Giảm học thuộc lòng từ năm học 2026 - 2027: Đề kiểm tra sẽ thay đổi thế nào?

Ảnh minh họa

Đề kiểm tra sẽ không còn nặng học thuộc?

Một điểm đáng chú ý trong hướng dẫn nhiệm vụ giáo dục phổ thông năm học 2026 - 2027 là yêu cầu đổi mới cách kiểm tra, đánh giá học sinh.

Tại khoản 3 Mục I Phần B Công văn 5208/BGDĐT-GDPT ngày 7.8.2026, Bộ GD&ĐT yêu cầu nội dung kiểm tra, đánh giá phải bám sát yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông, đồng thời chú trọng khả năng hiểu và vận dụng kiến thức, kỹ năng vào thực tiễn.

Điều này đồng nghĩa với việc các yêu cầu ghi nhớ máy móc, học thuộc lòng hoặc làm bài theo khuôn mẫu cần được hạn chế. Thay vì chỉ kiểm tra xem học sinh có nhớ đúng một lượng kiến thức đã học hay không, việc đánh giá được định hướng nhiều hơn vào khả năng hiểu vấn đề, biết vận dụng kiến thức và kỹ năng trong những tình huống phù hợp.

Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu tăng cường vai trò của tổ chuyên môn trong việc hướng dẫn, tổ chức xây dựng ma trận, bản đặc tả, câu hỏi, bài kiểm tra và nhiệm vụ học tập phù hợp với yêu cầu cần đạt của chương trình.

Như vậy, thay đổi không chỉ nằm ở một vài câu hỏi trong đề kiểm tra mà còn liên quan đến cách giáo viên xây dựng nội dung đánh giá và cách nhà trường sử dụng kết quả kiểm tra.

Học để hiểu, không chỉ để nhớ

Định hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá được đặt trong yêu cầu lớn hơn về đổi mới phương pháp dạy học. Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương, cơ sở giáo dục tiếp tục tổ chức dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, khả năng tự học và năng lực vận dụng kiến thức của học sinh.

Các giờ học cần tăng cường thực hành, thí nghiệm, trải nghiệm và giải quyết vấn đề, phù hợp với yêu cầu cần đạt của chương trình. Giáo viên phải thiết kế, tổ chức bài học bám sát yêu cầu cần đạt, đồng thời lựa chọn nội dung, phương pháp, học liệu, thiết bị và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với từng đối tượng học sinh.

Cách tiếp cận này cũng được hỗ trợ bởi việc tăng cường ứng dụng công nghệ số, khai thác học liệu số, trí tuệ nhân tạo và tài nguyên giáo dục mở theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT. Mục tiêu là hỗ trợ kịp thời học sinh chưa đáp ứng yêu cầu cần đạt, đồng thời tạo cơ hội để học sinh có năng khiếu phát triển.

Các cơ sở giáo dục được yêu cầu khai thác hiệu quả thư viện, phòng học bộ môn, phòng thí nghiệm, thiết bị dạy học và học liệu số. Nhà trường cũng có thể phối hợp với các cơ sở văn hóa, thể thao, đơn vị quản lý di sản, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cộng đồng địa phương để tổ chức hoạt động giáo dục phù hợp.

Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT lưu ý những hoạt động này phải có mục tiêu giáo dục rõ ràng, bảo đảm an toàn, thiết thực, phù hợp lứa tuổi, không hình thức, không làm phát sinh chi phí không cần thiết hoặc tạo thêm áp lực cho học sinh và cha mẹ học sinh.

Không được cắt chương trình để giảm tải

Giảm học thuộc lòng không có nghĩa là cắt bớt kiến thức hoặc giảm yêu cầu của chương trình. Theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, các cơ sở giáo dục phổ thông phải xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường trên cơ sở Chương trình giáo dục phổ thông và phù hợp với điều kiện về đội ngũ, cơ sở vật chất, thiết bị, học liệu.

Kế hoạch phải bảo đảm đầy đủ yêu cầu cần đạt của Chương trình; không cắt xén nội dung, thời lượng hoặc tổ chức thực hiện mang tính hình thức.

Các nhà trường phải thường xuyên rà soát, cập nhật tài liệu, học liệu để bảo đảm nội dung dạy học phù hợp với yêu cầu cần đạt. Đồng thời, tổ chức đầy đủ các môn học, hoạt động giáo dục; triển khai dạy học 2 buổi/ngày phù hợp với điều kiện thực tế, ưu tiên củng cố kiến thức, phát triển năng lực và hỗ trợ học sinh.

