'Sửa đổi Luật Thủ đô - Hoàn thiện thể chế để Hà Nội phát triển trong kỷ nguyên mới'

Hai vị khách mời tham gia chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Với sự tham gia trao đổi trực tiếp của các chuyên gia, nhà quản lý, chương trình thời sự đặc biệt này sẽ đề cập tới sự cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện một số cơ chế của Luật Thủ đô 2024; đi sâu phân tích vào một số nhóm cơ chế đặc thù trong Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, tạo thể chế vượt trội cho Hà Nội phát triển với tầm nhìn 100 năm. Trong đó có cơ chế phân quyền, phân cấp, gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực, trách nhiệm kiểm tra và giải trình và cơ chế phát triển văn hóa, phát huy phát triển các giá trị văn hóa, công trình văn hóa.

Tham gia chương trình tại trường quay S1 của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội có bà Nguyễn Phương Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội và ông Nguyễn Công Anh, Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hà Nội.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội trả lời phỏng vấn của phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội. Ảnh: Viết Thành

Ngoài ra, chương trình còn có sự kết nối trực tiếp với điểm cầu tại biệt thự cổ số 49 phố Trần Hưng Đạo với khách mời là PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội.

Triển khai Luật Thủ đô 2024 bài bản, quyết liệt

Ngay sau khi Luật Thủ đô năm 2024 được Quốc hội thông qua, các bộ, ngành và UBND thành phố Hà Nội đã triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ trọng tâm, từ tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật. Trong đó, Sở Tư pháp Hà Nội giữ vai trò cơ quan thường trực, đầu mối tham mưu, theo dõi và tổng hợp tình hình thực hiện.

Đánh giá về quá trình thi hành và những tác động tích cực của Luật Thủ đô 2024, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh cho biết, các cơ quan của thành phố đã triển khai các bước rất bài bản, quyết liệt để tổ chức thi hành luật ngay từ những ngày đầu.

Đáng chú ý, công tác tuyên truyền được triển khai sớm và đồng bộ. Thành phố đã nhanh chóng xây dựng kế hoạch tổng thể; các sở, ngành cũng ban hành kế hoạch thực hiện ngay sau đó. Một hội nghị quy mô lớn đã được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới 600 điểm cầu, với hơn 30.000 cán bộ tham dự, bao gồm lãnh đạo thành phố, lãnh đạo các sở, ngành, quận, huyện, xã, phường và đội ngũ cán bộ, công chức.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh đánh giá về quá trình thi hành và những tác động tích cực của Luật Thủ đô 2024. Ảnh: Phạm Hùng

Sau hội nghị này, các sở, ngành và quận, huyện tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn, thu hút gần 100.000 người tham gia, đây là kết quả nổi bật, thể hiện sự vào cuộc đồng bộ trong công tác phổ biến, quán triệt luật.

Song song với đó, việc xây dựng văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô cũng được đẩy mạnh. Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội, đây là đạo luật có khối lượng lớn các văn bản quy định chi tiết. Tuy nhiên, với sự phối hợp chặt chẽ giữa thành phố Hà Nội và các bộ, ngành trung ương, cơ bản các văn bản cần thiết đã được ban hành. Chỉ trong vòng một năm, hơn 70 văn bản, bao gồm cả văn bản quy phạm pháp luật và văn bản hướng dẫn, đã được hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai luật.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội nhận định, dù mới thực hiện hơn một năm, nhiều chính sách của Luật đã bước đầu phát huy hiệu quả. Trong lĩnh vực kinh tế, năm 2025, ngân sách thành phố đạt hơn 700.000 tỷ đồng; về thu hút đầu tư nước ngoài, tính đến tháng 11-2025, Hà Nội đã thu hút gần 4 tỷ USD vốn FDI, cho thấy các cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư, sản xuất kinh doanh đang dần đi vào thực tiễn.

