Vì sao dậy thì sớm ảnh hưởng chiều cao của trẻ?

Con gái tôi 8 tuổi đã có kinh nguyệt. Trẻ dậy thì sớm thường không thể phát triển chiều cao tối ưu đúng không? (Thanh Hương, Hà Nội)

Trả lời:

Kinh nguyệt thường xuất hiện sau khi các hormone sinh dục đã hoạt động một thời gian. Dậy thì sớm không khiến trẻ thấp ngay lập tức. Ngược lại, nhiều trẻ trong giai đoạn đầu dậy thì có thể cao nhanh hơn bạn bè do hormone sinh dục thúc đẩy tăng trưởng.

Tuy nhiên, chính các hormone này cũng làm tuổi xương "già" nhanh hơn tuổi thật. Khi tuổi xương tiến triển nhanh, các đầu sụn tăng trưởng ở xương dài đóng sớm. Lúc đó xương không thể dài thêm, chiều cao của trẻ gần như ngừng tăng.

Trẻ dậy thì sớm có thể trải qua giai đoạn tăng tốc phát triển chiều cao, nhưng tổng thời gian tăng trưởng bị rút ngắn. Kết quả, chiều cao khi trưởng thành thấp hơn tiềm năng di truyền. Với bé gái, sau khi có kinh nguyệt, tốc độ tăng chiều cao thường chậm lại rõ. Trẻ vẫn có thể cao thêm nhưng mức tăng thường không nhiều như giai đoạn trước dậy thì.

Con bạn 8 tuổi đã có kinh nguyệt là dấu hiệu dậy thì rõ, gia đình nên đưa trẻ đi khám nội tiết nhi. Bác sĩ cần đánh giá tổng thể để biết trẻ còn bao nhiêu dư địa phát triển chiều cao và có cần can thiệp hay không.

Khi khám, bác sĩ sẽ hỏi thời điểm trẻ bắt đầu có các dấu hiệu dậy thì như ngực phát triển, mọc lông mu, tốc độ tăng chiều cao trong 6-12 tháng gần đây, chế độ ăn, giấc ngủ...

Trẻ được đo chiều cao, cân nặng, đánh giá giai đoạn dậy thì và thường được chụp X-quang bàn tay để xác định tuổi xương. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm hormone, siêu âm tử cung, buồng trứng hoặc các kiểm tra khác.

Tùy tình trạng, phương pháp điều trị sẽ khác nhau. Một số trẻ có thể được chỉ định thuốc ức chế dậy thì nhằm làm chậm quá trình dậy thì, kéo dài thời gian tăng trưởng, giúp đạt chiều cao tối đa. Tuy nhiên, không phải mọi trẻ dậy thì sớm đều cần dùng thuốc, quyết định điều trị cần do bác sĩ chuyên khoa đánh giá.

Gia đình không nên tự mua hormone tăng trưởng, thuốc tăng chiều cao hoặc thực phẩm chức năng quảng cáo "kéo dài xương" cho trẻ. Những sản phẩm này có thể không hiệu quả, làm chậm thời điểm điều trị đúng hoặc gây rối loạn nội tiết nếu dùng sai.

Để hỗ trợ phát triển chiều cao, trẻ cần ngủ đủ, vận động đều, ăn cân đối, kiểm soát cân nặng, hạn chế nước ngọt, đồ ăn nhanh. Với canxi, vitamin D hoặc các vi chất khác, phụ huynh chỉ nên bổ sung khi trẻ thiếu hoặc có chỉ định.

ThS.BS Đỗ Tiến Sơn
Đơn vị Nhi
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy