Mở rộng hình thức thực hiện dân chủ trên nền tảng số

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Bảo đảm nguyên tắc bình đẳng, bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau

Trình bày Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, dự thảo Luật xây dựng theo tư duy lập pháp mới tại Nghị quyết số 66-NQ/TW: Luật chỉ quy định những vấn đề khung, có tính nguyên tắc; các vấn đề thường xuyên biến động giao cho Chính phủ, bộ, ngành, địa phương thực hiện. Bên cạnh đó, dự thảo kế thừa những quy định hiện hành còn phù hợp nhằm bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật; sửa đổi, bổ sung những quy định cho phù hợp với tình hình mới theo Chỉ thị số 09-CT/TW, khắc phục những bất cập trong thực tiễn triển khai thi hành.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày Tờ trình dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi). Ảnh: Hồ Long

Dự thảo Luật gồm 6 chương, 65 điều (giảm 26 điều; bổ sung 1 điều; giữ nguyên 24 điều; gộp sửa đổi, bổ sung, chỉnh lý 57 điều luật hiện hành còn 40 điều; chuyển Chính phủ quy định cho phù hợp thẩm quyền 10 điều).

Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cũng cho biết, dự thảo Luật bổ sung một số quy định về nguyên tắc, biện pháp và quy định bảo đảm thực hiện dân chủ gắn với kỷ luật, kỷ cương, pháp quyền; mở rộng hình thức thực hiện dân chủ trên nền tảng số; đề cao trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, tổ chức, vai trò nêu gương, trách nhiệm giải trình trong việc thực hiện dân chủ ở cơ sở; hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát việc thực hiện dân chủ ở cơ sở. Việc bổ sung các quy định này nhằm thể chế hoá các quy định tại Chỉ thị số 09-CT/TW;

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày Tờ trình dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi). Ảnh: Quang Khánh

Cùng với đó, bổ sung quy định về thực hiện dân chủ trên nền tảng số: quyền của công dân trong việc tiếp cận dữ liệu mở, ứng dụng các nền tảng số và tương tác trực tuyến; nguyên tắc xây dựng, thiết lập nền tảng số phục vụ dân chủ ở cơ sở phải gắn liền với yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại, tiện ích và bảo đảm an toàn thông tin; nghiêm cấm các hành vi cản trở, giả mạo giấy tờ, tài khoản số, can thiệp trái phép vào hệ thống phần mềm, cơ sở dữ liệu, nền tảng số; biện pháp thiết lập, hoàn thiện hạ tầng thông tin, quy trình số và dữ liệu mở; số hóa đầy đủ, kịp thời các văn bản liên quan; ưu tiên bố trí ngân sách, hạ tầng kỹ thuật và nguồn nhân lực để thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Nhằm bảo đảm nguyên tắc bình đẳng, bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau trong việc thực thi quyền dân chủ vừa bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam là thành viên, dự thảo Luật đã bổ sung nguyên tắc “Người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn được Nhà nước hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện dân chủ ở cơ sở”.

Làm rõ căn cứ lựa chọn hình thức lấy ý kiến

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga nêu rõ, Ủy ban tán thành việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng về phát huy dân chủ ở cơ sở, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân gắn với kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm giải trình; đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, thúc đẩy chuyển đổi số và khắc phục những bất cập của Luật hiện hành.

Về quyền tham gia và trách nhiệm phản hồi tại Điều 5 và Điều 7 dự thảo Luật, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề nghị làm rõ thời hạn, trách nhiệm và hệ quả pháp lý khi không phản hồi; quy định cơ chế phối hợp, chuyển xử lý, thông báo kết quả đối với kiến nghị không thuộc thẩm quyền hoặc liên quan đến nhiều cơ quan, tránh đùn đẩy trách nhiệm, bỏ sót kiến nghị.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi). Ảnh: Phạm Thắng

Đối với Bộ tiêu chí đánh giá dân chủ ở cơ sở, Ủy ban đề nghị quy định ngay trong Luật các nguyên tắc đánh giá, trách nhiệm tổ chức thực hiện và cơ chế phản hồi; xác định hình thức văn bản ban hành Bộ tiêu chí, thống nhất chủ thể được đánh giá với mô hình chính quyền hai cấp; bảo đảm tiêu chí phản ánh thực chất việc tiếp cận thông tin, tham gia và xử lý kiến nghị, không đồng nhất việc ít kiến nghị, khiếu nại với thực hiện dân chủ tốt.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Khánh Duy

Liên quan đến công khai, minh bạch, tiếp cận thông tin và thực hiện dân chủ trên nền tảng số, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề nghị thống nhất quy định về công khai và trách nhiệm khắc phục khi công khai thiếu, chậm hoặc không công khai; bảo đảm người dân không sử dụng phương tiện số vẫn tiếp cận được thông tin; làm rõ phạm vi “chương trình, dự án đối với địa bàn cấp xã”, chỉ quy định phần đặc thù của cấp xã, tránh lặp lại Luật Tiếp cận thông tin...

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Khánh Duy

Đồng thời, đề nghị làm rõ trách nhiệm hỗ trợ người dân, duy trì phương thức trực tiếp phù hợp; bảo đảm an toàn, bảo vệ dữ liệu cá nhân và khả năng tiếp cận của các nhóm gặp khó khăn; phòng ngừa ép buộc, tham gia thay người khác.

Về kết hợp phương thức trực tiếp và điện tử, Ủy ban đề nghị làm rõ căn cứ lựa chọn hình thức lấy ý kiến; quy định cách xử lý ý kiến trùng lặp, chỉ tính một kết quả hợp lệ của mỗi chủ thể, phân biệt lấy ý kiến góp ý với biểu quyết quyết định, bảo đảm kết quả hợp lệ, thống nhất.

Minh Trang