Ở lĩnh vực văn hóa, các hoạt động diễn ra sôi nổi, thu hút đông đảo người dân và du khách. Nhiều không gian văn hóa, điểm đến được khai thác hiệu quả, góp phần thúc đẩy du lịch và tăng trưởng kinh tế; các không gian đi bộ tiếp tục phát huy vai trò, tạo điểm nhấn cho đời sống đô thị.

Về tổ chức bộ máy, theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội, Luật Thủ đô 2024 đã tạo cơ sở để Hà Nội triển khai mô hình chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ giữa các cấp, tránh chồng chéo về thẩm quyền và trách nhiệm. Đồng thời, các chính sách đối với đội ngũ công chức, nhất là thu hút và trọng dụng nhân tài, cũng được triển khai và bước đầu đạt kết quả.

Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội, điều để lại ấn tượng rõ nét nhất là sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo thành phố Hà Nội cùng tinh thần chủ động, sẵn sàng của các cơ quan trong phối hợp với bộ, ngành trung ương. Nhiều nội dung quan trọng đã được ban hành chỉ trong khoảng 6 tháng; những nội dung phức tạp hơn cũng được hoàn thiện trong thời gian chưa đến một năm, bảo đảm đúng tiến độ và hiệu lực theo quy định.

Cần cách tiếp cận mới để xây dựng thể chế vượt trội cho Thủ đô
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Nguyễn Phương Thủy cho rằng, việc sửa đổi Luật Thủ đô vào thời điểm hiện nay là hết sức cần thiết, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển ngày càng cao của Hà Nội trong bối cảnh mới.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Nguyễn Phương Thủy (bên phải). Ảnh: Phạm Hùng

Theo bà Nguyễn Phương Thủy, trước hết cần khẳng định Luật Thủ đô năm 2024 là một đạo luật tiến bộ, với nhiều cơ chế đặc biệt, đặc thù, đã xử lý đúng những điểm nghẽn do các quy định pháp luật trước đây còn hạn chế sự phát triển của Thủ đô. Trong quá trình triển khai quyết liệt, nhiều nội dung của luật đã phát huy hiệu quả rõ rệt, được các cơ quan có thẩm quyền đánh giá là hợp lý và có thể mở rộng áp dụng cho các địa phương khác.

Tuy nhiên, chính vì đi trước nên nhiều chính sách vốn mang tính đặc thù của Hà Nội đã dần được luật hóa trong các đạo luật chung. Điều này khiến tính đặc biệt, đặc thù của Luật Thủ đô ngày càng bị thu hẹp, đặt ra yêu cầu cần xem xét lại cách tiếp cận trong xây dựng luật.

Bên cạnh đó, từ cuối năm 2024 đến nay, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng, định hướng chiến lược cho các lĩnh vực phát triển then chốt như văn hóa, y tế, giáo dục, khoa học công nghệ, kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân. Đặc biệt, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đã đặt ra những yêu cầu rất cao đối với sự phát triển của Thủ đô.

Trong bối cảnh đó, nếu tiếp tục xây dựng Luật Thủ đô theo cách tiếp cận chủ yếu nhằm xử lý các điểm nghẽn, vướng mắc đã rõ thì sẽ khó tạo ra một khuôn khổ thể chế có tính vượt trội, mang tầm nhìn dài hạn. Theo bà Nguyễn Phương Thủy, việc sửa đổi Luật Thủ đô cần chuyển sang một cách tiếp cận mới, cao hơn, gắn với việc phân quyền mạnh mẽ, triệt để và toàn diện hơn cho Hà Nội, phù hợp với vị trí, vai trò đặc biệt của Thủ đô.

Từ đó, mục tiêu đặt ra là xây dựng một khung thể chế có tính ổn định, có tầm nhìn và đủ sức tạo ra lợi thế cạnh tranh cho Hà Nội, không chỉ trong phạm vi quốc gia mà còn hướng tới tầm khu vực và quốc tế.

Nhóm phóng viên