Bài cuối - Kinh tế sáng tạo với phát triển văn hóa, lễ hội trong bối cảnh mới

Mở rộng và sáng tạo từ nguồn lực di sản văn hóa

Các lễ hội truyền thống, lễ hội văn hóa đa sắc màu mà thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam (cũ) đã sẵn có trước thời điểm sáp nhập sẽ là nguồn lực dồi dào, đem lại những tác động tích cực đối với kinh tế sáng tạo và kinh tế du lịch.

Hiện trên địa bàn Đà Nẵng có 6 di tích quốc gia đặc biệt, 28 di sản phi vật thể quốc gia, 84 di tích quốc gia và 474 di tích cấp tỉnh, thành phố

Nhiều sự kiện quy mô lớn như Lễ hội pháo hoa quốc tế DIFF 2025, Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng năm 2025, Hội thi Hợp xướng quốc tế Hội An 2025 cùng các chương trình nghệ thuật đường phố, festival văn hóa đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF) là một minh chứng điển hình về tác động và vai trò của kinh tế sáng tạo và lễ hội văn hóa trong xu thế hiện nay. Với sự đầu tư ngày càng quy mô, chất lượng, DIFF ngày càng khẳng định là sản phẩm du lịch đặc sắc, động lực tăng trưởng thương hiệu du lịch Đà Nẵng, định vị thương hiệu văn hóa của thành phố trên bản đồ khu vực và quốc tế.

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF) là một minh chứng điển hình về tác động và vai trò của kinh tế sáng tạo và lễ hội văn hóa trong xu thế hiện nay

Cùng với đó, những sự kiện sôi động, có sự tham gia của các nghệ sĩ, thần tượng âm nhạc nổi tiếng trong nước và quốc tế, kết hợp pháo hoa, âm nhạc và công nghệ hiện đại là một minh chứng cho sự tác động kinh tế của lễ hội văn hóa, đưa DIFF thành "sân chơi đẳng cấp" của các nghệ sĩ pháo hoa quốc tế, giúp Đà Nẵng trở thành điểm sáng trên bản đồ sự kiện thế giới, tăng trưởng lượng khách.

Khuyến khích cộng đồng tham gia hoạt động sáng tạo

Trong dòng chảy của toàn cầu hóa, thành phố Đà Nẵng cần có những cơ chế, chính sách, giải pháp nhằm tiếp tục chủ động mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế về nghiên cứu khoa học, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, tài nguyên thiên nhiên, tôn tạo cảnh quan, bảo vệ môi trường. Đặc biệt, cần tiếp nhận các yếu tố bên ngoài một cách có chọn lọc để không ngừng làm giàu thêm và tiếp tục tạo ra giá trị gia tăng từ văn hóa bản địa, phát triển một cách bền vững.

Nhìn từ thực tế Hội An, việc gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO là cơ hội lớn để thúc đẩy mạnh mẽ các tiềm lực về văn hóa, truyền thống trở thành tài nguyên phát triển bền vững, mang lại những giá trị nổi bật trong tương lai, tăng cường hấp lực của Hội An trong giao lưu và phát triển.

Tuy nhiên, thời cơ lớn luôn đi liền với thách thức lớn. Trước mắt, đó là bài toán khó trong việc định hướng quản lý, phát huy nghề thủ công và văn nghệ dân gian để vừa bảo tồn các giá trị truyền thống, vừa thích ứng, năng động, sáng tạo; làm sao để mở ra nhiều cơ hội giao lưu và phát triển bền vững nhưng không làm mất đi bản sắc của địa phương.

Sau sáp nhập, bên cạnh hai Di sản Văn hóa Thế giới là Khu đền tháp Mỹ Sơn và Đô thị cổ Hội An, trên địa bàn Đà Nẵng còn có nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và hệ thống ma nhai tại danh thắng Ngũ Hành Sơn được ghi danh là Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Theo ông Phạm Phú Ngọc, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Hội An, vốn văn hóa bản địa của cư dân Hội An sẽ là nguồn cảm hứng và chất liệu sáng tác, phát huy giá trị của di sản trong đời sống văn hóa đương đại.

“Phát huy, sáng tạo để tăng cao giá trị, lợi ích đối với cộng đồng địa phương; đồng thời, vẫn luôn cần tỉnh táo để không bước qua giới hạn mong manh giữa bảo tồn và sáng tạo. Điều quan trọng là cần khơi dậy ý thức nhận diện thật sâu sắc những cái vốn có, đang có, để chuẩn bị vững vàng cho một tinh thần mới đầy hứng khởi của quá trình hội nhập và sáng tạo”, ông Ngọc chia sẻ.

