Định vị mô hình phát triển của thành phố Bắc Ninh, thành phố Quảng Ninh để tạo cực tăng trưởng mới

ĐBQH Nguyễn Minh Tâm (Quảng Trị):
Động lực phát triển cho vùng và cả nước

Nếu được Quốc hội thông qua, việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương sẽ hình thành hai cực tăng trưởng mới, tạo động lực phát triển cho vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước trong giai đoạn tới.

ĐBQH Nguyễn Minh Tâm (Quảng Trị). Ảnh: Xuân Quý

Đối với Quảng Ninh, cần định hướng phát triển theo mô hình "đô thị di sản, kinh tế biển và an ninh biên giới đa cực". Quảng Ninh là địa phương duy nhất hội tụ đầy đủ 5 loại hình giao thông hiện đại, đồng thời là cửa ngõ kết nối ASEAN với Đông Bắc Á, có lợi thế phát triển đồng thời kinh tế biển, kinh tế di sản và kinh tế cửa khẩu. Tuy nhiên, địa phương cũng đứng trước yêu cầu hài hòa giữa bảo tồn di sản thiên nhiên với phát triển công nghiệp, cảng biển và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế phát triển kinh tế xanh, tăng cường kiểm soát môi trường tại vùng đệm di sản Hạ Long - Cái Bầu; thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái cao cấp, công nghiệp văn hóa, kinh tế ban đêm và từng bước chuyển dịch khỏi năng lượng hóa thạch. Đồng thời, với vị trí chiến lược có cả biên giới trên bộ và trên biển, Quảng Ninh cần được phân cấp mạnh hơn trong quản lý khu kinh tế cửa khẩu và cảng biển nước sâu, gắn phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực Đông Bắc.

Đối với Bắc Ninh, cần phát triển theo mô hình "đô thị bán dẫn, công nghiệp công nghệ cao và bản sắc Kinh Bắc". Việc hợp nhất không gian giữa Bắc Ninh và Bắc Giang mở ra điều kiện kết hợp lợi thế thu hút đầu tư trong các lĩnh vực bán dẫn, điện tử, trí tuệ nhân tạo với quỹ đất công nghiệp và tiềm năng phát triển du lịch, nông nghiệp. Song, Bắc Ninh cũng sẽ phải đối mặt với áp lực về hạ tầng xã hội, nhu cầu nhân lực chất lượng cao, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và yêu cầu gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống.

Do đó, địa phương không chỉ nên dừng ở vai trò trung tâm sản xuất mà cần hướng tới trở thành trung tâm nghiên cứu, phát triển công nghệ cao; đồng thời xây dựng chính sách đặc thù thu hút nhân lực chất lượng cao, liên kết đào tạo ngành bán dẫn với các trường đại học. Cùng với đó, cần quy hoạch không gian bảo tồn di sản Quan họ, kết nối đô thị với vùng sinh thái nông nghiệp công nghệ cao để xây dựng mô hình "thành phố xanh - thông minh - giàu bản sắc".

ĐBQH Trương Hồ Hải (An Giang):
Cân nhắc chuyển đồng thời 12 xã lên phường để bảo đảm đồng bộ

Chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương đã được Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương thống nhất. Hồ sơ đề án cũng cho thấy cả hai địa phương đều đáp ứng đầy đủ 5/5 điều kiện, 7/7 tiêu chuẩn theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đây đều là những địa phương có vai trò động lực phát triển của cả nước, thu hút mạnh nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, có quy mô thu ngân sách lớn và đã được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I.

ĐBQH Trương Hồ Hải (An Giang). Ảnh: Xuân Quý

Việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương sẽ tạo cho hai địa phương một "tấm áo mới", mở ra không gian phát triển rộng lớn hơn không chỉ về kinh tế mà còn trên các lĩnh vực văn hóa, xã hội và du lịch.

