Cắt giảm thủ tục, doanh nghiệp đã thực sự 'nhẹ gánh'?

Mức độ thuận lợi của thủ tục hành chính tác động trực tiếp đến chi phí và khả năng tổ chức sản xuất của doanh nghiệp

Lợi ích hiện hữu từ từng hồ sơ

Sau một tháng thí điểm tại Chi cục Hải quan khu vực III, lãnh đạo đơn vị cho biết, mô hình thông quan tập trung bước đầu giúp thời gian thông quan trung bình giảm từ 1.971 phút xuống còn 1.662 phút mỗi tờ khai, tương đương khoảng 16%. Tính trên từng lô hàng, doanh nghiệp tiết kiệm trung bình hơn 5 giờ chờ đợi, đồng thời giảm thời gian lưu container, lưu bãi và điều phối phương tiện.

Với Công ty TNHH Truth Logistics Việt Nam, lợi ích được thể hiện ngay trong cách tổ chức công việc. Hồ sơ được xử lý tập trung trên hệ thống, doanh nghiệp có thể thực hiện phần lớn thao tác tại văn phòng và chỉ điều phương tiện sau khi hoàn tất thông quan. Ông Nguyễn Anh Đức, đại diện công ty cho biết: “Chúng tôi gần như chỉ làm việc trên máy tính tại văn phòng, sau khi hoàn tất thông quan là có thể điều xe đi nhận hàng”.

Hiệu quả cải cách được lượng hóa bằng những con số cụ thể. Công ty TNHH TOTO Việt Nam cho biết, cơ chế phân luồng ưu tiên và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm giúp thời gian xử lý một tờ khai của công ty giảm từ khoảng 2 giờ xuống còn 5 phút. Chuỗi vận chuyển từ nhà máy đến cảng và đưa hàng lên tàu được rút từ khoảng 2 ngày xuống còn 1 ngày.

Thước đo nằm ở khâu thực thi

Dù chuyển biến trong lĩnh vực hải quan khá rõ, phản ánh tại các lĩnh vực khác cho thấy cải cách chưa diễn ra đồng đều. Tại Hội nghị Đối thoại Doanh nghiệp - Chính quyền TP.Hồ Chí Minh gần đây, cơ quan thuế tiếp nhận hơn 70 câu hỏi, kiến nghị liên quan đến hóa đơn điện tử, thuế giá trị gia tăng, hoàn thuế, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân.

Đại diện Công ty cổ phần Acecook Việt Nam đề nghị cơ quan thuế bổ sung chức năng để đơn vị sử dụng lao động chủ động tra cứu, đồng bộ danh sách người phụ thuộc trên Cổng dịch vụ công thuế, thay vì đối chiếu thủ công với từng người lao động hoặc liên hệ cơ quan thuế để xác minh. Theo doanh nghiệp, tiện ích này sẽ giúp giảm thời gian, chi phí và hạn chế sai sót trong kê khai.

Bên cạnh đó, Công ty TNHH First Kakol Việt Nam đề nghị hướng dẫn cách lập hóa đơn đối với hàng hóa biếu, tặng cho khách hàng cá nhân không cung cấp thông tin định danh. Công ty cổ phần Thuận Hải Green nêu vướng mắc về hóa đơn đối với khoản tiền đặt cọc bảo đảm thực hiện hợp đồng. Công ty TNHH Việt Hữu phản ánh khó khăn trong phân bổ chi phí thuê đất và xử lý hồ sơ hoàn thuế dự án đầu tư.

Những kiến nghị này cho thấy vướng mắc không chỉ nằm ở quy định, mà còn ở cách áp dụng vào từng tình huống. Doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ điện tử nhưng vẫn phải dành thời gian xác minh thông tin, hỏi lại cách hiểu hoặc bổ sung tài liệu nếu hướng dẫn chưa thống nhất. Khi đó, chi phí tuân thủ có thể chuyển từ khâu nộp hồ sơ sang khâu đối chiếu và xử lý.

Từ những kiến nghị của doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra không chỉ là giải đáp từng trường hợp, mà còn phải thống nhất cách áp dụng chính sách. Theo kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, các bộ, ngành không chỉ trả lời riêng doanh nghiệp có kiến nghị mà cần chủ động cung cấp kết quả xử lý tới các bộ, ngành và địa phương, qua đó thống nhất cách hiểu, cách thực hiện trên phạm vi cả nước. Với những vấn đề có tính chất tương tự, cơ quan quản lý phải kịp thời hướng dẫn, tránh phát sinh thêm thủ tục và chi phí cho doanh nghiệp.

Cùng với việc rà soát, bãi bỏ những quy định chồng chéo, thủ tục bất hợp lý và cách hiểu khác nhau, Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh số hóa, liên thông, đồng bộ dữ liệu; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm ở những lĩnh vực đủ điều kiện. Người đứng đầu bộ, ngành, địa phương phải chịu trách nhiệm nếu để hồ sơ quá hạn hoặc phát sinh thủ tục ngoài quy định. Những điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính đã cắt giảm cũng không được đưa trở lại dưới dạng tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc quy định khác.

Do đó, câu hỏi doanh nghiệp đã thực sự nhẹ gánh hay chưa không thể chỉ trả lời bằng số lượng thủ tục được sửa đổi hoặc bãi bỏ. Theo chỉ đạo của Thủ tướng, kết quả phải được đo bằng hồ sơ đúng hạn, giấy tờ không phải nộp lại, thời gian chờ và chi phí tuân thủ được giảm xuống. Khi thay đổi này trở thành trải nghiệm phổ biến, cải cách mới thực sự cải thiện môi trường kinh doanh, củng cố niềm tin và tạo dư địa phát triển.

Thái Hoàng