Dự kiến thời gian tới, Đà Nẵng sẽ tổ chức Lễ hội Đèn lồng quốc tế

Không chỉ tạo ra tiềm năng kinh tế, trong bối cảnh mới, việc phát huy tính sáng tạo từ các giá trị văn hóa bản địa thông qua hệ thống điểm đến di sản, lễ hội truyền thống với nhiều cách tiếp cận khác nhau sẽ mang lại nhiều lợi ích quan trọng, như góp phần bảo tồn văn hóa, gìn giữ các làng nghề truyền thống và nâng cao nhận thức của công chúng về sự đa dạng, giàu bản sắc của văn hóa, du lịch Đà Nẵng.

Phát huy nguồn lực di sản để nâng tầm lễ hội văn hóa

Tháng 4.2026, UBND thành phố Đà Nẵng đã ban hành Kế hoạch số 185/KH-UBND về Phát triển các ngành công nghiệp văn hóa thành phố Đà Nẵng đến năm 2030. Theo đó, Đà Nẵng phấn đấu đến năm 2030 các ngành CNVH của thành phố đạt tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 10 - 11%/năm.

Cùng với đó, Đà Nẵng đặt mục tiêu xây dựng thành phố trở thành trung tâm CNVH trọng điểm của cả nước, có sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế, với các sản phẩm, dịch vụ đạt tiêu chuẩn quốc tế; đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm văn hóa và quảng bá thương hiệu Đà Nẵng. Thành phố cũng xác định phát triển các ngành CNVH phải gắn liền với truyền thông, quảng bá bản sắc, giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương và điểm đến Đà Nẵng.

Đà Nẵng phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2026 - 2030 ở từng lĩnh vực cụ thể: Điện ảnh khoảng 14 - 15%/năm; Nghệ thuật biểu diễn khoảng 9 - 10%/năm, từng bước trở thành ngành công nghiệp văn hóa quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững của thành phố; Du lịch văn hóa khoảng 10 - 10,5%/năm.

Hội thi Hợp xướng quốc tế Việt Nam do Hiệp hội Interkultur và Hội An phối hợp tổ chức 2 năm/lần, bắt đầu từ năm 2011 đến nay đã trở thành sự kiện lễ hội, thu hút các đoàn quốc tế lưu diễn và du khách tham gia

Theo nhận định của nhiều chuyên gia văn hóa, nếu tiếp cận và khai thác bài bản, việc phát huy nguồn lực di sản văn hóa dồi dào sau sáp nhập để xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa, lễ hội văn hóa độc đáo sẽ mang lại giá trị gia tăng cao, thu hút du khách đến với Đà Nẵng.

Việc chỉ đạo tổ chức các lễ hội với quy mô lớn, thay vì để diễn ra tự phát, có thể giúp tối ưu hóa lượng người tham dự, nâng cao hiệu ứng truyền thông, đồng thời gia tăng lợi ích và tác động kinh tế.

Trong tương lai, Đà Nẵng cần có cơ chế khuyến khích hoạt động truyền nghề, trình diễn, tôn vinh nghệ nhân có nhiều đóng góp trong công tác bảo tồn và phát huy di sản; lưu giữ tri thức trong các làng nghề, tăng thêm cơ hội thực hành, biểu diễn, giao lưu nghệ thuật dân gian trong cộng đồng.

Để nâng tầm khả năng phát huy và sáng tạo các giá trị văn hóa địa phương trong điều kiện mới, bên cạnh việc nỗ lực gìn giữ nếp sống của cư dân bản địa, rất cần có cơ chế ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng, thu hút vốn đầu tư và nguồn nhân lực sáng tạo từ các lĩnh vực nghệ thuật như âm nhạc, hội họa, nghệ thuật trình diễn...

Đà Nẵng đặt mục tiêu đến năm 2030 khôi phục lại các làng nghề truyền thống gắn với khai thác, phát triển du lịch, hình thành 3 điểm du lịch làng nghề trên địa bàn thành phố

Trên khắp thế giới, lĩnh vực sáng tạo đang mở ra cơ hội để người dân tham gia đa dạng hơn vào quá trình xây dựng chính sách công và định hình tầm nhìn phát triển của các thành phố.

Các phương pháp tiếp cận mở cùng việc ứng dụng công nghệ một cách sáng tạo có thể tạo ra những hướng đi mới, góp phần phát triển các giải pháp giúp giải quyết những thách thức của đô thị. Đồng thời, đầu tư vào lĩnh vực sáng tạo cũng giúp nâng cao khả năng cung cấp các dịch vụ đô thị phù hợp hơn với nhu cầu của người dân, đặc biệt là thanh niên và người cao tuổi.

KHÁNH CHI