Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: 'Quyết đoán, quyết liệt, quyết tâm, nhưng phải quyết làm'

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho ý kiến về dự án Luật Phát triển đô thị. Ảnh: QUANG PHÚC

Đại diện Chính phủ dự họp có Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu. Đại diện lãnh đạo TPHCM dự họp có Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh; Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường.

Trình bày tờ trình dự luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật được xây dựng theo tinh thần pháp luật kiến tạo phát triển. Trong đó, phân quyền triệt để và toàn diện là nội dung trọng tâm, đặc biệt là việc phân quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật cho chính quyền đô thị đặc biệt để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh từ thực tiễn.

TPHCM cũng được quyền quyết định thí điểm các chính sách khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc những vấn đề chưa được pháp luật quy định trong thời gian tối đa 5 năm (có thể gia hạn thêm 5 năm).

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày dự luật. Ảnh: QUANG PHÚC

Nội dung đáng lưu ý khác trong dự thảo luật liên quan đến các mô hình kinh tế hiện đại; phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD); cho phép xã hội hóa hoạt động chuyên môn hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính và điều chỉnh trình tự, thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa.

Dự thảo cũng quy định cơ chế miễn trách nhiệm pháp lý đối với cán bộ, công chức dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không vụ lợi dù có xảy ra thiệt hại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ đột phá.

Nêu quan điểm thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu lưu ý, việc xã hội hóa hoạt động chuyên môn hỗ trợ (điều 8) không được làm phát sinh nghĩa vụ tài chính mới hoặc hạn chế quyền tiếp cận thủ tục hành chính của người dân và doanh nghiệp. Về thẩm quyền xử phạt và ngừng dịch vụ điện, nước, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cân nhắc không quy định đây là cơ chế đặc thù riêng, mà nên sửa đổi trực tiếp vào Luật Xử lý vi phạm hành chính để áp dụng thống nhất trên cả nước.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi phát biểu tại phiên họp. Ảnh: QUANG PHÚC

Tán thành quan điểm phân quyền mạnh mẽ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị mạnh dạn giao cho TPHCM quyền quy định để xử lý các vấn đề pháp luật còn chồng chéo, chưa thống nhất hoặc những nội dung mới phát sinh từ thực tiễn mà pháp luật chưa quy định (thay vì chỉ dành thẩm quyền này cho các cơ quan trung ương như dự thảo hiện tại).

Chủ nhiệm Phan Văn Mãi bày tỏ sự thống nhất cao về sự cần thiết ban hành luật và nhất trí áp dụng thủ tục rút gọn để trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ sắp tới như đề xuất của Chính phủ.

Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh (phải); Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường dự họp. Ảnh: QUANG PHÚC

Hướng đến mục tiêu vừa tạo không gian tự do cho sáng tạo phát triển, vừa đảm bảo tính an toàn và bền vững cho hệ thống pháp luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải bày tỏ ủng hộ việc thúc đẩy vai trò trung tâm công nghệ của đô thị đặc biệt thông qua hoạt động xây dựng các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) chuyên sâu về các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI); hoàn thiện quy định về hạ tầng số và quản trị đô thị thông minh.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thanh Hải đề nghị quy định rõ các nguyên tắc về an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân theo đúng Luật An ninh mạng. Đối với việc khai thác dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia cho mục tiêu phát triển (quy định tại khoản 1, điều 29), cần giới hạn phạm vi và điều kiện tiếp cận một cách nghiêm ngặt để bảo vệ bí mật nhà nước và quyền riêng tư cá nhân.

Nhấn mạnh đây là một đạo luật có ý nghĩa chiến lược, trực tiếp thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển TPHCM và các đô thị động lực, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, luật này đặc biệt ở chỗ không chỉ áp dụng riêng cho TPHCM mà còn cho các thành phố khác và có thể cả các khu kinh tế đặc biệt, do đó cần phân loại thành các nhóm chính sách rõ rệt cho từng đối tượng áp dụng để dễ thực hiện.

Bày tỏ sự trăn trở về việc triển khai các nghị quyết trước đây còn chậm hơn kỳ vọng, Chủ tịch Quốc hội phát biểu: “Quyết đoán, quyết liệt, quyết tâm nhưng mà phải quyết làm thì mới ra sản phẩm, có hiệu quả thực sự".

Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh phát biểu tại phiên họp. Ảnh: QUANG PHÚC

Đại diện TPHCM, Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh cam kết sẽ thúc đẩy việc soạn thảo, ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn thực hiện để luật sớm phát huy tác dụng trong thực tế.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định tổng kết nội dung thảo luận. Ảnh: QUANG PHÚC

Tổng kết nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết ban hành luật; đánh giá cao công tác chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng, đúng quy định của Chính phủ và sự chủ động thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành đẩy mạnh phân quyền cho địa phương theo phương châm "địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", nhưng phải đi đôi với kiểm soát quyền lực và bảo đảm sự thống nhất của nền hành chính quốc gia.

Theo đó, những vấn đề phổ biến mà nhiều địa phương gặp phải cần được xử lý thống nhất thông qua việc sửa đổi các luật chuyên ngành, không đưa quá sâu vào luật này. Đồng chí Nguyễn Khắc Định đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể hơn về việc bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm theo đúng chủ trương của Đảng. Nêu lại ý kiến của Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Nguyễn Khắc Định lưu ý các cơ quan soạn thảo, thẩm tra rà soát kỹ để không tồn tại song song nhiều văn bản cùng điều chỉnh một vấn đề, tránh tạo khoảng trống pháp lý hoặc xung đột khi áp dụng.

“Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất dự án Luật đã đủ điều kiện để trình Quốc hội xem xét và thông qua tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất của Quốc hội khóa XVI. Nếu được Quốc hội thông qua, dự kiến Luật sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1-10-2026”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định kết luận.

ANH PHƯƠNG