Trong quá trình xây dựng kế hoạch giáo dục, nhiều nội dung cũng được yêu cầu tích hợp thiết thực, phù hợp như quyền con người; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; bình đẳng giới, chăm sóc mắt và phòng chống mù lòa; bảo tồn văn hóa dân tộc, chủ quyền biên biên giới, biển đảo, quốc phòng và an ninh; sử dụng năng lượng tiết kiệm, bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học; ứng phó biến đổi khí hậu, giảm nhẹ thiên tai; giáo dục qua di sản; giáo dục an toàn giao thông và các nội dung giáo dục tích hợp khác.

Học sinh cũng được hướng dẫn học tập kiến thức pháp luật về an toàn giao thông đường bộ trên nền tảng Bình dân học vụ số.

Kết quả kiểm tra để điều chỉnh cách dạy

Một thay đổi quan trọng khác là kết quả kiểm tra không chỉ dừng ở việc cho điểm. Bộ GD&ĐT yêu cầu tiếp tục đổi mới kiểm tra, đánh giá đúng quy định, bảo đảm khách quan, công bằng, vì sự tiến bộ của học sinh; kết hợp phù hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ.

Kết quả đánh giá phải được sử dụng để điều chỉnh hoạt động dạy học phù hợp với từng nhóm học sinh, phụ đạo học sinh chưa đạt yêu cầu, bồi dưỡng học sinh giỏi, tư vấn học tập, hướng nghiệp và phối hợp với cha mẹ học sinh.

Sở GD&ĐT có trách nhiệm tăng cường hướng dẫn, kiểm tra và hỗ trợ chuyên môn đối với các cơ sở giáo dục, qua đó bảo đảm việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông năm học 2026 - 2027 thực chất, đồng bộ và hiệu quả.

Đối với các cơ sở giáo dục sau sắp xếp, Bộ GD&ĐT yêu cầu khẩn trương kiện toàn tổ chuyên môn, phân công đội ngũ hợp lý, thiết lập cơ chế sinh hoạt chuyên môn thống nhất giữa trường chính, phân hiệu, điểm trường; tăng cường sinh hoạt chuyên môn trực tiếp kết hợp trực tuyến để bảo đảm hoạt động dạy học liên tục, đồng bộ, phù hợp với quy mô trường và điều kiện từng địa điểm.

Giảm áp lực học tập từ nhiều phía

Đổi mới đề kiểm tra chỉ là một phần trong yêu cầu giảm áp lực học tập cho học sinh. Tại khoản 2 Mục V Phần B Công văn 5208/BGDĐT-GDPT ngày 7.8.2026, Bộ GDĐT yêu cầu thực hiện nghiêm quy định về dạy thêm, học thêm; nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường và giảm áp lực học tập cho học sinh.

Cùng với quản lý hoạt động dạy thêm, học thêm, Công văn yêu cầu thực hiện đúng quy định về công khai, quản lý tài chính, thu, chi, tài trợ, huy động nguồn lực xã hội và các hoạt động phối hợp, liên kết; bảo đảm tự nguyện, minh bạch, đúng mục đích và thẩm quyền.

Bộ GDĐT đặc biệt yêu cầu kịp thời phát hiện, chấn chỉnh, xử lý hành vi ép buộc học thêm, cũng như lạm thu, ép buộc đóng góp hoặc lợi dụng hoạt động giáo dục, tài trợ, huy động nguồn lực xã hội để thu các khoản trái quy định.

Hoạt động phối hợp, liên kết hoặc danh nghĩa tự nguyện cũng không được sử dụng để ép buộc học sinh tham gia và thu tiền trái quy định.

Một nội dung khác đáng chú ý là với trẻ chuẩn bị vào lớp 1, điểm a khoản 5 Mục I Phần B quy định không tổ chức kiểm tra, khảo sát năng lực để tuyển sinh vào lớp 1 và không tạo áp lực học trước Chương trình lớp 1 đối với trẻ em.

Khoản 3 Mục V cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát những nội dung tác động trực tiếp đến quyền lợi học sinh, tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ phát sinh vi phạm hoặc phản ánh kéo dài.

PHÚC BÌNH