Hoàn thiện hành lang pháp lý để đưa thị trường carbon rừng vào thực tiễn

Toàn cảnh hội nghị phổ biến Nghị định số 180/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng.

Hội nghị nhằm giới thiệu những nội dung mới của nghị định, đồng thời trao đổi các giải pháp để sớm đưa chính sách vào thực tiễn.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Phạm Hồng Lượng khẳng định, Nghị định số 180/2026/NĐ-CP là dấu mốc quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho việc phát triển thị trường carbon rừng tại Việt Nam, góp phần huy động thêm nguồn lực cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, đồng thời cải thiện sinh kế của người dân sống dựa vào rừng.

Theo ông Phạm Hồng Lượng, Việt Nam đã triển khai thí điểm chi trả dịch vụ môi trường rừng từ năm 2008. Đến nay, chương trình giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ đã đạt nhiều kết quả tích cực. Năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chuyển nhượng 11,3 triệu tấn CO₂ cho Ngân hàng Thế giới, tiếp nhận 56,5 triệu USD (khoảng 1.388 tỷ đồng), chi trả cho khoảng 80.000 chủ rừng, trong đó có khoảng 40.000 hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng.

Ông Phạm Hồng Lượng, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm phát biểu tại hội nghị.

Theo lãnh đạo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, kết quả này tạo tiền đề để nhiều địa phương, chủ rừng tiếp tục tham gia thị trường carbon rừng.

Để Nghị định số 180 sớm đi vào cuộc sống, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về carbon rừng, hoàn thiện các thông tư hướng dẫn, xây dựng quy định về khung xác định giá carbon rừng, đồng thời hoàn thiện hệ thống theo dõi, báo cáo và thẩm định (MRV), cơ sở dữ liệu và nâng cao năng lực cho các địa phương.

Tại hội nghị, đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, Nghị định số 180/2026/NĐ-CP gồm 4 chương, 20 điều và 6 phụ lục, quy định về đối tượng, hình thức chi trả, quản lý, sử dụng nguồn thu từ dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng; dự án carbon rừng; xác định kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon rừng.

Nghị định quy định việc cung ứng và sử dụng dịch vụ hấp thụ, lưu giữ carbon của rừng phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế hoặc tiêu chuẩn trong nước. Việc chi trả được thực hiện theo hai hình thức là trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng.

Một điểm mới đáng chú ý là nguồn thu từ dịch vụ carbon rừng được ưu tiên hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng dân cư vùng đệm và khu vực tiếp giáp rừng đặc dụng, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng và phát triển bền vững.

Một điểm mới đáng chú ý là nguồn thu từ dịch vụ carbon rừng được ưu tiên hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng dân cư vùng đệm và khu vực tiếp giáp rừng đặc dụng, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng và phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, quy trình triển khai dự án carbon rừng được thiết kế chặt chẽ với hai lần thẩm định độc lập đối với hồ sơ đăng ký và kết quả giảm phát thải. Sau khi được cấp, tín chỉ carbon sẽ được ghi nhận trên hệ thống đăng ký quốc gia để giao dịch trên sàn giao dịch carbon trong nước hoặc chuyển nhượng quốc tế theo quy định.

Đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cũng cho biết, một số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới gồm công bố tiêu chuẩn quốc gia về carbon rừng, hướng dẫn phương pháp xác định mức chi trả, phân bổ mục tiêu giảm phát thải, công nhận phương pháp tạo tín chỉ carbon theo các tiêu chuẩn quốc tế và hoàn thiện hướng dẫn về xây dựng, đăng ký, đo đạc, báo cáo, thẩm định và cấp tín chỉ.

Nghị định số 180/2026/NĐ-CP sẽ có hiệu lực từ ngày 15/7/2026. Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để triển khai nghị định, gồm tuyên truyền, hoàn thiện hệ thống văn bản và tiêu chuẩn kỹ thuật, đàm phán chuyển nhượng kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon rừng, huy động nguồn lực và hợp tác quốc tế, đồng thời tăng cường theo dõi, giám sát việc thực hiện.

Thông tin về dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia về tín chỉ carbon rừng, đại diện Trung tâm Chứng nhận Quản lý rừng bền vững cho biết dự thảo đã được Hội đồng Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia thông qua và dự kiến sẽ được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố trong thời gian sớm nhất để có hiệu lực cùng thời điểm với Nghị định số 180.

Theo dự thảo, tiêu chuẩn quốc gia quy định các yêu cầu đối với tín chỉ carbon được tạo ra từ các dự án lâm nghiệp và sử dụng đất. Việc áp dụng là tự nguyện, các tổ chức, cá nhân có thể lựa chọn áp dụng tiêu chuẩn quốc gia hoặc các tiêu chuẩn quốc tế như Verra, Gold Standard khi đăng ký dự án. Hiện nay, tín chỉ carbon được tạo ra theo Tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam chỉ được phép giao dịch trên sàn giao dịch carbon trong nước.

THANH TRÀ