Cuộc khủng hoảng bất động sản ở Trung Quốc tiếp tục khiến chính quyền 'đau đầu'

Hằng Đại cũng như bản thân ông Hứa Gia Ấn từng là biểu tượng cho sự bùng nổ và suy thoái của thị trường bất động sản nước này.

Tuy nhiên, sự sụp đổ của lĩnh vực này – vốn đã bước sang năm thứ sáu – được giới chuyên gia nhận định vẫn là gánh nặng đối với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, là nỗi đau của hàng triệu hộ gia đình, đồng thời là yếu tố thúc đẩy tăng trưởng dựa vào xuất khẩu nhưng cũng gây ra các tranh chấp thương mại cho Trung Quốc.

Nhiều chủ nhà và chủ nợ bức xúc trong những bình luận ban đầu trên mạng xã hội Trung Quốc, đã đặt câu hỏi tại sao ông Hứa Gia Ấn (Hui Ka Yan), người từng là tỷ phú giàu nhất châu Á và là nhà sáng lập China Evergrande, lại không bị kết án tử hình sau khi bị kết tội với hàng loạt hành vi phạm pháp, từ sử dụng sai mục đích nguồn vốn đến hối lộ.

Sáu năm sau khi các cơ quan quản lý tài chính Trung Quốc mạnh tay chấn chỉnh lĩnh vực bất động sản vốn vay nợ quá nhiều, những hệ quả đau đớn vẫn còn đó. Hàng triệu dự án nhà ở dang dở đang bị bỏ hoang trên khắp Trung Quốc; đà phục hồi giá nhà mới tại các thành phố lớn như Bắc Kinh và Thượng Hải đã chững lại; doanh thu bán đất tiếp tục lao dốc; đồng thời đà sụt giảm trong lĩnh vực kinh doanh và xây dựng bất động sản đang ngày càng trầm trọng hơn.

Tại các thành phố nhỏ hơn ở khu vực nội địa, giá nhà cũ đã giảm gần 25% so với mức năm 2020, gây kìm hãm sức tiêu dùng.

Nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 4,3% trong quý kết thúc vào tháng 6 so với cùng kỳ năm ngoái; đây là mức tăng trưởng chậm nhất trong hơn ba năm qua.

Trong bối cảnh động lực từ nhu cầu nội địa – vốn từng là đầu tàu tăng trưởng – nay lại suy giảm, Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào xuất khẩu để duy trì đà tăng trưởng. Việc thặng dư thương mại của Trung Quốc tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2019 đã làm leo thang căng thẳng thương mại với Liên minh Châu Âu và Hoa Kỳ, đồng thời làm dấy lên lo ngại về một "Cú sốc Trung Quốc 2.0" khi hàng xuất khẩu của nước này lấn át các ngành công nghiệp nội địa của các đối tác thương mại, bao gồm cả các nước thuộc khối Nam Bán cầu (Global South).

Hứa Gia Ấn tại phiên xử - Ảnh: Reuters

"Đây là vấn đề mang tính hệ thống và không có nhiều cách để giải quyết triệt để" - ông Sam Radwan, Giám đốc điều hành của Enhance International – một công ty tư vấn bất động sản có trụ sở tại Chicago (Mỹ) nhận định với hãng tin Reuters. "Số lượng nhà ở hiện đã vượt quá số lượng hộ gia đình; hơn một phần ba dân số đã sử dụng nhà thứ hai như một kênh đầu tư" - chuyên gia Sam Radwan chỉ ra.

Evergrande đã vỡ nợ vào năm 2021 và bắt đầu quy trình thanh lý tài sản vào năm 2024. Đối thủ cạnh tranh là Country Garden) đã vỡ nợ vào năm 2023 và không thực hiện bất kỳ thương vụ mua đất nào kể từ đó; trong khi đó, China Vanke đang tìm cách gia hạn thời gian trả nợ một số khoản trái phiếu và đã thay thế phần lớn ban lãnh đạo cấp cao bằng các nhân sự đến từ các doanh nghiệp nhà nước.

Lãnh đạo Trung Quốc đã nỗ lực chuyển hướng dòng tín dụng ngân hàng và sự hỗ trợ của nhà nước từ lĩnh vực bất động sản sang các ngành công nghệ chiến lược như chế tạo robot và bán dẫn. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng quy mô của những lĩnh vực mới nổi này vẫn còn quá nhỏ để có thể bù đắp cho những tác động tiêu cực từ tình trạng suy thoái kéo dài của thị trường nhà ở.

"Tăng trưởng và thành quả của tăng trưởng đang được phân bổ ở phạm vi hẹp hơn nhiều trong nền kinh tế. Đó là lý do chính khiến tiêu dùng không thể phục hồi" - ông Max Zenglein, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Conference Board Asia nhận định.

Hàng triệu bất động sản xây dựng dở dang đang bị bỏ hoang trên khắp Trung Quốc, trong khi đà phục hồi giá nhà mới tại các thành phố lớn như Bắc Kinh và Thượng Hải đã chững lại - Ảnh: Reuters

Do hầu hết các công ty bất động sản tư nhân vỡ nợ, các doanh nghiệp bất động sản nhà nước hiện đang chiếm ưu thế. Các thành viên thị trường dự báo rằng lĩnh vực bất động sản sẽ chịu sự giám sát chặt chẽ hơn từ phía nhà nước.

Bản án dành cho Hứa Gia Ấn là chủ đề nổi bật của các bài đăng trên mạng xã hội Trung Quốc. Hashtag liên quan đã thu hút hơn 370 ⁠triệu lượt xem và 72.000 cuộc thảo luận trên Weibo.

Jason Wang, chủ nhà, 38 tuổi, cho biết: “Nỗi đau là không thể chịu nổi”. Ông cho biết giá trị căn nhà của ông ở tỉnh Sơn Đông, một trong những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cuộc khủng hoảng nhà đất, đã giảm 25% kể từ khi ông mua nó vào năm 2019. 

Anh Duy (Theo Reuters)