Khơi thông nguồn lực, đưa Hà Nội trở thành hạt nhân dẫn dắt trong kỷ nguyên mới

Diện mạo khang trang, hiện đại của thành phố Hà Nội. Ảnh: Quang Thái

Đột phá từ phân cấp, phân quyền

Luật Thủ đô năm 2024 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tư duy lập pháp đối với Hà Nội. Đây không đơn thuần là một văn bản quy phạm pháp luật, mà là một "chìa khóa vạn năng”, mở ra những cơ chế đặc thù, vượt trội để Hà Nội tự quyết định sự phát triển của mình.

Hiệu quả rõ nét nhất của Luật Thủ đô 2024 chính là việc xác lập một khung thể chế đặc thù, trao quyền chủ động rất lớn cho chính quyền thành phố, trực tiếp giúp rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Minh chứng điển hình là trong lĩnh vực quy hoạch và phát triển đô thị, Luật Thủ đô đã tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội tiếp cận theo hướng tích hợp, đa ngành, gắn với liên kết vùng và phát triển bền vững. UBND thành phố được quyết định các cơ chế, công cụ quy hoạch và đầu tư mà không cần thông qua nhiều bước trung gian, rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án.

Hà Nội phát triển đô thị xanh, - văn minh - hiện đại. Ảnh Phạm Hùng

Không chỉ dừng lại ở hạ tầng kỹ thuật, Luật Thủ đô còn tạo ra "hành lang xanh" cho các lĩnh vực mềm. Theo ông Lê Trung Hiếu - Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, Luật đã ưu tiên nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ. Đây chính là những lĩnh vực then chốt để Hà Nội chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, dựa trên nền tảng tri thức.

Ngoài ra, Luật Thủ đô được đánh giá có bước đột phá về an sinh xã hội khi quy định xây dựng hệ thống chính sách xã hội, an sinh xã hội, phúc lợi xã hội của Thủ đô đa dạng, toàn diện, trong đó có chính sách phát triển nhà ở xã hội, chế độ bảo hiểm xã hội.

Bà Nguyễn Thị Tám - Phó Giám đốc Bảo hiểm Xã hội thành phố Hà Nội khẳng định, Luật Thủ đô 2024 được đánh giá là nền tảng quan trọng, mang tính lịch sử để phát triển Thủ đô Hà Nội toàn diện và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Công an Hà Nội hỗ trợ người dân làm căn cước công dân. Ảnh: Phạm Hùng

Mặc dù Luật Thủ đô 2024 đã tạo ra những tiền đề tốt đẹp, nhưng trước yêu cầu của "Kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, trước yêu cầu đổi mới mô hình quản trị, phân quyền mạnh mẽ hơn và những thay đổi của hệ thống pháp luật, đặt ra yêu cầu phải tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện để Hà Nội thực sự phát huy vai trò trung tâm, hạt nhân dẫn dắt phát triển vùng và cả nước. Do đó, việc tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện Luật đã trở thành một đòi hỏi khách quan và cấp bách.

Hà Nội sẵn sàng thực thi khi Luật được thông qua

Thực tiễn cho thấy, để Hà Nội thực sự là hạt nhân dẫn dắt, cần một mô hình quản trị mạnh mẽ hơn nữa. Đó là yêu cầu tổ chức lại bộ máy chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp; yêu cầu phân quyền, phân cấp mạnh mẽ hơn; yêu cầu thí điểm các mô hình quản trị mới, nhất là trong các lĩnh vực đô thị, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số…

Việc sửa đổi Luật lần này không tách rời mà đặt trong tổng thể thống nhất với quy hoạch tổng thể Thủ đô có tầm nhìn dài hạn lên đến 100 năm. Điều này bảo đảm rằng mỗi quy định pháp lý được ban hành hôm nay đều phục vụ cho một chiến lược xuyên thế kỷ, giải quyết hiệu quả cả những vấn đề trước mắt lẫn lâu dài.

Bà Nguyễn Phương Thủy - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội. Ảnh: Phạm Hùng

Liên quan đến việc Quốc hội đang xem xét Dự án Luật Thủ đô sửa đổi, trong chương trình Thời sự đặc biệt với chủ đề “Sửa đổi Luật Thủ đô - Hoàn thiện thể chế để Hà Nội phát triển trong kỷ nguyên mới” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện tối 21-3, bà Nguyễn Phương Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho biết, ngày 18-3 vừa qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp và cho ý kiến về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Về cơ bản, ý kiến của các thành viên trong Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí cao với sự cần thiết phải sửa đổi Luật, nhất trí với những quan điểm, định hướng đã được nêu trong tờ trình của Chính phủ.

