Hợp tác bảo tàng Pháp - Việt bước sang giai đoạn mới tại Điện Biên Phủ

Đây là chuyến công tác chuyên môn lần thứ hai kể từ khi quan hệ đối tác giữa hai bảo tàng được khởi động nhân chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vào tháng 5/2025. Hoạt động cũng tiếp nối quá trình tăng cường hợp tác giữa Pháp và tỉnh Điện Biên trong những năm gần đây, thông qua nhiều dự án phát triển, văn hóa và bảo tồn di sản.

Đoàn công tác do Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet dẫn đầu có ông Clément Fabre, cố vấn đặc biệt của Tổng Giám đốc Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen; ông Damien Palomba, Giám đốc Phát triển và Vận hành; cùng bà Gwenaëlle Vigouroux, phụ trách các chương trình hợp tác quốc tế của bảo tàng.

Chuyến làm việc nhằm tiếp tục chuyển giao chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm về bảo tàng học giữa các chuyên gia Pháp và đội ngũ cán bộ Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ; đồng thời trình bày những kết quả nghiên cứu, khảo cứu tư liệu, xây dựng nội dung và thiết kế trưng bày được triển khai từ tháng 9/2025 đến nay. Hai bên cũng thảo luận các giải pháp đổi mới hệ thống trưng bày thường trực và xác định những bước phát triển tiếp theo của quan hệ hợp tác.

Một năm hợp tác mang lại những kết quả cụ thể

Sau gần một năm phối hợp, hai bảo tàng đã triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu khoa học, trao đổi chuyên môn và xây dựng các ý tưởng đổi mới trưng bày. Đội ngũ chuyên môn của hai bên thường xuyên trao đổi thông tin, chia sẻ nguồn tư liệu và kinh nghiệm nghề nghiệp nhằm xây dựng nền tảng cho hợp tác lâu dài.

Đáng chú ý, Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen đã kết nối với nhiều trung tâm lưu trữ lớn của Pháp, trong đó có Cục Lưu trữ Lịch sử Quốc phòng Pháp và Cơ sở Truyền thông và Sản xuất Nghe nhìn của Bộ Quốc phòng Pháp (ECPAD), nhằm tìm kiếm, giới thiệu các nguồn tư liệu phục vụ nghiên cứu và bổ sung nội dung trưng bày cho Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Trên cơ sở kết quả khảo sát từ chuyến công tác đầu tiên, nhóm chuyên gia Pháp đã xây dựng phương án cải tạo một phần không gian trưng bày của bảo tàng.

Trong chuyến làm việc lần này, đoàn đã giới thiệu các mô hình và bản thiết kế sơ bộ cho khu vực trưng bày về Chiến dịch Castor và quá trình xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ – chủ đề mà phía Việt Nam mong muốn được bổ sung thêm tư liệu từ các kho lưu trữ của Pháp.

Bên cạnh đó, các chuyên gia Pháp đã xây dựng bộ quy chuẩn về bảo tàng học và thiết kế trưng bày nhằm định hướng quá trình đổi mới hệ thống trưng bày thường trực của bảo tàng, đồng thời bảo đảm giữ gìn bản sắc riêng của Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Các tài liệu được phía Pháp bàn giao bao gồm đề xuất chi tiết phương án tái thiết kế không gian trưng bày về Chiến dịch Castor, các mô hình 3D, bản vẽ kỹ thuật 2D, bộ khuyến nghị về thiết kế trưng bày và các đề xuất bổ sung nội dung lịch sử dựa trên những tư liệu được xác định tại các trung tâm lưu trữ của Pháp.

Những kết quả này còn có sự tham gia hỗ trợ của Hội đồng Khoa học Pháp do ông Clément Fabre điều phối, với sự góp mặt của Giáo sư Pierre Journoud và Giáo sư Pierre Singaravélou – hai chuyên gia hàng đầu về lịch sử Đông Dương và lịch sử thuộc địa.

