"Chúng tôi tin rằng Huân chương Đại bàng Trắng được trao vào năm 2023 là dành cho người dân và quân đội Ukraine. Điều này đã được tuyên bố vào thời điểm đó. Hôm nay, tôi gửi Huân chương lại cho Tổng thống Ba Lan", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo trên mạng xã hội hôm 20/6.

Lãnh đạo Ukraine đăng kèm ảnh Huân chương Đại bàng Trắng và giấy chứng nhận được đóng gói vào hộp để gửi đến địa chỉ là văn phòng Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki.

Ông Zelensky cho biết Kiev biết ơn trước sự hỗ trợ của Warsaw, đồng thời cam kết nước này sẽ tiếp tục cởi mở "với mọi hình thức hợp tác có ý nghĩa với Ba Lan nhằm tránh những cách diễn giải mâu thuẫn về các chương khó khăn và đau thương trong lịch sử chung giữa hai nước".

Các cựu tổng thống Ukraine là ông Leonid Kuchma, Viktor Yushchenko và Petro Poroshenko cũng thông báo sẽ trả lại Huân chương Đại bàng Trắng đã được trao tặng, với lý do căng thẳng hiện nay đang gây tổn hại đến những nỗ lực mà họ từng thực hiện nhằm cải thiện quan hệ với Ba Lan.

Kyrylo Budanov, chánh văn phòng của Tổng thống Zelensky, và Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cũng đã tuyên bố từ bỏ các giải thưởng mà Ba Lan trao cho mình.

Loạt động thái diễn ra sau khi Tổng thống Nawrocki hôm 19/6 thông báo thu hồi Huân chương Đại bàng Trắng, giải thưởng cao quý nhất của Ba Lan, mà nước này đã trao cho Tổng thống Ukraine, sau khi ông Zelensky đổi tên một đơn vị quân đội Ukraine thành "Những anh hùng UPA".

UPA là tên một nhóm nổi dậy dân tộc chủ nghĩa thời Thế chiến II. Lực lượng này từng chiến đấu chống lại cả phát xít Đức lẫn lực lượng Liên Xô và các đơn vị Ba Lan ở khu vực. Một số người Ukraine coi UPA là "anh hùng", cũng như là biểu tượng trong nỗ lực của Kiev nhằm trở nên độc lập khỏi Moskva.

UPA bị cáo buộc tham gia các cuộc thảm sát Volhynia giai đoạn 1943-1945. Ba Lan cho rằng khoảng 100.000 người Ba Lan đã bị các lực lượng dân tộc chủ nghĩa Ukraine sát hại trong giai đoạn này. Hàng nghìn người Ukraine cũng thiệt mạng trong các cuộc trả đũa sau đó.

Ngoại trưởng Ukraine gọi quyết định của Tổng thống Ba Lan là "sai lầm chiến lược", khẳng định không lãnh đạo nước ngoài nào có quyền "áp đặt lịch sử của chúng tôi lên chính chúng tôi".

Các thành viên trong chính phủ Ba Lan, những người thường xuyên bất đồng với ông Nawrocki, cho rằng căng thẳng hiện nay giữa Warsaw và Kiev đang mang lại lợi ích cho Moskva. "Bên chiến thắng duy nhất trong cuộc chiến về lịch sử và huân chương này là Nga", Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski cho hay.

Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz nhận định tranh cãi trên cho thấy quan hệ giữa nước này và Ukraine đang "đi theo hướng rất xấu", thêm rằng việc căng thẳng leo thang giữa các đồng minh "chỉ có lợi cho đối phương".

Tổng thống Nawrocki hôm 20/6 bác bỏ ý kiến cho rằng quyết định thu hồi huân chương sẽ mang lại lợi ích cho Nga, tuyên bố động thái này được thực hiện vì lòng tự trọng của Ba Lan đã bị xúc phạm.

Phạm Giang (Theo Reuters, AFP)