Iran tuyên bố Mỹ cần khôi phục thoả thuận Islamabad

Theo Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách các vấn đề pháp lý và quốc tế Kazem Gharibabadi, Tehran sẽ không mở lại eo biển Hormuz trước khi các điều kiện mà nước này đặt ra được đáp ứng.

Cụ thể, ông Gharibabadi nhấn mạnh việc khôi phục hoạt động hàng hải bình thường qua eo biển trước hết đòi hỏi Mỹ thực hiện các cam kết trong biên bản ghi nhớ (MoU) đạt được giữa hai bên hồi tháng 6.

Các tàu trên eo biển Hormuz gần Bandar Abbas (Iran) hôm 25/8. Ảnh: Wana

Các yêu cầu được phía Iran đưa ra gồm chấm dứt các hoạt động quân sự trên các mặt trận, dỡ bỏ phong tỏa nhằm vào Iran và giải quyết những vấn đề liên quan đến tình hình Yemen.

Quan chức Iran nêu rõ, các cuộc thảo luận hiện nay giữa Tehran và Muscat về thiết lập tuyến hàng hải mới là một vấn đề riêng biệt và không đồng nghĩa Iran đã đồng ý mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz.

Trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã có cuộc hội đàm tại Tehran với người đồng cấp Oman Badr al-Busaidi. Tuyên bố chung sau cuộc gặp cho biết hai nước đã thảo luận một khuôn khổ theo từng giai đoạn nhằm nối lại hoạt động hàng hải an toàn qua Hormuz, đồng thời bảo đảm chủ quyền và quyền chủ quyền của các quốc gia ven biển.

Theo đề xuất, Iran và Oman sẽ thiết lập một hành lang hàng hải chung tạm thời, đồng thời triển khai dự án phối hợp rà phá thủy lôi tại eo biển. Hai bên sẽ tiếp tục các cuộc đàm phán kỹ thuật nhằm hướng tới một hành lang lâu dài, cũng như xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin, điều phối giao thông và cung cấp các dịch vụ an ninh, hàng hải liên quan.

Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi cho biết Muscat hy vọng hai nước có thể sớm công bố hành lang tạm thời cùng những thỏa thuận thực tế để từng bước khôi phục hoạt động hàng hải an toàn. Các vấn đề về quản lý lâu dài eo biển dự kiến tiếp tục được thảo luận với Iran và các quốc gia trong khu vực.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh những nỗ lực ngoại giao liên quan đến Hormuz được đẩy mạnh. Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir hôm 24/8 đã tới Tehran trong chuyến thăm mà phía Pakistan mô tả là một phần trong các nỗ lực thúc đẩy hòa bình và ổn định khu vực. Reuters trước đó cho biết ông Munir đã trao đổi với Tổng thống Mỹ Donald Trump trước chuyến đi.

Hãng Tasnim của Iran dẫn một nguồn tin gần nhóm đàm phán cho hay, Tehran đã thông qua phía Pakistan chuyển tới Washington các điều kiện của mình, trong đó có yêu cầu Mỹ quay trở lại thực hiện bản ghi nhớ Islamabad và các điều khoản liên quan đến Hormuz.

Theo nội dung được công bố, Điều 5 của biên bản đề cập tới việc Iran bảo đảm hoạt động đi lại an toàn của tàu thương mại và tham vấn Oman về cơ chế quản lý eo biển trong tương lai.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 25/8 tuyên bố lực lượng Mỹ đã hoàn tất việc rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz và cảnh báo bất kỳ tàu thuyền nào tiếp tục đặt thủy lôi tại đây sẽ bị ngăn chặn. Reuters nhấn mạnh Washington vẫn duy trì sức ép đối với Tehran trong khi hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải chiến lược này chưa trở lại mức trước xung đột.

Kim Khánh