Hướng tới một không gian giáo dục lịch sử hiện đại cho thế hệ trẻ

Phát biểu tại Điện Biên, Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet cho rằng sự hợp tác giữa Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen và Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ là minh chứng sinh động cho tinh thần của Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Pháp và Việt Nam.

Theo Đại sứ Olivier Brochet, chương trình không chỉ góp phần tăng cường chia sẻ chuyên môn mà còn tạo điều kiện để hai bên cùng nhìn nhận lịch sử một cách khách quan, kể cả những giai đoạn đau thương nhất trong quá khứ, từ đó xây dựng những dự án hướng tới tương lai dựa trên khát vọng chung về hòa bình và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Ông Clément Fabre nhấn mạnh Điện Biên Phủ là dấu mốc có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với lịch sử Việt Nam và Pháp mà còn đối với lịch sử thế giới. Ông tin tưởng những nỗ lực hợp tác trong thời gian qua sẽ giúp thế hệ trẻ hai nước hiểu rõ hơn ý nghĩa của các sự kiện diễn ra tại Điện Biên Phủ trong giai đoạn 1953 – 1954.

Đánh giá kết quả chuyến công tác, lãnh đạo Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ cho biết các nội dung hợp tác đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, đồng thời tạo thêm cơ sở khoa học cho quá trình từng bước hoàn thiện và hiện đại hóa hệ thống trưng bày.

Không chỉ dừng lại ở các giải pháp kỹ thuật, chương trình hợp tác còn hướng tới mục tiêu xây dựng bảo tàng trở thành không gian giáo dục, đối thoại và truyền cảm hứng cho công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Thông qua việc đổi mới phương thức truyền tải lịch sử và nâng cao trải nghiệm tham quan, hai bên mong muốn góp phần giúp công chúng hiểu sâu sắc hơn về những bài học của thế kỷ XX cũng như giá trị của hòa bình trong thế giới hôm nay.

Hai bên thống nhất tiếp tục duy trì và mở rộng hợp tác trong những năm tới, hướng tới mục tiêu xây dựng Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ trở thành điểm đến văn hóa – lịch sử có sức hấp dẫn đối với công chúng trong nước và quốc tế, đồng thời góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác văn hóa, giáo dục và bảo tồn ký ức lịch sử giữa Việt Nam và Pháp.

Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ là bảo tàng chuyên đề về Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954. Tiền thân của Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ là Phòng truyền thống Đại đoàn 316 được thành lập vào năm 1955. Sau nhiều lần chia tách, sáp nhập và đổi tên, có tên gọi là Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ. Bảo tàng có chức năng nghiên cứu, sưu tầm, kiểm kê, bảo quản, trưng bày và phát huy giá trị của các hiện vật, tài liệu liên quan đến Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Hiện nay, bảo tàng đang lưu giữ hàng nghìn hiện vật, tư liệu; hồ sơ lưu trữ quý giá liên quan đến trận Điện Biên Phủ và bức tranh Panorama Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đây là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng, điểm đến văn hóa – lịch sử tiêu biểu, thu hút đông đảo khách tham quan trong nước và quốc tế. Trung bình mỗi năm, Bảo tàng đón tiếp từ 150.000 – 200.000 lượt khách tham quan, kết hợp tổ chức các hoạt động trải nghiệm, tuyên truyên tại trường học cho học sinh, sinh viên trong và ngoài nước.

Được thành lập năm 1988 tại vùng Normandie, Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen là một trong những bảo tàng lịch sử lớn nhất châu Âu về thế kỷ XX. Bảo tàng hướng tới việc giúp công chúng hiểu rõ hơn về các cuộc xung đột đương đại, thúc đẩy văn hóa hòa bình và đối thoại. Mỗi năm, bảo tàng đón hơn 500.000 lượt khách tham quan và triển khai nhiều chương trình giáo dục dành cho thanh thiếu niên. Nhờ kinh nghiệm trong lĩnh vực bảo tàng học, truyền thông văn hóa và giáo dục ký ức lịch sử, Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen hiện là một đối tác được nhiều tổ chức quốc tế đánh giá cao.

Hà Anh