Vào một ngày đầu tháng 4, tham mưu trưởng lục quân Mỹ, đại tướng Randy George, quyết định đã đến lúc phải có một cuộc gặp trực tiếp với cấp trên của mình, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth.

Ông George muốn thảo luận với ông Hegseth về việc người đứng đầu Lầu Năm Góc can thiệp trực tiếp vào sự nghiệp của các tướng lĩnh lục quân, đỉnh điểm là lần ông ngăn 4 đại tá được thăng hàm chuẩn tướng.

Suốt nhiều tháng qua, Bộ trưởng Hegseth ngày càng tỏ ra không hài lòng với lục quân, trong đó có cả tướng George. CNN dẫn lời các nguồn tin cho biết điều này khiến không ít người cảm thấy khó hiểu, bởi hai người hiếm khi tiếp xúc và hầu như không có bất kỳ trao đổi nào giữa họ trước khi ông Hegseth can thiệp vào việc thăng chức.

Tướng George muốn làm dịu bớt căng thẳng. Vào ngày 1/4, ông đề xuất một cuộc gặp trực tiếp để thảo luận về hàng loạt ưu tiên của Bộ trưởng Quốc phòng, như công nghệ và cải tiến trang thiết bị, cũng như cách lục quân đang triển khai nhằm đáp ứng những mục tiêu đó.

Tuy nhiên, ông không bao giờ có được cuộc gặp. Ngày hôm sau, ông bị sa thải.

Toàn bộ câu chuyện được xây dựng lại từ các cuộc phỏng vấn với 15 quan chức cùng cựu quan chức Lầu Năm Góc và những người am hiểu tình hình Bộ Quốc phòng Mỹ dưới thời ông Hegseth.

Bộ trưởng Hegseth và các đồng minh thân cận khác của Tổng thống Trump từ lâu đã nghi ngờ tướng George, một phần vì ông từng làm trợ lý cho cựu bộ trưởng quốc phòng Lloyd Austin dưới thời tổng thống Joe Biden.

Thời điểm tướng George bị sa thải diễn ra rất đột ngột, ngay lúc Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll đi vắng, khiến các lãnh đạo cao cấp lục quân không kịp trở tay. Một quan chức Lầu Năm Góc cho biết George đang họp với các lãnh đạo cấp cao trong ban tham mưu lục quân thì nhận được thông báo Bộ trưởng Hegseth muốn tìm gặp ông.

Ông bước ra ngoài và Bộ trưởng Hegseth lập tức thông báo tin sa thải, ngắn gọn, thẳng thừng và không có thêm lời giải thích nào. Chỉ vài phút sau, phóng viên Jennifer Jacobs thuộc kênh CBS News đã công khai đăng tải về sự việc.

Khoảng 30 phút sau, George tập hợp lại các nhân viên của mình. "Mọi người đều đã đọc được bài đăng trên mạng xã hội", quan chức Lầu Năm Góc giấu tên kể. "Không khí lúc đó rất gượng gạo vì ai cũng nhìn ông ấy, không biết ông ấy sẽ nói gì".

Ông thông báo tin một cách rất thản nhiên, không tỏ ra xúc động, cũng không thêm thắt chi tiết nào. Thái độ của ông thậm chí có phần nhẹ nhõm, như muốn làm giảm bớt bầu không khí gượng gạo lúc bấy giờ.

"Các nhân viên sau đó lần lượt tiến đến bắt tay hoặc ôm lấy ông ấy", quan chức Bộ Quốc phòng nhớ lại. "Không khí vô cùng trang nghiêm".

Đến sáng hôm sau, văn phòng của tướng George đã trống rỗng.

Vụ sa thải tướng George đã khiến cả hai phe trong quốc hội công khai bày tỏ lo ngại. Các nghị sĩ đều ca ngợi ông là một sĩ quan chính trực và thể hiện nỗi thất vọng trước quyết định này.

"Không ai kính trọng tướng Randy George cùng gia đình ông ấy hơn tôi. Tôi vô cùng quý mến gia đình họ", Bộ trưởng Lục quân Driscoll phát biểu trong phiên điều trần trước Tiểu ban Quốc phòng thuộc Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện hồi tháng trước.

Trong khi đó, Bộ trưởng Hegseth từ chối giải thích chính xác lý do ông sa thải tướng George với giới lập pháp, nhưng cho biết "rất khó để thay đổi văn hóa của một cơ quan đã bị hủy hoại bởi những quan điểm sai lầm nếu vẫn giữ nguyên những sĩ quan cũ ở đó".

