Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI: Cắt giảm khâu trung gian để thuốc và trang thiết bị y tế có mức giá hợp lý

Tại cuộc thảo luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của việc sửa luật là cắt giảm các khâu trung gian để người bệnh và các bệnh viện được tiếp cận với thuốc và trang thiết bị y tế ở mức giá hợp lý.

Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh Hà Tĩnh, Lạng Sơn và thành phố Hải Phòng thảo luận ở tổ. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Thủ tướng thông tin, Chính phủ đề nghị báo cáo Quốc hội khẩn cấp để xử lý những vấn đề này xuất phát từ hai lý do. Thứ nhất, qua công tác thanh tra, kiểm tra và điều tra của các cơ quan chức năng thuộc Bộ Công an và Thanh tra Chính phủ cho thấy tồn tại nhiều lỗ hổng cả trong quy định của pháp luật, các văn bản hướng dẫn và thông tư của Bộ Y tế, cũng như trong khâu tổ chức thực hiện, đẩy khâu trung gian và chi phí lên rất cao. Có những nhóm thiết bị và thuốc có chi phí đặc biệt cao vì qua quá nhiều khâu trung gian.

Theo Thủ tướng, các hãng thuốc không được tiếp cận trực tiếp với thị trường mà phải qua doanh nghiệp trung gian đã tạo ra kẽ hở. Cơ bản các trang thiết bị và thuốc, nhất là thuốc biệt dược, hiện nay vẫn phải nhập khẩu; cho dù các hãng đẩy mạnh sản xuất ở trong nước thì chúng ta vẫn phải nhập nguyên liệu từ nước ngoài, nhưng mới chỉ đáp ứng được một tỷ lệ rất nhỏ.

Nhắc lại việc điều tra vụ án liên quan đến Công ty Việt Mỹ khi công ty này lập nhiều công ty ở nước ngoài, mua bán lòng vòng, khi hàng về đến doanh nghiệp nhập khẩu của Việt Nam thì giá đã bị đội lên rất nhiều, Thủ tướng nhấn mạnh, “quan trọng nhất là khi đẩy giá lên như thế, chi phí khám chữa bệnh và sử dụng trang thiết bị y tế bị đội giá, gây thiệt hại rất lớn”, ảnh hưởng đến túi tiền của người bệnh và khả năng người bệnh tiếp cận thuốc, dịch vụ y tế, ngân sách Nhà nước và Quỹ Bảo hiểm y tế phải thanh toán cho các chi phí khám chữa bệnh đó.

“Chi phí bị đẩy lên cao quá, rất phi lý”, Thủ tướng nói; mong muốn các đại biểu Quốc hội nghiên cứu kỹ, nhất là các đại biểu công tác trong lĩnh vực y tế, tại các bệnh viện, để tham mưu cho Quốc hội và Chính phủ hoàn thiện cụ thể các điều khoản trong luật, để chúng ta tiếp cận được thuốc và thiết bị y tế ở mức giá phù hợp.

“Nhiều ý kiến vừa rồi tranh luận với chúng tôi rằng phải theo cơ chế thị trường. Nhưng không được! Thuốc và trang thiết bị y tế là để phục vụ khám chữa bệnh, mà nước ta còn đang khó khăn, người bệnh rất khó khăn. Đồng ý là các doanh nghiệp phải có lợi nhuận, nhưng chỉ ở mức hợp lý thôi”, Thủ tướng nêu rõ; đồng thời nhấn mạnh Nhà nước và người bệnh phải được sử dụng trang thiết bị, thuốc ở mức giá phù hợp với khả năng chi trả. Hiện nay chi phí từ tiền túi của người bệnh bỏ ra còn rất cao.

Ông cho biết Chính phủ rất quyết tâm phối hợp với các cơ quan trong việc sửa Luật Dược và Luật Khám bệnh, chữa bệnh, những điều khoản liên quan đến trang thiết bị y tế bắt buộc phải công khai, minh bạch.

