"Sẽ không có phí quá cảnh qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn 60 ngày và sau khi thời hạn này kết thúc, trừ khi chúng được Mỹ áp đặt và phục vụ lợi ích nước Mỹ, nếu thỏa thuận không được hoàn tất", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social hôm 20/6.

Ông cho biết phí quá cảnh, nếu được áp đặt, sẽ được thu cho những dịch vụ mà Mỹ cung cấp với vai trò "thiên thần bảo hộ" cho các quốc gia Trung Đông, nhằm hoàn trả các chi phí trong "quá khứ, hiện tại và tương lai".

Một vấn đề chưa được giải quyết trong bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran vừa ký là liệu Tehran có duy trì quyền kiểm soát với eo biển Hormuz hay không. Theo nội dung thỏa thuận, tàu thuyền sẽ được đi qua tuyến hàng hải này miễn phí "trong vòng 60 ngày", trong lúc Iran và các nước vùng Vịnh đàm phán một thỏa thuận mới về eo biển, đồng nghĩa Tehran có thể được phép áp đặt phí quá cảnh sau thời hạn trên.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf hôm 17/6 cho biết nước này sẽ thu phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz sau thời hạn 60 ngày như quy định trong bản ghi nhớ với Mỹ.

Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump từng nhiều lần nhấn mạnh rằng eo biển Hormuz phải được mở miễn phí cho tàu thuyền qua lại sau khi chiến sự chấm dứt. Lãnh đạo Mỹ tuần này tiếp tục khẳng định rằng sẽ không có phí quá cảnh ở eo biển Hormuz trong và sau khi thời hạn 60 ngày kết thúc.

Tuyên bố mới nhất được ông Trump đưa ra sau khi Iran thông báo đóng eo biển Hormuz do Israel tiếp tục tấn công vào miền nam Lebanon, cáo buộc hành động này vi phạm thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, sau đó cho biết Iran không kiểm soát eo biển Hormuz và tàu hàng đang tiếp tục đi qua eo biển này. "Lực lượng Mỹ đang theo dõi tình hình để đảm bảo điều đó tiếp tục được duy trì", đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên CENTCOM, cho hay.

Trong bài đăng trước đó trên mạng xã hội, CENTCOM cho biết tàu thuyền vẫn tiếp tục di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz trong ngày 20/6 và đã vận chuyển lượng lớn hàng hóa, cũng như hơn 17 triệu thùng dầu, đến thị trường toàn cầu.

"Lực lượng Mỹ vẫn hiện diện và duy trì cảnh giác để đảm bảo mọi khía cạnh của thỏa thuận với Iran được tuân thủ, chấp hành và có hiệu lực đầy đủ", CENTCOM cho biết.

Tuyến hàng hải huyết mạch này vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu trong thời bình và đã bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn sau khi xung đột bùng phát.

Trong khi đó, truyền thông Iran ngày 20/6 cho biết phái đoàn nước này, do Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf dẫn đầu, đã đến Zurich, Thụy Sĩ để tham dự cuộc đàm phán với Mỹ. Cuộc đàm phán dự kiến diễn ra tại khu nghỉ dưỡng trên núi Burgenstock.

Phó tổng thống Mỹ JD Vance cũng đã rời căn cứ liên hợp Andrews vào chiều 20/6 để tới tham dự cuộc đối thoại với Iran ở Thụy Sĩ. Ông cho biết ưu tiên hàng đầu của mình là thiết lập cấu trúc đàm phán, đạt tiến triển về vấn đề hạt nhân cũng như lệnh ngừng bắn ở Lebanon.

Phạm Giang (Theo CNN, AFP)