Thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương: Tầm nhìn đô thị hiện đại và giàu bản sắc

Năm 2025, quy mô kinh tế Bắc Ninh đứng thứ 5 cả nước, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,27% và thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) xếp thứ 2 toàn quốc, chỉ sau TP. Hồ Chí Minh.

Tại phiên thảo luận Tổ của Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội, các đại biểu bày tỏ sự đồng thuận cao với Đề án của Chính phủ, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bứt phá dựa trên các trụ cột kinh tế hiện đại gắn liền với cam kết bảo tồn chiều sâu văn hóa Kinh Bắc.

Là địa phương cửa ngõ phía Bắc Thủ đô với quy mô kinh tế đứng thứ 5 cả nước, thu hút FDI xếp thứ 2 toàn quốc và sở hữu kho tàng văn hóa đồ sộ với 8 di sản UNESCO, Bắc Ninh đang hội tụ đầy đủ các điều kiện chiến lược để vươn mình trở thành một đô thị trực thuộc Trung ương phát triển bứt phá và bền vững.

Thảo luận tại Tổ về Tờ trình số 473/TTr-CP của Chính phủ và Đề án thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, các Đại biểu Quốc hội đánh giá Đề án được chuẩn bị rất công phu, chặt chẽ, bảo đảm đầy đủ căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn. Việc lấy ý kiến cử tri đạt tỷ lệ đồng thuận cao kỷ lục (99,74%) đã thể hiện sự thống nhất mạnh mẽ giữa ý Đảng và lòng dân.

Động lực tăng trưởng bứt phá và mô hình quản trị đô thị hiện đại

Đại biểu Tạ Đình Thi khẳng định, việc đưa Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là kết quả tất yếu từ chặng đường phát triển kinh tế - xã hội ấn tượng. Bắc Ninh ngày nay đã thoát khỏi hình ảnh một tỉnh thuần nông để vươn lên thành một trong những đầu mối kết nối kinh tế trọng yếu tại cửa ngõ phía Bắc Thủ đô. Nơi đây sở hữu mạng lưới hạ tầng giao thông đồng bộ gồm đường bộ, đường sắt và Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đang trong quá trình xây dựng.

Đại biểu Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, phát biểu

Năm 2025, quy mô kinh tế Bắc Ninh đứng thứ 5 cả nước, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,27% và thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) xếp thứ 2 toàn quốc, chỉ sau TP. Hồ Chí Minh. Do đó, việc nâng cấp mô hình quản trị sang chính quyền đô thị là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa các Nghị quyết của Trung ương và Bộ Chính trị về phát triển đô thị bền vững, tạo đà để Bắc Ninh tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Thủ đô.

Để duy trì tốc độ tăng trưởng trên 10% và phát triển bền vững, nền kinh tế mới của thành phố cần tập trung vào các trụ cột chiến lược. Trước hết là định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao, đưa Bắc Ninh thành trung tâm điện tử, bán dẫn và sản xuất vi mạch hàng đầu cả nước, chuyển mạnh từ gia công sang nghiên cứu và phát triển. Cùng với đó là việc hoàn thiện hạ tầng kết nối vùng thông qua các dự án trọng điểm như Vành đai 4, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và đường sắt tốc độ cao. Môi trường kinh doanh cần tiếp tục được cải cách triệt để để duy trì sức hút đầu tư thực chất.

Đặc biệt, quá trình phát triển đô thị phải đi đôi với bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế và chuyển đổi nghề bền vững cho người dân vùng thu hồi đất, đồng thời kiên trì lộ trình kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn để giảm phát thải, bảo vệ môi trường.

Bảo tồn chiều sâu văn hóa Kinh Bắc và củng cố liên kết vùng

Từ góc độ văn hóa, Đại biểu Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của việc giữ gìn bản sắc Kinh Bắc trong tiến trình đô thị hóa. Với kinh nghiệm trực tiếp tham gia xây dựng hồ sơ Dân ca Quan họ Bắc Ninh và Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ trình UNESCO, đại biểu chia sẻ rằng giá trị văn hóa Kinh Bắc không chỉ nằm ở những sản phẩm riêng lẻ, mà nằm ở cả một hệ sinh thái văn hóa lâu đời, nơi có làng quê, bến nước, sân đình, tục kết chạ, canh hát và triết lý sống trọng nghĩa, trọng tình.

Đại biểu Bùi Hoài Sơn, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, phát biểu

Bắc Ninh hiện sở hữu khoảng 1.600 di tích lịch sử, văn hóa với 651 di tích được xếp hạng, 24 bảo vật quốc gia cùng 8 di sản được UNESCO vinh danh. Đây là nguồn tài nguyên văn hóa đặc biệt quý giá. Vì vậy, việc thành lập thành phố trực thuộc Trung ương phải đi đôi với cam kết chính trị và trách nhiệm pháp lý trong việc bảo vệ bản sắc truyền thống. Quy hoạch đô thị mới tuyệt đối không được làm đứt gãy không gian văn hóa, phải xác lập vùng đệm bảo vệ di tích, lồng ghép kiến trúc truyền thống vào cấu trúc đô thị và lấy người dân làm chủ thể bảo tồn thông qua việc tạo sinh kế bền vững từ di sản. Văn hóa cần được biến thành nguồn lực phát triển thông qua công nghiệp văn hóa và du lịch sáng tạo, đưa Quan họ, tranh Đông Hồ hay làng nghề truyền thống trở thành chất liệu cho điện ảnh, nghệ thuật và dịch vụ giải trí cao cấp.

Bên cạnh đó, việc hình thành thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc củng cố quốc phòng, an ninh và xây dựng thế trận lòng dân ở cửa ngõ Thủ đô. Sự phát triển này đồng thời mở ra cơ hội tăng cường liên kết sâu rộng với Hà Nội trên các lĩnh vực giao thông, công nghiệp, du lịch và giáo dục. Không gian văn hóa Thăng Long và Kinh Bắc có sự bổ trợ chặt chẽ, tạo nền tảng để xây dựng các tuyến du lịch liên vùng và không gian sáng tạo chung.

Các đại biểu thống nhất kỳ vọng Bắc Ninh sẽ trở thành một đô thị đáng sống, nơi công nghệ hiện đại đối thoại hài hòa với truyền thống văn hiến, phát triển nhanh nhưng không đánh đổi di sản và giữ trọn cốt cách Kinh Bắc.

PV