Báo chí phải xứng đáng với niềm tin của công chúng

Theo ông Nguyễn Đức Lợi, Phó chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, bước vào kỷ nguyên vươn mình, báo chí phải đổi mới mạnh mẽ. Báo chí muốn giữ được bạn đọc, giữ được niềm tin thì phải xứng đáng với niềm tin đó.

Ông Nguyễn Đức Lợi.

Lan tỏa nhân văn, tôn vinh chân - thiện - mỹ

Trong giai đoạn đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, sứ mệnh cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam hiện nay là gì, thưa ông?

Đất nước đang đứng trước vận hội phát triển mới. Đại hội XIV của Đảng đã mở ra một giai đoạn phát triển với tầm nhìn dài hạn, khát vọng lớn và quyết tâm chính trị rất cao.

Trong bối cảnh đó, sứ mệnh cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam là tiếp tục giữ vững vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng của Đảng; đồng thời trở thành lực lượng khơi nguồn nhận thức, kiến tạo niềm tin, kết nối ý chí của Đảng với khát vọng phát triển của nhân dân.

Mỗi sản phẩm báo chí cần góp phần đưa các chủ trương, nghị quyết của Đảng đi vào cuộc sống; chuyển hóa những mục tiêu chiến lược thành nhận thức xã hội, từ nhận thức thành hành động và từ hành động thành những kết quả cụ thể.

Để góp phần dẫn dắt sự phát triển, theo ông báo chí cần tập trung vào những nội dung nào?

Báo chí cần tiếp tục phản ánh chân thực dòng chảy cuộc sống, nhưng không chỉ dừng lại ở phản ánh hiện thực. Báo chí cần phát hiện những vấn đề mới, dự báo xu hướng phát triển, góp phần hoàn thiện chính sách, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khơi dậy khát vọng vươn lên của xã hội.

Trong kỷ nguyên mới, báo chí càng phải làm tốt hơn chức năng định hướng tư tưởng, lan tỏa những giá trị nhân văn, tôn vinh chân - thiện - mỹ, cổ vũ những nhân tố mới, cách làm hay, mô hình hiệu quả; đồng thời đi sâu vào những địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, những vấn đề còn nhiều trăn trở của thực tiễn để đồng hành cùng sự phát triển chung của đất nước.

Mở đường nhận thức, tạo đồng thuận

Ông nhìn nhận như thế nào về vai trò "mở lối" và "kiến tạo" của báo chí trên hành trình hiện thực hóa khát vọng hùng cường?

"Mở lối" trước hết là mở đường cho nhận thức xã hội. Mọi chủ trương, chính sách đều cần được giải thích, phân tích và truyền tải một cách dễ hiểu, sinh động, thuyết phục để tạo sự đồng thuận trong xã hội, biến các chủ trương đúng đắn thành kết quả thực tiễn.

Nhà báo thời đại số cần có năng lực tác nghiệp đa nền tảng, hiểu công nghệ, biết khai thác dữ liệu, có khả năng sản xuất nội dung đa phương tiện (Ảnh minh họa).

Chẳng hạn, chúng ta đã chứng kiến vai trò rất rõ nét của báo chí trong việc đồng hành cùng các chương trình phát triển hạ tầng, xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi số quốc gia, cải cách hành chính, phát triển kinh tế tư nhân hay các dự án trọng điểm quốc gia.

Báo chí đã góp phần giúp người dân hiểu đúng bản chất vấn đề, thấy được lợi ích lâu dài của các quyết sách phát triển, từ đó tạo nên sức mạnh đồng thuận xã hội.

Nhưng báo chí ngày nay không chỉ "mở lối" mà còn phải "kiến tạo". Kiến tạo ở đây không phải thay thế vai trò của các cơ quan hoạch định chính sách hay quản lý Nhà nước, mà là góp phần tạo dựng môi trường xã hội thuận lợi cho sự phát triển. Báo chí cần phát hiện các mô hình đổi mới sáng tạo, lan tỏa những giá trị tích cực, thúc đẩy tư duy cải cách và tạo động lực cho sự thay đổi.

