4 bệnh mắt thường gặp ở người cận trên 6 độ

Cận thị nặng trên 6 độ làm tăng nguy cơ mắc bệnh như bong rách, thoái hóa võng mạc, đôi khi có thể dẫn đến mù lòa nếu không điều trị kịp thời.

Cận thị nặng là tình trạng cận trên 6 độ, trục nhãn cầu dài trên 26 mm (bình thường 23-24 mm ở người trưởng thành), khiến võng mạc bị kéo căng, làm võng mạc mỏng, dễ bị tổn thương. Ở mức độ này, người cận không chỉ phụ thuộc kính mà còn có nguy cơ mắc bệnh mắt cao gấp nhiều lần so với người cận dưới 4 độ.

BS.CKII Lê Thị Thanh Hải, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ ra các bệnh mắt thường gặp ở người cận thị nặng.

Rách võng mạc

Rách võng mạc là biến chứng thường gặp trên nền võng mạc đã thoái hóa ở người cận thị nặng. Nguyên nhân chủ yếu do dịch kính co kéo lên các vùng võng mạc mỏng yếu, tạo vết rách. Người bệnh có thể đột ngột thấy chớp sáng, tăng số lượng ruồi bay hoặc xuất hiện vùng tối trong tầm nhìn. Đây là tình trạng cần được phát hiện, điều trị sớm để ngăn ngừa tiến triển thành bong võng mạc và hạn chế nguy cơ mất thị lực.

Bong võng mạc

Bong võng mạc là tình trạng lớp võng mạc bị tách khỏi lớp mô nuôi dưỡng bên dưới, thường xảy ra sau khi có vết rách. Ở người cận thị nặng, nguy cơ cao hơn do võng mạc mỏng và dễ bị co kéo. Triệu chứng gồm cảm giác có màn che trước mắt, vùng tối lan rộng trong tầm nhìn, thị lực giảm nhanh hoặc đột ngột. Đây là cấp cứu nhãn khoa, nếu không can thiệp kịp thời có thể dẫn đến mù lòa.

Thoái hóa dịch kính

Dịch kính là khối gel trong suốt giúp duy trì cấu trúc nhãn cầu. Ở người cận thị nặng, dịch kính có xu hướng hóa lỏng và co rút lại sớm hơn. Khi đó, các sợi kết nối dịch kính bị kéo ra, tách dịch kính khỏi võng mạc và dây thần kinh thị giác, dẫn đến thoái hóa. Triệu chứng thường gặp gồm ruồi bay, chớp sáng; cần điều trị sớm để ngừa nguy cơ biến chứng như bong dịch kính sau, xuất huyết dịch kính, rách võng mạc hoặc bong võng mạc.

Thoái hóa võng mạc

Thoái hóa võng mạc có thể xảy ra ở vùng trung tâm (hoàng điểm) - nơi quyết định khả năng nhìn rõ chi tiết, hoặc ở các vùng khác của võng mạc. Người bệnh có thể nhìn mờ, hình ảnh méo, khó đọc chữ, thấy ruồi bay hoặc chớp sáng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây giảm thị lực không hồi phục hoặc tiến triển thành bong võng mạc.

Tùy theo loại và mức độ, bác sĩ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp như nhỏ thuốc, uống thuốc, laser hoặc phẫu thuật. Tuy nhiên, bệnh võng mạc ở người cận thị thường không thể điều trị dứt điểm do chưa có phương pháp làm ngắn trục nhãn cầu. Việc xóa cận chỉ cải thiện thị lực, không thay đổi cấu trúc nhãn cầu vốn dài hơn bình thường.

Tại Việt Nam, người trẻ tại các thành phố lớn mắc tật khúc xạ có xu hướng tăng. Theo báo cáo của Sở Y tế TP HCM, dữ liệu khám sức khỏe học sinh năm học 2025-2026 ghi nhận hơn 60% trẻ mắc tật khúc xạ, đa số là cận thị, tăng gấp đôi so với 6 năm trước.

Bác sĩ Hải cho hay nguyên nhân chủ yếu do gene, môi trường sống thiếu sáng, tiếp xúc nhiều với ánh sáng xanh (màn hình điện thoại, máy tính), ngồi sai tư thế hoặc nhìn gần trong thời gian dài.

Ngoài các bệnh lý ở võng mạc và dịch kính, người cận thị nặng còn có nguy cơ cao mắc tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng. Bác sĩ Hải khuyến cáo người cận thị nên khám mắt định kỳ mỗi 6 tháng để theo dõi đáy mắt và điều chỉnh kính đúng độ. Nếu xuất hiện ruồi bay tăng đột ngột, chớp sáng, màn che trước mắt hoặc giảm thị lực nhanh, cần kiểm tra sớm.

Ngọc Kim Thắm