Syria và Israel thúc đẩy đàm phán an ninh

Tòa nhà bị hư hại do xung đột tại Damascus, Syria. Ảnh: THX/TTXVN phát

Phóng viên TTXVN tại Trung Đông dẫn nguồn truyền thông khu vực cho biết, mới đây Ngoại trưởng Syria Asaad al-Shibani và Giám đốc Cơ quan tình báo Mossad của Israel, ông Roman Gofman, đã có cuộc gặp tại Amman, Jordan với sự tham dự của các quan chức Mỹ. Hai bên thảo luận khả năng khôi phục cơ chế an ninh dựa trên thỏa thuận phân tách lực lượng năm 1974 và giải quyết những bất đồng tại miền Nam Syria.

Damascus yêu cầu Israel rút khỏi 9 vị trí quân sự được thiết lập trên lãnh thổ Syria sau khi chính quyền Bashar al-Assad sụp đổ hồi tháng 12/2024, tìm cách trấn an Israel về sự hiện diện của Thổ Nhĩ Kỳ và các lực lượng nước ngoài. Theo các nguồn tin Syria, Israel có thể xem xét rút quân nếu nhận được bảo đảm rằng quân đội Syria không triển khai trở lại các khu vực này, muốn có tiến triển về chính trị, hướng tới bình thường hóa quan hệ.

Hai bên cũng thảo luận vấn đề tỉnh Sweida, nơi tập trung đông người Druze. Một phương án do Mỹ thúc đẩy là đưa các lực lượng Druze địa phương vào bộ máy hành chính và an ninh Syria, qua đó giảm một trong những nguyên nhân dẫn tới căng thẳng giữa Damascus và Israel.

Đặc phái viên Mỹ Tom Barrack đang đóng vai trò trung gian trong tiến trình này. Hồi tháng 1/2026, ông Barrack đã thúc đẩy một thỏa thuận giữa hai bên về chia sẻ thông tin tình báo và nghiên cứu khả năng thiết lập quan hệ thương mại, song tiến trình sau đó bị ảnh hưởng bởi các hoạt động quân sự của Israel tại Syria.

Các cuộc tiếp xúc mới diễn ra khi Mỹ chính thức đưa Syria ra khỏi danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố sau 47 năm. Động thái này tháo gỡ một trở ngại lớn đối với đầu tư và tái thiết Syria, nhưng cũng làm gia tăng kỳ vọng của Washington rằng chính quyền Tổng thống al-Sharaa sẽ tiếp tục tiến trình đối thoại, trước mắt hướng tới một thỏa thuận an ninh và xa hơn là bình thường hóa quan hệ với Israel.

Liên quan đến tình hình tại Syria, ngày 25/8, Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo chính thức tuyên bố giải thể với tư cách một lực lượng quân sự độc lập, sau khi hoàn tất quá trình sáp nhập vào quân đội Syria.

Phát biểu trên truyền hình tại Phủ Tổng thống ở Damascus, Tư lệnh SDF Mazloum Abdi tuyên bố chấm dứt sứ mệnh của SDF và giải thể lực lượng này, đánh dấu bước quan trọng trong nỗ lực của chính quyền Tổng thống Ahmed al-Sharaa nhằm khôi phục quyền kiểm soát thống nhất trên toàn lãnh thổ Syria. Các đơn vị SDF đã được tổ chức lại và sáp nhập vào các đơn vị thuộc quân đội Syria.

SDF được thành lập năm 2015 và từng là đối tác chủ chốt của Mỹ trong cuộc chiến chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, kiểm soát phần lớn khu vực Đông Bắc Syria. Tuy nhiên, sau khi chính quyền Bashar al-Assad sụp đổ cuối năm 2024, cán cân quyền lực thay đổi khi chính quyền mới tại Damascus từng bước mở rộng quyền kiểm soát tại khu vực này.  Việc giải thể lực lượng này  mở ra giai đoạn chuyển từ xung đột sang ổn định và tái thiết, đồng thời khẳng định quyền của cộng đồng người Kurd, trong đó có giáo dục bằng tiếng Kurd, sẽ tiếp tục được bảo đảm trong khuôn khổ nhà nước Syria.     

Đức Trung (TTXVN)