Iran phản ứng trước chiến dịch trừng phạt không kẽ hở của Mỹ

Thủ tướng Canada Mark Carney phát biểu tại cuộc họp báo ở thủ đô Ottawa ngày 22-8 sau khi các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ đổ vỡ. Ảnh: AFP

Iran ngày 25-8 có phản ứng đầu tiên trước chiến dịch trừng phạt và cô lập kinh tế mới do Mỹ phát động, khẳng định Tehran đã chuẩn bị sẵn sàng để đối phó và sẽ vượt qua giai đoạn khó khăn bằng "sự sáng suốt và quyết tâm". Những tuyên bố được đưa ra sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump triển khai chiến dịch gây sức ép kinh tế quy mô lớn nhằm vào các mối liên kết tài chính của Iran trên toàn cầu. Washington tuyên bố sẽ áp dụng cách tiếp cận "không để lọt" nhằm siết chặt việc thực thi các lệnh trừng phạt, đồng thời cảnh báo các quốc gia và thực thể tiếp tục duy trì quan hệ kinh tế với Tehran có thể phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng.

Iran tuyên bố đã chuẩn bị "kế hoạch 2 năm"

Người phát ngôn Chính phủ Iran Fatemeh Mohajerani ngày 25-8 khẳng định chính phủ và Tổng thống Masoud Pezeshkian sẽ đưa đất nước vượt qua những thách thức hiện nay. Trong bài đăng trên mạng xã hội X, bà Mohajerani thừa nhận Iran đang đối mặt với nhiều khó khăn về kinh tế, nhưng nhấn mạnh chính phủ tin tưởng có thể vượt qua thử thách bằng các quyết sách phù hợp và việc duy trì đoàn kết trong xã hội. "Chính phủ và Tổng thống, bằng sự sáng suốt và quyết tâm, sẽ đưa đất nước vượt qua giai đoạn này", bà Mohajerani tuyên bố.

Trước đó một ngày, Bộ trưởng Kinh tế Iran Ali Madanizadeh cũng cho biết Tehran đã "hoàn toàn chuẩn bị sẵn sàng" để ứng phó với các biện pháp trừng phạt mới của Mỹ. Theo ông Madanizadeh, chính phủ Iran đã xây dựng một "kế hoạch 2 năm" nhằm đối phó với những diễn biến mà Tehran đã dự liệu từ lâu. Quan chức này dự báo Washington sẽ "thất bại một lần nữa", cho rằng các biện pháp gây sức ép trước đây của Mỹ cũng không thể làm lung lay quyết tâm của giới lãnh đạo và người dân Iran.

Tuyên bố của các quan chức Iran cho thấy Tehran đang cố gắng thể hiện lập trường không nhượng bộ trước chiến dịch gây sức ép mới của Washington, trong bối cảnh nền kinh tế nước này vốn đã chịu tác động nặng nề từ nhiều năm bị trừng phạt. Cùng với các biện pháp đối phó bên ngoài, chính phủ Iran đang phải giải quyết những khó khăn kinh tế trong nước. Tổng thống Pezeshkian gần đây thừa nhận xã hội đang đối mặt với nhiều vấn đề và chính phủ đang nỗ lực giảm tác động đối với người dân.

Một trong những sức ép lớn là gánh nặng trợ giá nhiên liệu. Giá xăng tại Iran hiện thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia khác, khiến chính phủ phải bù đắp khoản chênh lệch lớn. Giới chức nước này đã giảm một số hạn ngạch nhiên liệu trợ giá và đang chuẩn bị cho khả năng điều chỉnh giá trong bối cảnh tiêu thụ nhiên liệu vẫn ở mức cao. Iran hiện tiêu thụ khoảng 135 triệu lít nhiên liệu mỗi ngày, trong khi sản lượng được công bố trước đó chỉ vào khoảng 121 triệu lít/ngày. Việc mất cân đối giữa cung và cầu càng làm gia tăng áp lực lên ngân sách trong thời điểm Tehran phải tìm cách ứng phó với các biện pháp cô lập kinh tế từ bên ngoài.