Đối với đề xuất thành lập 12 phường của tỉnh Bắc Ninh trên cơ sở chuyển đổi từ các xã, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát. Trường hợp các đơn vị hành chính đều đáp ứng đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn thì nên xem xét chuyển đổi đồng thời cả 12 xã lên phường để bảo đảm tính đồng bộ, tránh phát sinh tâm tư trong Nhân dân.

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nếu một số đơn vị chưa được chuyển thành phường ngay từ đầu thì khi đủ điều kiện sẽ phải tiếp tục thực hiện các thủ tục chuyển đổi, làm phát sinh thêm công việc cho cả địa phương và Trung ương. Vì vậy, nếu đã đủ điều kiện thì nên giải quyết một lần để tạo thuận lợi cho quá trình triển khai.

ĐBQH Nguyễn Hoàng Tùng (Lạng Sơn):
Thành công của một thành phố phải được đo bằng chất lượng quản trị

Đề án về việc thành lập thành phố Quảng Ninh đã được chuẩn bị rất công phu, bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn; nhận được sự đồng thuận rất cao của Nhân dân, của cấp ủy, chính quyền địa phương và các cơ quan có thẩm quyền. Điều đó thể hiện sự chuẩn bị kỹ lưỡng và khát vọng phát triển mạnh mẽ của Quảng Ninh trong giai đoạn mới.

ĐBQH Nguyễn Hoàng Tùng (Lạng Sơn). Ảnh Quang Khánh

Tôi nhận thấy, điều Quốc hội quyết định hôm nay không chỉ là thành lập thêm một thành phố trực thuộc Trung ương, mà còn là trao cho Quảng Ninh sứ mệnh trở thành một cực tăng trưởng mới của đất nước, một trung tâm kết nối biển, biên giới và hội nhập quốc tế.

Để thực hiện được sứ mệnh đó, tôi cho rằng, trước hết cần đặt thành phố Quảng Ninh trong không gian liên kết phát triển vùng, thay vì nhìn như một đơn vị hành chính độc lập. Một thành phố trực thuộc Trung ương chỉ thực sự phát huy vai trò khi có khả năng lan tỏa và dẫn dắt sự phát triển của cả vùng.

Từ góc nhìn của đại biểu tỉnh Lạng Sơn, tôi đặc biệt kỳ vọng vào việc hình thành trục liên kết Lạng Sơn - Quảng Ninh - Hải Phòng, đồng thời gắn kết chặt chẽ với Bắc Ninh, Hà Nội và các địa phương trong vùng. Lạng Sơn là cửa ngõ xuất nhập khẩu lớn trên tuyến hành lang kinh tế với Trung Quốc; Quảng Ninh là cửa ngõ hướng ra biển; Hải Phòng là trung tâm cảng biển và công nghiệp trọng điểm. Khi các lợi thế này được kết nối bằng hệ thống hạ tầng hiện đại, logistics thông minh và cơ chế phối hợp vùng hiệu quả, chúng ta sẽ hình thành một chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ cửa khẩu đến cảng biển, từ sản xuất đến xuất khẩu, từ thương mại đến dịch vụ. Đây không chỉ là động lực phát triển của từng địa phương mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.

Cùng với đó, thành phố Quảng Ninh cần được tạo điều kiện để trở thành mô hình đổi mới quản trị đô thị của cả nước. Thành công của một thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng, mà còn bằng chất lượng quản trị, chất lượng phục vụ người dân và khả năng tạo ra những mô hình phát triển mới.

Do vậy, Chính phủ cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với vị thế của thành phố Quảng Ninh; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; tạo điều kiện để thành phố chủ động hơn trong phát triển kinh tế biển, logistics, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và liên kết vùng. Đồng thời, cần quan tâm tổng kết thực tiễn, đánh giá kết quả triển khai để tiếp tục hoàn thiện thể chế. Nếu Quảng Ninh thành công, đây sẽ là kinh nghiệm quý cho quá trình phát triển các đô thị lớn và các cực tăng trưởng mới của đất nước trong những năm tới.

Đan Thanh - Phương Thủy ghi