Mở thêm thị trường xuất khẩu sầu riêng, hướng tới mục tiêu 4 tỷ USD

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp trả lời câu hỏi của báo chí chiều ngày 3/9. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN

Trả lời câu hỏi của báo chí về tình hình xuất khẩu sầu riêng tại họp báo Chính phủ thường kỳ diễn ra chiều ngày 3/9, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, đây là một trong những sản phẩm có giá trị cao của Việt Nam, với diện tích khoảng 200.000 ha và sản lượng khoảng 2,08 triệu tấn.

Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đã tăng mạnh trong những năm gần đây, từ khoảng 177 triệu USD năm 2021 lên 3,85 tỷ USD năm 2025.

Theo Thứ trưởng, sầu riêng hiện là một trong những sản phẩm chủ chốt của ngành trồng trọt, đóng góp khoảng 40% sản lượng xuất khẩu của ngành. Trong 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sầu riêng ước đạt khoảng 1,95 tỷ USD. Riêng thị trường Trung Quốc đóng góp khoảng 1,85 tỷ USD, tương đương khoảng 95%.

Tháo gỡ khó khăn trong cấp mã số vùng trồng

Trước vai trò ngày càng lớn của mặt hàng này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất và xuất khẩu.

Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho biết, Bộ đã cử các đoàn công tác làm việc trực tiếp với địa phương, đặc biệt tại những vùng trồng sầu riêng lớn ở Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ để xử lý các khó khăn, vướng mắc.

Từ ngày 1/7/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai truy xuất nguồn gốc trên hệ thống chuyển đổi số. Theo đó, khách hàng trong và ngoài nước có thể truy cập dữ liệu liên quan đến quá trình trồng trọt, chăm sóc, sử dụng phân bón và các công đoạn sản xuất nông sản, trong đó có sầu riêng.

Theo lãnh đạo Bộ, việc này góp phần tạo niềm tin đối với khách hàng, đặc biệt là khách hàng quốc tế.

Một vấn đề khác được tập trung tháo gỡ là cấp mã số vùng trồng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai các văn bản nhằm giải quyết những khó khăn mà doanh nghiệp gặp phải trong quá trình cấp mã.

Cùng với đó, công tác cấp mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói được đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho địa phương. Việc cấp mã đối với các vùng trồng xen canh trước đây gặp nhiều khó khăn cũng được tháo gỡ theo hướng phân cấp cho cơ sở, qua đó tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu.

Sau chuyến làm việc của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại Trung Quốc ngày 14/8, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã cấp thêm 567 mã vùng trồng sầu riêng cho Việt Nam.

“Chúng tôi đang làm các thủ tục còn lại để đưa xuất khẩu sầu riêng trong cuối năm nay ít nhất đạt bằng năm ngoái là 3,85 tỷ USD hoặc có thể cao hơn, đạt khoảng 4 tỷ USD trong năm 2026,” Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho biết.

Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu

Bên cạnh kết quả đạt được, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhìn nhận ngành sầu riêng vẫn tồn tại một số hạn chế, vướng mắc.

Đầu tiên, diện tích sầu riêng tăng nhanh nhưng chưa gắn chặt với tổ chức chuỗi giá trị. Tại một số địa phương, việc mở rộng diện tích còn mang tính tự phát, chưa gắn chặt với điều kiện đất đai, nguồn nước và thiếu sự kết nối giữa sản xuất, logistics và xuất khẩu.

Thách thức thứ hai đến từ yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao của thị trường nhập khẩu, đặc biệt về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và cơ sở dữ liệu.

Thứ ba là sức ép cạnh tranh quốc tế. Các quốc gia trong khu vực như Malaysia, Thái Lan đã có những sản phẩm và chính sách nhằm thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc.

Ảnh minh họa: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Để thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết là đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, Việt Nam sẽ tiếp tục đàm phán mở rộng thị trường, tăng thị phần tại những thị trường tiềm năng như Ấn Độ, Australia và New Zealand; đồng thời gia tăng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh và các sản phẩm chế biến.

Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp chia sẻ, tháng 7 vừa qua, phía Ấn Độ đã đồng ý cho Việt Nam xuất khẩu sầu riêng vào thị trường này. “Đây là một thị trường tỷ dân và có nhu cầu rất lớn thời gian tới, đặc biệt có những khách hàng siêu giàu. Chúng tôi đang triển khai mở rộng thị trường xuất khẩu sang Ấn Độ,” Thứ trưởng cho biết.

Nhóm giải pháp thứ hai là tổ chức lại sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu bền vững; rà soát vùng sản xuất phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước và khí hậu. Hạ tầng vùng nguyên liệu tập trung sẽ được phát triển gắn với sơ chế, chế biến, bảo quản, tiêu thụ và xuất khẩu.

Bộ cũng định hướng tăng kết nối giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư trở lại vùng nguyên liệu, từng bước xây dựng thương hiệu sầu riêng Việt Nam.

Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tỷ lệ thất thoát trong quá trình từ sản xuất đến lưu thông hàng hóa hiện còn lớn, một phần do hệ thống cơ sở sơ chế, chế biến chưa đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư thêm các nhà máy sơ chế, chế biến và bảo quản để duy trì chất lượng sản phẩm.

Nhóm giải pháp thứ ba là chuẩn hóa chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; nâng cao năng lực nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Thứ tư là phát triển hạ tầng bảo quản, chế biến và logistics, trong đó khuyến khích đầu tư kho lạnh, cơ sở sơ chế, bảo quản và chế biến tại các vùng sản xuất tập trung; đa dạng hóa sản phẩm và phương thức vận chuyển, ứng dụng công nghệ nhằm giảm chi phí, nâng cao chất lượng.

Cuối cùng là mở rộng, củng cố năng lực hệ thống phòng thí nghiệm, ưu tiên thiết bị và nâng cao khả năng kiểm nghiệm các chỉ tiêu như cadimi, vàng ô và những tiêu chí theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, qua đàm phán với phía Trung Quốc, đến nay Việt Nam đã có 52 phòng kiểm nghiệm sản phẩm đáp ứng yêu cầu phục vụ xuất khẩu.

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục làm việc với các cơ quan chức năng để phát triển thêm các phòng kiểm nghiệm, đáp ứng yêu cầu kiểm soát chất lượng sản phẩm trước khi xuất khẩu.

Đinh Nhung