Bước chuyển chiến lược của Syria

Những tòa nhà ở thành phố Daraa, Syria bị tàn phá do chiến sự. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tuy vậy, khó khăn vẫn ở phía trước và liệu Syria có thể bước vào một quỹ đạo phát triển mới thật sự ổn định, bền vững hay không là câu hỏi còn bỏ ngỏ.

Cánh cửa hòa nhập cộng đồng quốc tế đang rộng mở với Syria sau khoảng 14 năm chìm trong nội chiến. Truyền thông Trung Đông cho biết, ngày 30/3, Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa bắt đầu chuyến công du Đức và Anh, những quốc gia có vị thế và tầm ảnh hưởng quan trọng tại châu Âu, với mục tiêu tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại.

Đây cũng là cơ hội để Damascus nhận được những hỗ trợ, ưu đãi đặc biệt phục vụ cho tái thiết và phát triển đất nước.

Hơn một năm kể từ khi cựu Tổng thống Bashar al-Assad bị lật đổ, chính quyền mới tại Syria vẫn đang nỗ lực hướng tới những kết quả cải thiện thực chất đời sống người dân, vốn được coi là “chìa khóa” giúp bảo đảm tính chính danh của chính quyền trong mắt cộng đồng quốc tế sau những biến động chính trị xảy ra tại quốc gia Trung Đông.

Các nước châu Âu có nhiều lý do để dành sự quan tâm đặc biệt và mở rộng hợp tác với Syria. Syria có vị trí địa chiến lược đặc biệt, là “ngã ba” của các châu lục gồm châu Á, châu Âu và châu Phi, cho nên sẽ là mắt xích quan trọng trong chiến lược của châu Âu về tăng cường tầm ảnh hưởng ở khu vực Trung Đông.

Bên cạnh đó, Trung Đông lâu nay luôn có mối liên hệ mật thiết với tình hình an ninh của Lục địa già. Những năm qua, dòng người tị nạn từ Syria và các nước lân cận tìm đến châu Âu đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến an ninh, ổn định xã hội tại châu lục này. Bởi vậy, hỗ trợ Syria phát triển ổn định cũng là cách góp phần giúp châu Âu giải quyết bài toán di cư nhức nhối và hóc búa.

Hồi tháng 1/2026, Liên minh châu Âu (EU) công bố gói hỗ trợ tài chính trị giá khoảng 620 triệu euro cho Syria trong hai năm 2026 và 2027, bao gồm viện trợ nhân đạo, hỗ trợ phục hồi sớm và các chương trình hợp tác song phương, như một lời khẳng định cam kết đồng hành với Damascus trên con đường tái thiết phía trước.

Những bước tiến mà chính quyền mới ở Syria đạt được dù mang đến cơ hội phát triển rộng mở hơn hẳn so với giai đoạn bị cấm vận trước đó, song chưa đủ để khỏa lấp hàng loạt thách thức mà Syria đang đối mặt. Tình trạng bạo lực do mâu thuẫn sắc tộc là vấn đề nổi cộm trong năm 2025 của quốc gia từng trong tình trạng “chia năm xẻ bảy” do nội chiến. Để giải quyết bài toán hàn gắn, hòa giải dân tộc cần nhiều nỗ lực, trong đó có sự phân phối công bằng quyền lợi giữa các đảng phái, thành phần xã hội, các nhóm sắc tộc.

Tình hình căng thẳng leo thang tại Trung Đông hiện nay cũng tác động nghiêm trọng đến nước này. Để ngăn chặn rủi ro, Syria đang tăng cường an ninh tại biên giới với Liban, triển khai các đơn vị tên lửa cùng hàng nghìn binh sĩ, trong bối cảnh Liban bị cuốn vào vòng xoáy xung đột của khu vực sau khi lực lượng Hezbollah tham gia tấn công Israel. Bên cạnh các nguy cơ về an ninh và nhân đạo, nền kinh tế Syria bị ảnh hưởng do các tuyến đường vận chuyển hàng hóa bị đình trệ, khiến giá nhiên liệu, phân bón tăng cao.

Về đối ngoại, quỹ đạo phát triển của Syria vẫn gắn liền với các tính toán chiến lược của nhiều nước như Mỹ, Nga, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ… Bởi vậy, quốc gia Trung Đông này đang nỗ lực thúc đẩy chính sách ngoại giao cân bằng với các nước lớn, tránh bị cuốn vào các cuộc xung đột lợi ích, ưu tiên hợp tác và đối thoại với các nước trong khu vực để cải thiện vị thế quốc gia.

Hành trình xây dựng lại đất nước Syria từ tro tàn chiến tranh còn nhiều khó khăn, cần sự kết hợp giữa nỗ lực trong nước và những cam kết hỗ trợ, hợp tác của cộng đồng quốc tế. Tuy vậy, không thể phủ nhận, những chính sách mà chính quyền đang thực hiện giúp Syria có sự chuyển mình đáng khích lệ, mở ra những cánh cửa phát triển tưởng chừng đã đóng chặt trong nhiều năm qua.

MINH HẰNG