Chỉ vài tuần sau vụ tướng George mất ghế, các quan chức Lầu Năm Góc lại một lần nữa bàng hoàng khi Bộ trưởng Hải quân John Phelan cũng đột ngột bị sa thải. CNN đưa tin trong lúc Phelan còn đang liên hệ với Nhà Trắng để xác thực xem quyết định bãi nhiệm mình có đúng sự thật hay không, người phát ngôn Lầu Năm Góc đã đăng lên X rằng ông sẽ rời ghế "ngay lập tức".

Theo các nguồn tin, mối quan hệ giữa Phelan và Hegseth đã rạn nứt trong vài tháng qua vì nhiều lý do, từ việc ông Hegseth bực bội do ông Phelan không nhanh chóng triển khai các ưu tiên của chính quyền, cho đến hoài nghi về mối quan hệ thân thiết giữa ông Phelan với Tổng thống Trump.

Một nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận xung quanh việc sa thải Phelan chia sẻ với CNN rằng lý do là vì hàng loạt "thiếu sót" ngày càng lộ rõ trong cách làm việc của ông. Chủ yếu là do ông quá chậm trễ trong việc thúc đẩy các nỗ lực then chốt như đóng tàu, đồng thời ngăn cản việc trao đổi trực tiếp giữa các sĩ quan cấp cao của Hải quân và Thủy quân lục chiến với văn phòng của Hegseth.

Gần một ngày sau khi Phelan bị cách chức, Tổng thống Trump đã khen ngợi ông là "người bạn lâu năm, một doanh nhân rất thành công và đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ".

Một căng thẳng âm ỉ khác trong Lầu Năm Góc là mâu thuẫn giữa Hegseth và Bộ trưởng Lục quân Driscoll, người có mối quan hệ thân thiết với Phó tổng thống JD Vance. CNN đưa tin Bộ trưởng Hegseth cho rằng ông Driscoll dựa vào mối quan hệ với Nhà Trắng để qua mặt mình. Mối nghi kỵ này lên đến đỉnh điểm trong một cuộc tranh cãi vào năm ngoái, khi Driscoll tìm cách mời Phó tổng thống Vance và Tổng thống Trump đến Lầu Năm Góc.

Ông Driscoll và ông Vance từng là bạn học tại Trường Luật Yale và vẫn giữ mối quan hệ bạn bè thân thiết. Bộ trưởng Lục quân cũng đã xây dựng được mối quan hệ riêng với Tổng thống Trump, thể hiện rõ qua việc ông được Tổng thống chọn để thuyết phục Ukraine quay trở lại bàn đàm phán với Nga.

Dù vậy, nguồn tin từ Lầu Năm Góc cho hay cảnh "cơm không lành canh không ngọt" giữa Driscoll và Hegseth đã lộ rõ ngay từ đầu.

"Ông ấy vốn dĩ đã ôm mối ngờ vực sâu sắc đối với lục quân", nguồn tin nói.

Vài tháng trước khi cách chức tướng George, Bộ trưởng Hegseth đã bãi nhiệm phó tham mưu trưởng lục quân, tướng James Mingus và thay thế bằng cố vấn quân sự cấp cao của mình, tướng Chris LaNeve. Nhiều nguồn tin cho hay việc đưa LaNeve vào vị trí phó tham mưu trưởng rõ ràng nhằm mục đích để ông này thay thế tướng George sau đó. Khi George bị sa thải, LaNeve đã lên nắm giữ vai trò quyền tham mưu trưởng.

Bất chấp những sóng gió đang chực chờ bùng nổ tại Lầu Năm Góc, Tổng thống Trump chưa cho thấy dấu hiệu muốn quay lưng với Bộ trưởng Quốc phòng của mình, Ông Trump liên tục dành lời khen ngợi cho Hegseth, ngay cả khi các nguồn tin trong và ngoài Lầu Năm Góc suốt một năm qua không ngừng đồn đoán rằng Tổng thống sẽ sớm tìm người thay thế.

"Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, đúng chuẩn hình mẫu điện ảnh. Ông ấy thích chiến tranh lắm", Tổng thống Trump nói đùa tại một phiên họp nội các gần đây, khi Hegseth ngồi ngay bên trái ông.

Vũ Hoàng (Theo CNN, AFP, Reuters)