Mỹ tuyên bố cắt đứt "mọi huyết mạch kinh tế"

Chiến dịch mới của Mỹ được Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent công bố ngày 24-8 với mục tiêu cô lập Iran về tài chính và hạn chế khả năng tiếp cận các nguồn lực kinh tế của Tehran. Theo ông Bessent, Washington đang triển khai một "cuộc tổng công kích kinh tế" nhằm vào các mối liên kết tài chính của Iran trên toàn cầu, với mục tiêu cắt đứt những nguồn lực giúp nền kinh tế nước này duy trì hoạt động.

Bộ Tài chính Mỹ đã công bố các biện pháp trừng phạt nhắm vào gần 60 thực thể, cá nhân và tàu thuyền bị cáo buộc có liên hệ với những hoạt động hỗ trợ Iran. Các biện pháp mới tập trung vào nhiều lĩnh vực, trong đó có tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không, vận tải biển, dầu khí và các mạng lưới tài chính.

Ông Bessent khẳng định Washington sẽ áp dụng cách tiếp cận "zero leakage", tức không để tồn tại những "kẽ hở" trong việc thực thi trừng phạt. Mỹ đặc biệt cảnh báo các bên bị cho là tạo điều kiện cho hoạt động rửa tiền hoặc duy trì những giao dịch bị Washington coi là hỗ trợ Iran. Một trong những đòn bẩy quan trọng mà Mỹ đề cập là khả năng hạn chế quyền tiếp cận hệ thống tài chính sử dụng đồng USD. Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ, các thực thể tiếp tục hỗ trợ hoạt động tài chính của Iran có thể bị loại khỏi hệ thống thanh toán bằng đồng USD.

Washington cũng gia tăng sức ép ngoại giao đối với các đối tác của Tehran. Ông Bessent cho biết Tổng thống Trump đã liên hệ với nhiều lãnh đạo thế giới, đưa ra những yêu cầu cụ thể liên quan đến việc hạn chế hoặc chấm dứt các quan hệ kinh tế với Iran. Tuy nhiên, phía Mỹ không công bố danh sách cụ thể các quốc gia bị yêu cầu thực hiện những biện pháp này, cũng như thời hạn dành cho từng nước. Ông Bessent chỉ cho biết Washington đang tiến hành "ngoại giao kín" và từng quốc gia liên quan đều biết rõ những kỳ vọng mà Mỹ đặt ra.

Cuộc đối đầu kinh tế mới

Chính quyền Trump cho rằng việc mở rộng trừng phạt là cần thiết nhằm gia tăng sức ép tối đa lên Tehran. Trước đó, Tổng thống Trump từng cảnh báo bất kỳ quốc gia hay thực thể nào cung cấp hỗ trợ kinh tế cho Iran cũng có thể phải đối mặt với hậu quả.

Tuy nhiên, Iran lập luận rằng Washington đang lặp lại một chiến lược đã được áp dụng trong nhiều năm. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho rằng việc Mỹ phải mở rộng chiến dịch gây sức ép kinh tế cho thấy Washington không đạt được các mục tiêu mong muốn bằng những biện pháp khác. Tehran hiện xuất khẩu hàng hóa tới hàng trăm đối tác và duy trì quan hệ thương mại với nhiều quốc gia, trong đó có những nền kinh tế lớn ở châu Á và Trung Đông. Điều này khiến mục tiêu cô lập hoàn toàn Iran trở thành một thách thức không nhỏ đối với Washington.

Dù vậy, chiến dịch mới có thể tiếp tục làm gia tăng sức ép đối với nền kinh tế Iran, vốn đang phải đối mặt với lạm phát, khó khăn về nguồn ngoại tệ và gánh nặng trợ giá trong nước. Việc Mỹ mở rộng các biện pháp trừng phạt thứ cấp cũng có thể khiến các doanh nghiệp và tổ chức tài chính ở nhiều quốc gia thận trọng hơn khi duy trì giao dịch với Tehran.

Trong khi Washington tuyên bố sẽ không để bất kỳ bên nào nằm ngoài phạm vi tác động của các biện pháp trừng phạt, Tehran khẳng định đã chuẩn bị cho một cuộc đối đầu kinh tế kéo dài. Cuộc đấu giữa chiến dịch "không để lọt" của Mỹ và "kế hoạch 2 năm" mà Iran tuyên bố đã chuẩn bị vì thế có thể mở ra một giai đoạn đối đầu mới, trong đó sức ép tài chính và kinh tế trở thành mặt trận chính giữa hai bên.

AN BÌNH