giải thích những nội dung chưa rõ, hướng dẫn theo dõi kết quả để họ dần tự thực hiện là đóng góp thiết thực. Giá trị không chỉ nằm ở việc giải quyết công việc thuận tiện hơn mà còn ở khả năng chủ động của người dân được nâng lên.

Trong giáo dục, người mở đường có thể là giáo viên chuẩn bị bài học để học sinh xem lại bằng thiết bị sẵn có, hướng dẫn các em tìm kiếm tài liệu phù hợp hoặc trao đổi với phụ huynh về việc học tập của con. Những cách làm này cần tính đến điều kiện kết nối và khả năng sử dụng công nghệ của từng gia đình, bảo đảm công nghệ thực sự hỗ trợ việc học, trong đó có những học sinh còn gặp khó khăn...

Ông Phạm Quỳnh nhận định, những việc làm này cần được thực hiện đến nơi đến chốn và duy trì trong sinh hoạt, công việc hằng ngày. Việc hướng dẫn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân có thể hỏi lại lúc cần, được thực hành và từng bước tự thực hiện. Người mở đường cũng cần lắng nghe, điều chỉnh cách làm, đồng thời hỗ trợ thêm những người có khả năng tham gia giúp đỡ cộng đồng.

Đồng thời, nhân vật trong tác phẩm có thể là người đang thực hiện những công việc bình dị trong một gia đình, lớp học hay nhóm sản xuất. Sức thuyết phục của tác phẩm nằm ở việc làm rõ nhu cầu thực tế, hành động cụ thể và những thay đổi mà người trong cuộc có thể cảm nhận, kể lại.

Nhà báo Dương Thanh Hương - Phó Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại thông tin về thể lệ Cuộc thi. (Ảnh: Đình Tuệ)

Thông tin về Thể lệ Cuộc thi viết “Người mở đường số nơi bản làng”, nhà báo Dương Thanh Hương – Phó Tổng biên tập Báo Giáo dục và Thời đại cho biết: Đối tượng tham gia là: Công dân Việt Nam ở trong nước và nước ngoài; cán bộ, công chức, viên chức, giáo viên, học sinh, sinh viên, học viên, lực lượng vũ trang và người lao động đều có thể tham gia. Tác giả dưới 18 tuổi phải có xác nhận của cha, mẹ hoặc người giám hộ. Mỗi tác phẩm do một tác giả hoặc một nhóm tác giả thực hiện.

Thời gian nhận tác phẩm từ ngày phát động cuộc thi đến hết ngày 30/11/2026 theo hình thức trực tuyến. Ban tổ chức dự kiến trao giải vào tháng 12/2026.

Cơ cấu giải gồm một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng; hai giải Nhì, mỗi giải trị giá 15 triệu đồng; 3 giải Ba, mỗi giải trị giá 10 triệu đồng; 10 giải Khuyến khích, mỗi giải trị giá 5 triệu đồng. Ngoài ra còn có giải thưởng cho nhân vật trong tác phẩm đoạt giải trị giá 5 triệu đồng

Phi Yến