Iran đình trệ xuất khẩu dầu mỏ do cuộc chiến với Mỹ

"Không còn nghi ngờ gì nữa, chúng ta đang đối mặt với những hạn chế đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ. Tôi cũng đã trao đổi với phía Iraq và Qatar, doanh thu từ bán dầu của họ đã giảm xuống bằng không. Điều tương tự cũng xảy ra với chúng ta và thực tế là chúng ta không xuất khẩu dầu mỏ," Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati nói trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình ngày 20/8, theo hãng thông tấn Anadolu Agency (Thổ Nhĩ Kỳ).

Theo ông Hemmati, Chính phủ và Ngân hàng Trung ương Iran đã có những sự chuẩn bị cần thiết để ứng phó với tình trạng thất thu doanh thu từ dầu mỏ.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati. Ảnh: Mehr News Agency

Mặt khác, ông Hemmat cho biết Iran đang ở thế bất lợi hơn Iraq và Qatar, do nước này không thể tiếp cận các khoản dự trữ ngoại tệ của mình. “Mỹ đã đóng băng các khoản dự trữ ngoại tệ của chúng ta và không cho phép chúng ta rút số tiền này,” ông nói.

Các lệnh trừng phạt của Mỹ từ lâu đã nhằm vào hoạt động xuất khẩu dầu của Iran và khả năng tiếp cận các kênh tài chính quốc tế, trong nỗ lực hạn chế nguồn thu ngoại tệ chủ yếu của Tehran.

Trong bối cảnh đó, các khoản tiền của Iran dự kiến được giải ngân theo khuôn khổ thỏa thuận đạt được với Mỹ hồi tháng 6 cũng chưa được giải phóng. “Vấn đề về thỏa thuận Islamabad và việc giải phóng nguồn lực là một vấn đề riêng. Các nguồn lực lẽ ra được giải phóng theo thỏa thuận này đến nay vẫn chưa được giải ngân,” ông Hemmati nói.

Những khó khăn về nguồn thu và khả năng tiếp cận ngoại tệ cũng được ông Hemmati đề cập khi nói về chuyến thăm gần đây tới Iraq, một đối tác thương mại quan trọng. Trước khi xung đột nổ ra, Iran xuất khẩu khoảng 12 tỷ USD hàng hóa và dịch vụ sang Iraq mỗi năm, trong đó 4 tỷ USD liên quan đến Chính phủ Iraq, chủ yếu là khí đốt và điện, còn 8 tỷ USD thuộc khu vực tư nhân.

Theo ông Hemmati, Iraq đã cam kết giải quyết các khoản thanh toán còn tồn đọng cho Iran, song Baghdad cũng đang gặp khó khăn do Eo biển Hormuz đóng cửa và nguồn thu từ dầu mỏ bị gián đoạn. Hai nước đã thảo luận về việc tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển giao và sử dụng các khoản tiền của Iran đang được giữ tại một ngân hàng Iraq.

Trong cuộc gặp với Thủ tướng Iraq Ali Al-Zaidi, hai bên cũng nhất trí phối hợp sử dụng các nguồn lực tại Ngân hàng Thương mại Iraq để hỗ trợ các bảo lãnh được cấp cho các nhà thầu Iran đang hoạt động tại Iraq. Thủ tướng Iraq đã phê duyệt đề xuất và chỉ thị thực hiện các biện pháp nhằm tạo thuận lợi cho việc này, ông Hemmati cho biết.

Việc xuất khẩu dầu mỏ của Iran giảm xuống bằng không diễn ra trong bối cảnh căng thẳng quân sự giữa Iran và Mỹ tái diễn sau khi các thỏa thuận theo khuôn khổ đạt được hồi tháng 6 đổ vỡ và hai bên nối lại giao tranh.

Trong khi đó, hoạt động giao thông hàng hải qua Eo biển Hormuz - tuyến đường quan trọng đối với hoạt động vận chuyển năng lượng của khu vực, tiếp tục bị gián đoạn. Reuters dẫn dữ liệu sơ bộ của công ty theo dõi tàu biển Kpler cho biết, chỉ 7 tàu chở hàng hóa đi qua Eo biển Hormuz trong ngày 20/8, giảm từ 14 tàu vào một ngày trước đó. Trong số này, 4 tàu đi vào Vùng Vịnh và 3 tàu đi ra.

Không có tàu chở dầu siêu lớn hoặc tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nào được ghi nhận đi qua điểm nghẽn hàng hải này. Tuy nhiên, dữ liệu Kpler cho thấy một tàu chở khí cỡ rất lớn, vận chuyển propane và butane, đã đi ra khỏi eo biển theo tuyến đường phía Iran.

Đỗ Thảo