Mỹ - Iran thiết lập kênh liên lạc quân sự trực tiếp

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance hôm thứ Năm (25/6) cho biết, một trong những bước đột phá lớn nhất của cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ là đạt được nguyên tắc thiết lập kênh liên lạc quân sự trực tiếp giữa Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) nhằm giúp ngăn chặn leo thang căng thẳng trong tương lai.

Trả lời phỏng vấn UnHerd trên chuyên cơ Không lực Hai sau hội nghị thượng đỉnh tại Lucerne, ông Vance cho biết Washington đã tìm kiếm "một kênh liên lạc với phía Iran" để giảm thiểu xung đột.

Theo Phó Tổng thống Mỹ, các cuộc đàm phán gần đây đã giúp hai bên xích lại gần nhau hơn sau giai đoạn căng thẳng quân sự, đồng thời mở đường cho việc chuyển bản ghi nhớ sơ bộ hiện nay thành một thỏa thuận toàn diện hơn trong tương lai.

Ảnh minh họa.

Cuộc đàm phán do Pakistan và Qatar làm trung gian đã đưa các quan chức Mỹ và Iran xích lại gần nhau hơn sau cuộc chiến gần đây và trong bối cảnh nỗ lực biến bản ghi nhớ sơ bộ thành một thỏa thuận toàn diện hơn.

Phó Tổng thống Mỹ mô tả bản ghi nhớ hiện tại là một "văn kiện nền tảng", chưa phải thỏa thuận cuối cùng. Ông cho biết mục tiêu trước mắt là duy trì tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, chấm dứt các hành động quân sự qua lại và tạo môi trường thuận lợi để tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.

Ông Vance nhận định Tehran đang đưa ra những đề xuất khác biệt đáng kể so với Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) năm 2015. Trong đó có các cơ chế thanh sát nghiêm ngặt hơn, việc xử lý kho dự trữ uranium làm giàu hiện có và nỗ lực tái định hình quan hệ với Mỹ cũng như cộng đồng quốc tế.

Quan chức Mỹ cũng cho biết tiến trình đàm phán đang góp phần giảm căng thẳng tại nhiều điểm nóng trong khu vực, bao gồm Li-băng. Theo ông, các cơ chế giảm xung đột được thảo luận tại Thụy Sĩ đang đạt được những tín hiệu tích cực.

Ông lưu ý rằng, Israel và mọi quốc gia khác trong khu vực đều có quyền tự vệ, nhưng nói thêm rằng Washington muốn quyền đó được thực thi trong bối cảnh giảm leo thang căng thẳng.

Phó Tổng thống Mỹ cũng thừa nhận tiến trình này vẫn còn tồn tại nhiều bất ổn. Dù Iran đang phát đi những thông điệp mang tính hòa giải hơn trước, Washington vẫn cần theo dõi liệu các hành động thực tế của Tehran có phù hợp với những cam kết được đưa ra hay không.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh rằng, vấn đề Iran hỗ trợ các nhóm vũ trang, bao gồm Hezbollah, Houthi và Hamas cần phải được đưa vào chương trình nghị sự của các cuộc đàm phán sắp tới. Ông cho rằng đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến ổn định khu vực và chủ quyền của các quốc gia Trung Đông.

Ông Rubio khẳng định hòa bình và ổn định lâu dài khó có thể đạt được nếu các lực lượng vũ trang ngoài khuôn khổ nhà nước tiếp tục hoạt động và nhận được sự hậu thuẫn từ bên ngoài.

Quỳnh Như