Hai lần sửa dị tật tim cho bé gái

TP HCMBé Nhiên tím tái do mắc bệnh tim bẩm sinh, được bác sĩ phẫu thuật đặt ống nối tạm thời giúp tăng oxy trong máu, một năm sau “sửa” toàn bộ dị tật.

Bé được chẩn đoán mắc bệnh tim bẩm sinh trong thai kỳ, sau sinh chưa có biểu hiện bất thường, khám định kỳ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Lúc 13 tháng tuổi, bé tím tái nhiều, dễ mệt mỏi, thở nhanh mỗi khi gắng sức.

ThS.BS Văn Thị Thu Hương, khoa Tim bẩm sinh, Trung tâm Tim mạch, cho biết bệnh nhi mắc dị tật thất phải hai đường ra dạng Fallot, tức là động mạch chủ nằm lệch hoàn toàn về phía tâm thất phải, lỗ thông liên thất lớn (kích thước 25 mm), hẹp buồng thoát thất phải. Thất phải hai đường ra là bệnh tim bẩm sinh tím phức tạp, với tỷ lệ mắc khoảng 1/10.000 trường hợp, trong đó dạng Fallot ít gặp hơn, hiện chưa có số liệu thống kê cụ thể. Phương pháp điều trị bệnh này cũng nhiều thách thức hơn.

Ở người bình thường, động mạch phổi xuất phát từ tâm thất phải, đưa máu nghèo oxy đến phổi để lấy oxy, động mạch chủ xuất phát từ tâm thất trái, mang máu giàu oxy đi nuôi cơ thể. Ở bệnh nhi này, động mạch phổi và động mạch chủ đều nhận máu từ tâm thất phải. Lúc này, lỗ thông liên thất trở thành con đường chính để máu giàu oxy từ tâm thất trái đi vào thất phải. Tuy nhiên, máu tại đây bị trộn lẫn với máu nghèo oxy, tạo thành dòng máu hỗn hợp. Hẹp buồng thoát thất phải khiến máu khó lên phổi để trao đổi oxy.

Kết quả là máu đi nuôi cơ thể có nồng độ oxy rất thấp, dẫn đến tình trạng tím tái, khó thở. Bệnh nhi có nguy cơ bị phì đại thất phải (thành tim dày lên), chậm phát triển thể chất, suy tim nặng nếu không điều trị kịp thời.

ThS.BS Nguyễn Minh Trí Viên, Cố vấn Phẫu thuật tim, Trung tâm Tim mạch, cho biết ở thời điểm bé một tuổi, cấu trúc thất trái còn nhỏ chưa phù hợp để sửa chữa triệt để. Êkíp quyết định phẫu thuật đặt ống nối tạm thời (BT shunt) nhằm tạo ra một lối đi nhân tạo, giúp máu lưu thông đến phổi. Từ đó tăng lượng oxy trong cơ thể, làm giãn nở mạch máu phổi, giảm gánh nặng cho thất phải, tạo điều kiện tối ưu cho cuộc đại phẫu. Sau lần mổ đầu tiên, sức khỏe bé tốt hơn, tăng cân đều, nhưng da vẫn tím nhạt.

Đến khi bé hai tuổi, cấu trúc tim phát triển hoàn thiện, êkíp xác định đây là thời điểm tốt nhất để phẫu thuật lần thứ hai. Bác sĩ Viên cùng êkíp vá lỗ thông liên thất đảm bảo không ảnh hưởng hệ thống dẫn truyền điện trong tim, mở rộng đường ra của động mạch phổi và đường thoát thất phải, sửa van động mạch phổi.

Hậu phẫu thuận lợi, bé không bị loạn nhịp tim, không suy tim, nồng độ oxy trong máu (SpO2) tăng lên khoảng 95%, da hồng hào, xuất viện sau 5 ngày và tái khám định kỳ.

Trẻ mắc dị tật thất phải hai đường ra thường xuất hiện triệu chứng bao gồm tím tái ở da, môi hoặc móng tay, khó thở, thở nhanh, lười bú, chậm tăng cân, nhịp tim nhanh (nhịp tim hơn 100 lần/phút), đổ mồ hôi nhiều, quấy khóc, dễ mệt mỏi, phù. Bệnh có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như rối loạn nhịp tim, suy tim, cơn tím thiếu oxy.

Phương pháp điều trị tùy thuộc vào loại thất phải hai đường ra, mức độ nghiêm trọng, có kèm dị tật khác trong tim hay không và tình trạng sức khỏe của bệnh nhi. Sau phẫu thuật tim bẩm sinh, trẻ cần được theo dõi lâu dài để phòng ngừa biến chứng.

Bác sĩ Hương cho biết dị tật tim bẩm sinh có thể phát hiện sớm từ trong bụng mẹ. Do đó, khi phát hiện bất thường tim thai, thai phụ nên khám chuyên khoa tim bẩm sinh để được tư vấn kỹ về mức độ bệnh, khả năng diễn tiến trong thai kỳ và chuẩn bị kế hoạch điều trị phù hợp sau sinh.

Ngọc Châu

* Tên bệnh nhi đã được thay đổi