Giữ con chữ giữa trùng khơi

Cô, trò Trường Tiểu học Trần Quốc Toản trên đảo Lại Sơn. Ảnh: HẠNH CHÂU

Hiện, toàn đặc khu có 10 trường học. Mạng lưới trường lớp cơ bản được bố trí phù hợp với quy hoạch dân cư, đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh các cấp học. Bậc mầm non có 3 trường với 7 điểm trường, trong đó 4 điểm lẻ học nhờ tại các trường phổ thông. Năm học 2025 - 2026, toàn đặc khu có 27 lớp với 603 trẻ. Bậc tiểu học có 3 trường với 46 lớp, 1.092 học sinh; 1 trường tiểu học và trung học cơ sở với 25 lớp, 561 học sinh. Bậc trung học có 1 trường trung học cơ sở và 2 trường trung học phổ thông với tổng số 38 lớp, 1.213 học sinh. Toàn đặc khu hiện có 6/10 trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1.

Những năm qua, ngân sách nhà nước được ưu tiên đầu tư xây dựng, sửa chữa trường lớp, bổ sung trang thiết bị dạy học, thư viện, phòng chức năng. Đến nay, hệ thống 117 phòng học từ mầm non đến trung học đều được xây dựng kiên cố, đáp ứng yêu cầu tổ chức các hoạt động giáo dục, từng bước cải thiện điều kiện dạy và học trên địa bàn biển đảo. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là tình trạng thiếu giáo viên. Năm học 2025 - 2026, ngành giáo dục đặc khu được giao 249 biên chế nhưng thực tế chỉ có 203 người, thiếu 46 biên chế so với nhu cầu.

Dù còn nhiều khó khăn, các cơ sở giáo dục vẫn nỗ lực nâng cao chất lượng dạy học. Tại Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Kiên Hải, kết thúc năm học 2025 - 2026 có 5 viên chức được xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; 1 giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh. Trường còn có 9 học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh, 24 học sinh xuất sắc, 73 học sinh giỏi.

Thầy Trần Hót Lái - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Kiên Hải cho biết, điều kiện cơ sở vật chất của trường vẫn còn hạn chế, trang thiết bị dạy học chưa đồng bộ, đời sống một bộ phận học sinh còn nhiều khó khăn. Không ít em phải vượt qua trở ngại về điều kiện sinh hoạt và đi lại để đến trường. Tuy vậy, tập thể nhà trường luôn nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học.

Khó khăn càng rõ nét hơn tại quần đảo Nam Du, nơi cách trung tâm hành chính đặc khu hơn 60km và cách phường Rạch Giá hơn 90km. Địa bàn có nhiều đảo nhỏ, việc đi lại phụ thuộc hoàn toàn vào phương tiện thủy và điều kiện thời tiết. Riêng khu vực xã Nam Du trước đây có hơn 11 đảo có dân cư sinh sống, trong đó đông dân nhất là Hòn Ngang và Hòn Mấu. Tại Hòn Mấu, việc học tập của học sinh gặp nhiều trở ngại do địa phương mới chỉ đáp ứng việc dạy học đến lớp 5. Sau khi hoàn thành chương trình tiểu học, nhiều em phải di chuyển sang đảo khác để tiếp tục học tập.

Theo thầy Trần Anh Can - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Nam Du, nhà trường hiện tổ chức dạy học cho các cấp từ mầm non đến trung học cơ sở, đồng thời có lớp trung học phổ thông theo hệ giáo dục thường xuyên. Năm học 2025 - 2026, trường có 25 lớp với khoảng 540 học sinh. Dù được giao 58 biên chế nhưng hiện chỉ có 48 người, khiến một số giáo viên, nhân viên phải kiêm nhiệm nhiều công việc. Bên cạnh đó, trang thiết bị dạy học ở một số môn học vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu.

Theo ông Lê Minh Trị - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân đặc khu Kiên Hải, chất lượng giáo dục các cấp học tiếp tục được giữ vững và có nhiều chuyển biến tích cực. Công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ được duy trì vững chắc. Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, có tinh thần trách nhiệm và không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn. Tuy nhiên, ngành giáo dục địa phương vẫn đối mặt với nhiều khó khăn như thiếu giáo viên ở một số môn học, cơ sở vật chất chưa đồng bộ, điều kiện kinh tế - xã hội của người dân còn hạn chế và năng lực ứng dụng công nghệ thông tin của một bộ phận cán bộ, giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Đặc thù nhiều trường có nhiều cấp học, nhiều điểm lẻ, địa bàn trải rộng trên các đảo khiến công tác quản lý, điều hành gặp nhiều trở ngại. Phần lớn giáo viên, nhân viên đều từ đất liền ra công tác nên nhu cầu về nhà công vụ rất cấp thiết để ổn định cuộc sống và yên tâm gắn bó lâu dài với nghề.

Để tháo gỡ những khó khăn trên, Ủy ban nhân dân đặc khu Kiên Hải kiến nghị tỉnh đầu tư xây dựng Trường nội trú liên cấp tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông tại Nam Du với diện tích khoảng 10.000m2, tạo điều kiện cho học sinh ở các đảo nhỏ có nơi ăn ở, học tập thuận lợi. Đồng thời, sửa chữa khu nhà công vụ giáo viên tại Nam Du đã xuống cấp sau hơn 15 năm sử dụng; bổ sung thêm khoảng 15 phòng công vụ và có cơ chế ưu tiên tuyển dụng giáo viên, nhân viên là con em địa phương nhằm giải quyết tình trạng thiếu nhân lực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục vùng biển đảo trong thời gian tới.

HẠNH CHÂU