Bên cạnh chính sách thu hút học sinh nghệ thuật truyền thống

Theo Sở VHTT TP Huế, thực trạng nguồn nhân lực nghệ thuật truyền thống tại Huế đang ở mức báo động khi đội ngũ nghệ sĩ, diễn viên tại các nhà hát ngày càng già hóa, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt đội ngũ kế cận trầm trọng.

NSƯT Hoàng Trọng Cương, Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Cung đình Huế thông tin, những năm qua, đơn vị chỉ tuyển được một vài gương mặt mới cho loại hình nghệ thuật Tuồng cung đình, trong khi các nghệ sĩ cũ tại nhà hát cũng đã khá lớn tuổi. Việc tuyển dụng gặp khó khăn do tại Huế không có cơ sở đào tạo về tuồng. Thực tế, ngành nghệ thuật này “kén” môi trường biểu diễn, song ở nhà hát này lại không thiếu không gian diễn xướng. Về lâu dài, việc thiếu hụt đội ngũ nghệ sĩ trẻ của các ngành nghệ thuật di sản là điều đáng lo ngại.

Năm 2025, HĐND TP Huế có Nghị quyết số 05 về chính sách hỗ trợ nghệ nhân, nghệ sĩ và đã nhận được sự quan tâm của cộng đồng. Tuy nhiên, địa phương này chưa có chính sách riêng đối với người học và đội ngũ giảng dạy ở các lĩnh vực nghệ thuật truyền thống đặc thù của Huế. Việc xây dựng chính sách hỗ trợ đào tạo, đãi ngộ người dạy và khen thưởng HSSV, giáo viên đạt thành tích cao của các loại hình nghệ thuật di sản là cần thiết nhằm bảo tồn, phát huy các loại hình nghệ thuật di sản đặc thù của Huế.

Theo dự thảo chính sách, người học các chuyên ngành nghệ thuật di sản đặc thù của Huế, gồm Ca Huế, Ca kịch Huế, Tuồng, Múa hát cung đình Huế và Nhạc công truyền thống Huế sẽ được hỗ trợ 100% học phí, trợ cấp sinh hoạt 2,5 triệu đồng/ tháng (10 tháng/năm học) nếu cam kết làm việc tại Huế sau tốt nghiệp. Chính sách này vừa giảm gánh nặng tài chính, khuyến khích người trẻ theo đuổi nghệ thuật truyền thống, vừa bảo đảm nguồn nhân lực chất lượng cao, ổn định cho các đơn vị nghệ thuật của thành phố như Nhà hát Nghệ thuật Ca kịch Huế và Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế.

Ngoài ra, người học cũng được hỗ trợ 1 triệu đồng chi phí khám sức khỏe và hồ sơ tuyển sinh khi trúng tuyển. Người học đạt kết quả học tập, rèn luyện loại Giỏi, Xuất sắc được hưởng học bổng bổ sung bằng 100% mức học bổng khuyến khích hiện hành của nhà trường. HSSV đã nhận hỗ trợ sinh hoạt phí nhưng không hoàn thành chương trình học (trừ lý do sức khỏe) hoặc vi phạm cam kết làm việc tại Huế sau tốt nghiệp phải hoàn trả toàn bộ kinh phí đã được hỗ trợ theo quy định.

Chính sách cũng hướng đến nâng mức thù lao giảng dạy nhằm động viên đội ngũ truyền nghề trong các ngành nghệ thuật di sản đặc thù của Huế. Cụ thể, đối với NNND, NSND tham gia giảng dạy, mức thù lao được đề xuất là 300.000 đồng/giờ; đối với NNƯT, NSƯT mức thù lao 200.000 đồng/giờ; và 100.000 đồng/giờ đối với nghệ nhân, nghệ sĩ, giảng viên. Cùng các chi phí sinh hoạt và đi lại, công tác phí theo chế độ quy định hiện hành.

Theo Sở VHTT TP Huế, việc quy định chế độ thù lao đối với nghệ nhân, nghệ sĩ tham gia giảng dạy vừa thể hiện sự tôn vinh, ghi nhận giá trị tri thức và kinh nghiệm, vừa tạo động lực để họ gắn bó với công tác truyền dạy nghệ thuật truyền thống cho thế hệ kế cận. Trong thực tiễn, các loại hình nghệ thuật di sản của Huế chủ yếu được truyền dạy bằng hình thức truyền khẩu, truyền nghề và thực hành trực tiếp. Chính sách này cụ thể hóa chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, đồng thời phù hợp với các quy định.

Ngoài ra, chính sách cũng đề xuất mức thưởng cho HSSV, giáo viên đoạt giải tại các hội thi, hội diễn, liên hoan nghệ thuật với mức từ 3-50 triệu đồng, tùy theo giải cấp tỉnh, quốc gia hoặc quốc tế. TP Huế đang tổ chức lấy ý kiến cộng đồng về các nội dung chính sách này đến hết 9.8, sau đó sẽ hoàn thiện, tổng hợp trình HĐND TP Huế trong kỳ họp để thông qua vào quý III năm 2026. Dự kiến kinh phí thực hiện nghị quyết giai đoạn 2026-2030 khoảng hơn 7,2 tỉ đồng, từ ngân sách thành phố theo phân cấp và các nguồn huy động hợp pháp khác.

Nhưng như nhiều nhà nghiên cứu cho biết, bên cạnh chính sách hỗ trợ, điều quan trọng nhất là làm sao thu hút được giới trẻ quan tâm đăng ký để đeo đuổi đam mê nghệ thuật truyền thống. Vấn đề này thực sự đang làm “đau đầu” cho các bên liên quan.

SƠN THÙY