Ngoài ra, trong kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã nêu rõ yêu cầu, cùng với việc phân quyền một cách mạnh mẽ, triệt để, toàn diện cho chính quyền thành phố Hà Nội, thì trong Dự thảo Luật lần này cũng phải tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để thể hiện rõ ba quan điểm.

Thứ nhất, các quy định của luật về phân quyền thì phải bảo đảm "6 rõ" (rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ hiệu quả).

Thứ hai, về phân quyền cũng phải có trọng tâm trọng điểm, không nên quá dàn trải. Đây chính là một bước thí điểm mới trong việc phân cấp, phân quyền một cách mạnh mẽ cho địa phương.

Thứ ba, các nội dung phân quyền phải đi kèm với cơ chế kiểm soát quyền lực, cơ chế về trách nhiệm giải trình cũng như việc công khai, minh bạch để cho người dân trực tiếp giám sát, các cơ quan nhà nước cấp trên cũng có thể kiểm tra, giám sát được một cách toàn diện và đầy đủ.

Bà Nguyễn Phương Thủy cho biết thêm, về những vấn đề vẫn còn ý kiến khác nhau trong quá trình soạn thảo Luật Thủ đô, trong quá trình thẩm tra, cũng cần đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và có báo cáo đầy đủ để Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ nhất sắp tới.

Cũng theo bà Nguyễn Phương Thủy, dự kiến kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI sẽ khai mạc vào ngày 6-4 sắp tới. Tại kỳ họp, đại biểu Quốc hội sẽ thảo luận và xem xét, cho ý kiến đối với Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này và nếu đầy đủ điều kiện, Quốc hội sẽ biểu quyết để thông qua.

Chia sẻ về việc Sở Tư pháp Hà Nội đã chuẩn bị những kế hoạch quan trọng khi Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và thi hành, ông Nguyễn Công Anh - Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội cho hay: Nếu Luật được thông qua trong kỳ họp tháng 4-2026, thành phố sẽ đồng loạt triển khai nhiều nhiệm vụ như quán triệt, phổ biến, tuyên truyền đến cán bộ, công chức và người dân nhằm bảo đảm hiểu đúng, thực hiện đúng các quy định của Luật. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng hệ thống thể chế cụ thể hóa các nội dung mà Luật Thủ đô trao quyền cho thành phố. Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và nặng nề, đòi hỏi sự vào cuộc của toàn bộ hệ thống chính trị.

Ông Nguyễn Công Anh - Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Ông Nguyễn Công Anh cũng thông tin, Sở Tư pháp Hà Nội đã chủ động tham mưu thành phố xây dựng kế hoạch triển khai, đồng thời phối hợp với Bộ Tư pháp trong quá trình hoàn thiện Dự thảo Luật. Song song đó, các sở, ngành của thành phố cũng đã chủ động nghiên cứu, tiếp cận các nội dung dự thảo và ý kiến của các cơ quan Trung ương để chuẩn bị từ sớm.

Đến nay, theo thống kê, thành phố Hà Nội có khoảng 135 nhiệm vụ cần cụ thể hóa theo thẩm quyền, đến ngày 20-3 đã nhận được 90 dự thảo nghị quyết của các sở, ngành được thành phố giao xây dựng. Thành phố sẽ xác định rõ thứ tự ưu tiên, lựa chọn những nội dung cấp thiết, quan trọng để triển khai trước.

Đặc biệt, các quy định về trình tự, thủ tục ban hành nghị quyết để triển khai Luật Thủ đô sẽ được ưu tiên ban hành sớm nhằm bảo đảm tính pháp lý và thống nhất trong tổ chức thực hiện ngay sau khi Luật được ban hành.

Ngoài ra, trong quá trình xây dựng các nghị quyết cũng sẽ chú trọng bảo đảm tính minh bạch, kiểm soát quyền lực và phát huy sự tham gia góp ý của người dân, doanh nghiệp cũng như phản biện xã hội. Đây là yếu tố quan trọng để các chính sách khi ban hành có tính khả thi cao và phù hợp thực tiễn.

Ông Nguyễn Công Anh nhấn mạnh, với tinh thần “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”, các cơ quan, đơn vị của thành phố đã cơ bản sẵn sàng. Song, để các chính sách đi vào cuộc sống hiệu quả, vẫn cần sự nỗ lực rất lớn và sự đồng thuận của toàn xã hội.

Ánh Dương