Đặt câu hỏi “tại sao các bệnh viện tư nhân đều có thể mua được thuốc và thiết bị y tế ở mức giá rất phù hợp, mà các bệnh viện công của Nhà nước lại không mua được?”, Thủ tướng cho rằng đây là vấn đề rất lớn, phải suy nghĩ một cách có trách nhiệm, phải nghiên cứu các cơ chế: mua sắm, đấu thầu tập trung những loại nào; loại nào cho phép trong một khuôn khổ nhất định để các bệnh viện trực tiếp đàm phán và mua trang thiết bị, thuốc chữa bệnh. Nhà nước phải quản lý chặt chẽ về giá thuốc và trang thiết bị, không thể để hoàn toàn cho cơ chế thị trường tự điều chỉnh.

Việc hoàn thiện quy định trong luật, các nghị định và thông tư hướng dẫn phải xử lý triệt để vấn đề cung cấp trang thiết bị y tế. Nếu không, chi phí bảo hiểm và chi phí người bệnh tự thanh toán sẽ tốn một khoản ngân sách rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống và an sinh xã hội.

Thủ tướng một lần nữa đề nghị đại biểu nghiên cứu kỹ và tiếp tục tham gia ý kiến trực tiếp vào các điều khoản trong dự thảo luật cũng như các nghị định, thông tư hướng dẫn kèm theo, để quyết tâm có được khuôn khổ pháp lý thực hiện mục tiêu đưa giá thuốc, trang thiết bị y tế về đúng vùng giá hợp lý.

“Khi làm việc với Bộ Y tế, chúng tôi đã gợi ý Bộ Y tế hoặc các chuyên gia của Bộ hoàn toàn có thể mời các hãng, các công ty sản xuất đến đàm phán. Mặt hàng nào đại trà có thể đấu thầu, mặt hàng nào chuyên biệt thì đàm phán giá”, Thủ tướng nêu khi đặt yêu cầu bắt buộc phải xử lý vấn đề này trong sửa Luật Dược và Luật Khám bệnh, chữa bệnh, không để các hãng dược và thiết bị y tế nước ngoài bắt tay nhau kiểm soát thị trường.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Góp ý vào dự án Luật này, đại biểu Dương Minh Tuấn (Thành phố Hồ Chí Minh) đề xuất bổ sung quy định ràng buộc trong mua sắm thiết bị y tế có hóa chất, sinh phẩm và linh kiện đi kèm độc quyền, tránh tình trạng giá thiết bị thấp nhưng chi phí vận hành cao, gây lãng phí ngân sách.

Góp ý nội dung liên quan đến thiết bị y tế, đại biểu Dương Minh Tuấn cho rằng việc xây dựng quy định quản lý lĩnh vực này không dễ do chủng loại thiết bị rất đa dạng, cần bảo đảm nguyên tắc quản lý nhưng không gây khó khăn cho hoạt động mua sắm.

Theo đại biểu, thực tế có những thiết bị được chào bán với giá thấp hơn nhiều so với sản phẩm khác, nhưng hóa chất và các thiết bị đi kèm lại có giá cao, do một hãng cung cấp độc quyền. Nếu không sử dụng sản phẩm của hãng đó, cơ sở y tế có thể gặp khó khăn trong quá trình khám, chữa bệnh.

Đại biểu dẫn thực tế trong thời gian dịch COVID-19 năm 2021, một số doanh nghiệp cho cơ sở y tế mượn máy nhưng các hóa chất đi kèm có giá rất cao, phát sinh chi phí kéo dài. Qua phản ánh của các CDC, sở y tế và bệnh viện, thiết bị có giá mua ban đầu thấp chưa chắc giúp tiết kiệm chi phí nếu phải sử dụng sinh phẩm, hóa chất độc quyền.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định nhằm bảo đảm việc cân nhắc, đánh giá đầy đủ chi phí khi mua sắm thiết bị y tế, không chỉ căn cứ vào giá thiết bị ban đầu mà cần tính đến chi phí hóa chất, sinh phẩm và các sản phẩm đi kèm trong quá trình sử dụng.

Về trách nhiệm của đơn vị cung cấp thiết bị y tế, đại biểu đề nghị bổ sung quy định yêu cầu thực hiện các quy định khác của pháp luật có liên quan, bên cạnh trách nhiệm được quy định trong luật chuyên ngành, nhằm bảo đảm quản lý đồng bộ hoạt động kinh doanh thiết bị y tế. Đại biểu cơ bản thống nhất với dự thảo về trách nhiệm quản lý nhà nước đối với thiết bị y tế ở các cấp.

Chu Thanh Vân/TTXVN