Ví dụ, đối với lĩnh vực xây dựng và phát triển đô thị, báo chí có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành nhận thức mới về phát triển đô thị xanh, thông minh, bền vững. Báo chí không chỉ phản ánh những công trình, dự án hay những con số đầu tư, mà còn phải góp phần kiến tạo văn hóa đô thị, nâng cao ý thức cộng đồng, thúc đẩy trách nhiệm công dân trong xây dựng môi trường sống văn minh, hiện đại.

Giữ niềm tin của công chúng

Trong bối cảnh mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, báo chí chính thống cần làm gì để giữ được niềm tin, sự gắn bó của công chúng?

Đó là tính chính xác, độ tin cậy, trách nhiệm xã hội, tính chuyên nghiệp và khả năng kiểm chứng thông tin.

Trong một thế giới mà thông tin giả có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt, công chúng càng cần những địa chỉ đáng tin cậy để xác nhận đâu là sự thật. Đây chính là lợi thế lớn nhất và cũng là giá trị cốt lõi nhất của báo chí.

Bên cạnh đó, báo chí phải đổi mới mạnh mẽ về nội dung và phương thức thể hiện. Không thể tiếp tục làm báo theo cách truyền thống rồi kỳ vọng công chúng trẻ sẽ tự tìm đến mình.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ là phương tiện. Điều giữ chân công chúng không phải là thuật toán mà là giá trị của nội dung. Một tác phẩm báo chí có chiều sâu, có trách nhiệm và mang tính nhân văn luôn có sức sống lâu bền hơn bất kỳ công nghệ nào.

Báo chí muốn giữ được niềm tin thì trước hết phải xứng đáng với niềm tin đó.

Cần đội ngũ làm báo đủ tâm, đủ tầm

Theo ông, yêu cầu đặt ra đối với người làm báo hiện nay có gì khác so với trước?

Yêu cầu đối với người làm báo hiện nay cao hơn rất nhiều so với trước đây.

Nhà báo của thời đại số không thể chỉ giỏi một kỹ năng đơn lẻ. Họ phải là những người có năng lực tác nghiệp đa nền tảng, hiểu công nghệ, biết khai thác dữ liệu, có khả năng sản xuất nội dung đa phương tiện và thích ứng nhanh với những thay đổi của môi trường truyền thông.

Tuy nhiên, điều làm nên giá trị cốt lõi của người làm báo vẫn không thay đổi. Đó là bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng và tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Muốn vậy, cần tiếp tục quan tâm công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực báo chí cả về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp lẫn kỹ năng công nghệ. Đồng thời, cần có cơ chế thu hút nhân tài, tạo môi trường sáng tạo và điều kiện làm việc thuận lợi để đội ngũ người làm báo phát huy tối đa năng lực.

Bởi xét đến cùng, mọi chiến lược phát triển báo chí đều chỉ có thể thành công khi chúng ta có một đội ngũ những người làm báo đủ tâm, đủ tầm và đủ năng lực thích ứng với thời đại.

Ông kỳ vọng điều gì ở thế hệ nhà báo trẻ trong hành trình đồng hành cùng đất nước vươn mình?

Thế hệ nhà báo trẻ đang có nhiều lợi thế về công nghệ, ngoại ngữ, tư duy mở và khả năng thích ứng với những xu hướng mới của báo chí thế giới.

Làm báo là một nghề đặc biệt bởi sản phẩm của báo chí không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn tạo ra giá trị xã hội. Mỗi tác phẩm báo chí đều có khả năng tác động đến nhận thức, thái độ và hành động của cộng đồng.

Vì vậy, người làm báo trẻ cần luôn ý thức, phía sau mỗi con chữ là trách nhiệm đối với xã hội, đối với đất nước và đối với tương lai dân tộc.

Tôi mong mỗi nhà báo trẻ sẽ luôn giữ cho mình khát vọng vươn lên, tinh thần đổi mới và trách nhiệm công dân sâu sắc để mỗi trang viết, mỗi thước phim, mỗi sản phẩm báo chí đều có sức mạnh truyền cảm hứng, khơi dậy lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Cảm ơn ông!

Mai Thu