Phát động 2 cuộc thi ‘Người mở đường số nơi bản làng’ và ‘Chọn nghề, chọn tương lai’

Hai cuộc thi hướng tới việc lan tỏa những sáng kiến ứng dụng công nghệ số trong cộng đồng, nâng cao nhận thức về giáo dục nghề nghiệp, mở rộng cơ hội học tập, việc làm và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phát biểu tại sự kiện.

Lan tỏa chuyển đổi số từ những việc làm thiết thực

Phát biểu tại lễ phát động, nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại nhấn mạnh, chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ được ứng dụng để giải quyết những vấn đề cụ thể, giúp người dân tiếp cận thông tin, dịch vụ và cơ hội phát triển thuận lợi hơn.

Đặc biệt, tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nâng cao kỹ năng số, khả năng tiếp cận pháp luật và ứng dụng công nghệ cần gắn với điều kiện sống, nhu cầu sản xuất, học tập và đặc điểm văn hóa của từng cộng đồng.

Từ yêu cầu đó, Cuộc thi viết “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026 hướng tới phát hiện, phản ánh những cá nhân, nhóm cá nhân có sáng kiến, cách làm thiết thực, góp phần đưa công nghệ số vào đời sống.

Nhân vật trong các tác phẩm có thể là cán bộ cơ sở hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, định danh điện tử; giáo viên ứng dụng công nghệ trong dạy học, hỗ trợ xóa mù chữ; hoặc những cá nhân đưa nền tảng số vào sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá sản phẩm địa phương, phát triển du lịch cộng đồng và mở rộng thị trường.

Cuộc thi cũng hướng tới những sáng kiến phổ biến, giáo dục pháp luật, phòng ngừa lừa đảo trên không gian mạng và bảo tồn tiếng nói, văn hóa dân tộc thông qua công nghệ số.

Theo nhà báo Triệu Ngọc Lâm, cuộc thi không hướng tới những thành tích chung chung mà tập trung phản ánh con người cụ thể, việc làm có thật, sáng kiến đã được triển khai trong thực tế và kết quả có thể kiểm chứng.

Cùng chia sẻ về nội dung này, ông Phạm Quỳnh - Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam nhận định, chuyển đổi số nơi bản làng không nhất thiết bắt đầu từ những đề án lớn mà có thể xuất phát từ những công việc gần gũi, đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.

Đó có thể là hướng dẫn người dân nộp hồ sơ trực tuyến, giúp hộ sản xuất giới thiệu sản phẩm trên nền tảng số, hỗ trợ học sinh tiếp cận tài liệu học tập hoặc cùng cộng đồng lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống.

Theo ông Phạm Quỳnh, điều quan trọng là những sáng kiến phải được duy trì trong thực tế, giúp người dân từng bước chủ động sử dụng công nghệ. Các tác phẩm dự thi cần phản ánh trung thực những khó khăn, kết quả đạt được và điều kiện để cách làm có thể được tham khảo, nhân rộng tại địa phương khác.

Nhà báo Triệu Ngọc Lâm - Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại phát biểu tại lễ phát động.

Hướng nghiệp gắn với nhu cầu thị trường lao động

Cùng với việc lan tỏa chuyển đổi số trong cộng đồng, Cuộc thi trực tuyến “Chọn nghề, chọn tương lai” năm 2026 hướng tới nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của giáo dục nghề nghiệp, khuyến khích người trẻ lựa chọn nghề phù hợp với năng lực bản thân và nhu cầu thị trường lao động.

Theo nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo xác định giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò then chốt trong phát triển lực lượng lao động kỹ năng cao, đồng thời đặt ra yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, đào tạo.

Trên tinh thần đó, cuộc thi khuyến khích những câu chuyện chân thực về hành trình lựa chọn, theo đuổi và làm chủ một nghề, thay vì chỉ giới thiệu thu nhập hay sức hấp dẫn nhất thời của nghề nghiệp.

Năm 2026, Cuộc thi "Chọn nghề, chọn tương lai" tập trung vào ba nhóm ngành: Công nghệ số và sáng tạo số; Kỹ thuật, công nghệ và sản xuất xanh - thông minh; Dịch vụ hiện đại và chăm sóc con người.

Đặc biệt, Ban Tổ chức ưu tiên những câu chuyện gắn với chuyển dịch cơ cấu lao động, phát triển kinh tế nông thôn, giảm nghèo đa chiều và tạo sinh kế bền vững tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.

Phát biểu tại sự kiện, ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhấn mạnh, giáo dục nghề nghiệp phải gắn với việc làm thực chất và sinh kế bền vững. Để đạt mục tiêu này, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, chính quyền địa phương, gia đình và cộng đồng.

Trong đó, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào công tác đào tạo, đánh giá kỹ năng và đặt hàng nhân lực; các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần trang bị nền tảng tay nghề, giúp người học thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.

Trước tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và kinh tế xanh, ông Trần Thanh Đạm cho rằng, người lao động không chỉ cần kỹ năng nghề truyền thống mà còn phải phát triển tư duy số, khả năng ứng dụng công nghệ, giải quyết vấn đề và tinh thần học tập suốt đời. Bởi thước đo cuối cùng của chất lượng giáo dục nghề nghiệp là khả năng thích ứng, năng lực làm việc thực tế và thu nhập xứng đáng của người học sau khi ra trường.

 Đại biểu thực hiện nghi thức phát động Cuộc thi "Chọn nghề, chọn tương lai" vào chiều 22/10.

Khuyến khích những tác phẩm có giá trị thực tiễn

Thông tin về thể lệ, nhà báo Dương Thanh Hương - Phó Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại cho biết, Cuộc thi viết “Người mở đường số nơi bản làng” dành cho công dân Việt Nam trong nước và nước ngoài. Tác phẩm có thể do cá nhân hoặc nhóm tác giả thực hiện. Người dưới 18 tuổi cần có xác nhận của cha, mẹ hoặc người giám hộ.

Đối với Cuộc thi trực tuyến “Chọn nghề, chọn tương lai”, thí sinh tham gia theo hình thức cá nhân hoặc nhóm từ 2 - 5 thành viên, thực hiện video dài từ 1 phút đến 1 phút 30 giây, phản ánh chân thực trải nghiệm học nghề, năng lực chuyên môn và cơ hội phát triển nghề nghiệp.

Với Cuộc thi “Chọn nghề, chọn tương lai”, thời gian nhận tác phẩm từ ngày phát động đến hết ngày 30/11/2026, thông qua chuyên trang https://chonnghechontuonglai.vn/. Ban Tổ chức sẽ lựa chọn 30 video xuất sắc tham gia bình chọn trực tuyến; 9 tác phẩm tiêu biểu, gồm 3 tác phẩm mỗi nhóm ngành, vào vòng chung kết hùng biện trực tiếp tại Hà Nội.

Ở mỗi nhóm ngành có một giải Nhất trị giá 30 triệu đồng, một giải Nhì 20 triệu đồng và một giải Ba 10 triệu đồng. Ngoài ra, Cuộc thi còn có các giải phụ trị giá 5 triệu đồng/giải.

Thông qua hai cuộc thi, Ban Tổ chức kỳ vọng phát hiện, lan tỏa những câu chuyện có giá trị thực tiễn, thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, nâng cao chất lượng hướng nghiệp, mở rộng cơ hội học tập, việc làm và tạo sinh kế cho người dân, nhất là tại những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Nguyễn Hoà