Đề xuất siết điều kiện nhận con nuôi, ngăn chặn tình trạng môi giới trục lợi

Sáng 19/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), với nhiều quy định mới nhằm bảo vệ tốt hơn quyền trẻ em, siết điều kiện đối với người nhận con nuôi và ngăn chặn các hành vi tiêu cực trong quá trình giải quyết nuôi con nuôi.

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI sáng 19/10. Ảnh: Media Quốc hội

Chỉ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt mới được giải quyết cho làm con nuôi

Dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) được xây dựng nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về tăng cường chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, đồng thời khắc phục những bất cập trong thực tiễn thi hành Luật Nuôi con nuôi năm 2010.

Dự thảo gồm 4 chương, 31 điều, sửa đổi 23 điều, bổ sung 8 điều và lược bỏ 29 điều, giảm 21 điều so với luật hiện hành.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình. Ảnh: Media Quốc hội

Một nội dung đáng chú ý là quy định người được nhận làm con nuôi phải là trẻ em bị bỏ rơi, mồ côi cả cha và mẹ hoặc không nơi nương tựa theo quy định của pháp luật về trẻ em, trừ trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình. Quy định này nhằm bảo đảm chỉ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, không có cơ hội sống trong gia đình gốc mới được giải quyết cho làm con nuôi, tránh tách trẻ khỏi cha mẹ đẻ khi không cần thiết.

Đối với người nhận con nuôi, dự thảo bổ sung các trường hợp bị cấm như người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, đang được tha tù trước thời hạn có điều kiện hoặc bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo.

ĐBQH dự Kỳ họp thứ 2 sáng 19/10. Ảnh: Media Quốc hội

Dự thảo cũng điều chỉnh quy định đối với người từng bị kết án về các nhóm tội nghiêm trọng, trong đó có tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự con người; ngược đãi, hành hạ người thân; tội phạm về ma túy và xâm phạm an ninh quốc gia. Các quy định này hướng tới bảo đảm trẻ được nhận nuôi sống trong môi trường gia đình an toàn, lành mạnh.

Tăng giám sát, bảo đảm quyền lợi của trẻ sau khi được nhận nuôi

Dự thảo Luật đặt ra yêu cầu ghép trẻ đối với cả nuôi con nuôi trong nước và nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài. Cơ quan có thẩm quyền lựa chọn người nhận nuôi phù hợp với từng trẻ trên cơ sở đánh giá điều kiện, khả năng nuôi dưỡng, hoàn cảnh, nhu cầu, giới tính, dân tộc, tôn giáo và ngôn ngữ của trẻ.

Quy định này nhằm hạn chế tình trạng người nhận nuôi tự tìm trẻ, phát sinh thỏa thuận thiếu minh bạch giữa bên cho và bên nhận, tạo cơ hội cho các đối tượng trung gian môi giới bất hợp pháp, trục lợi.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: Media Quốc hội

Dự thảo đồng thời bổ sung quy định cho phép người làm công tác xã hội, người làm công tác bảo vệ trẻ em và công tác văn hóa - xã hội cấp xã tham gia hỗ trợ giải quyết nuôi con nuôi, theo dõi sự phát triển của trẻ và hỗ trợ tìm kiếm thông tin về nguồn gốc.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung căn cứ chấm dứt việc nuôi con nuôi khi con nuôi chưa thành niên mà cả cha và mẹ nuôi chết, mất năng lực hành vi dân sự, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc phải chấp hành hình phạt tù; cha, mẹ nuôi bị kết án về tội ngược đãi, hành hạ con nuôi.

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Nuôi con nuôi, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo, rà soát pháp luật về trẻ em, nâng cao năng lực, đạo đức và trách nhiệm của người làm công tác trẻ em, đáp ứng yêu cầu đổi mới việc chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Lê Bảo