Đầu tháng này, ông Trump đăng một video dường như được tạo bằng AI lên mạng xã hội Truth Social, trong đó có một đoạn ngắn mô tả ông mặc trang phục của nhân vật hoạt hình trong bộ anime nổi tiếng Naruto, đan hai tay vào nhau thi triển kỹ thuật ninja. Video đã vấp phải làn sóng phản đối dữ dội từ những người hâm mộ bộ phim, họ cho rằng hình ảnh bị sử dụng trái phép.

Làn sóng phẫn nộ xuất hiện sau nhiều tháng dư luận Nhật Bản căng thẳng về việc Nhà Trắng sử dụng các hình ảnh văn hóa đại chúng khác của nước này trên mạng, trong đó có các thương hiệu như "Dragon Ball", "Yu-Gi-Oh!" hay "Pokémon". Hình ảnh anime thậm chí còn được dùng trong một video TikTok do Nhà Trắng đăng tải hồi tháng 3 để thông báo về các cuộc không kích của Mỹ vào Iran.

Các bài đăng dày đặc trên mạng xã hội của Nhà Trắng cũng lấy tư liệu từ nhiều thương hiệu hoạt hình và giải trí khác như SpongeBob SquarePants, Marvel, DC Comics hay tựa game Call of Duty. Tuy nhiên tại Nhật Bản, nơi anime được coi là "báu vật văn hóa" và là cốt lõi bản sắc dân tộc, việc chính quyền Tổng thống Trump sử dụng những hình ảnh này cho mục đích chính trị không được chấp nhận.

Nana Suzuki, công dân 34 tuổi sống ở phía nam Tokyo, đã phát động một chiến dịch ký tên trực tuyến hồi tháng 3 nhằm kêu gọi chính phủ Nhật Bản có biện pháp quyết liệt hơn để bảo vệ anime khỏi bị lạm dụng cho mục đích chính trị. Chiến dịch này hiện thu thập được hơn 24.000 chữ ký.

"Tôi cảm thấy vô cùng phẫn nộ khi các tác phẩm bị lợi dụng để kích động xung đột chính trị, quân sự hoặc gây tranh cãi", cô cho hay. "Tôi tin rằng Nhật Bản cần lên tiếng khẳng định việc sử dụng hình ảnh này là xâm phạm quyền lợi của các nhà sáng tạo, đồng thời việc dùng nội dung văn hóa cho mục đích chính trị hoặc quân sự là không thể chấp nhận được".

Chính quyền Mỹ hiện chưa đưa ra bình luận.

Hồi đầu năm, Bộ Ngoại giao Nhật Bản đã gửi đơn khiếu nại tới đại sứ quán Mỹ tại Tokyo về việc sử dụng hình ảnh anime. Hồi tháng 4, phát biểu tại một phiên điều trần trước quốc hội, ông Shige Watanabe, quan chức Bộ Ngoại giao, nhấn mạnh "ngay cả các cơ quan công quyền cũng không nên sao chép những tác phẩm đã được bảo hộ bản quyền khi chưa được phép".

Bộ trưởng An ninh Kinh tế Nhật Bản Kimi Onoda ngày 12/6 lặp lại thông điệp trên trong một cuộc họp báo, đồng thời cảnh báo việc sử dụng hình ảnh không phù hợp như vậy "có thể làm tổn hại đến hình ảnh của tác phẩm và gây thiệt hại cho chủ sở hữu quyền tác giả".

"Chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp thích hợp, trong đó có cả việc trao đổi với phía Mỹ, để đảm bảo vấn đề bản quyền được xử lý một cách thỏa đáng", bà nói thêm. Nhắc đến bài đăng của ông Trump hôm 6/6, bà cho hay "không muốn sự việc tương tự tái diễn và bài đăng này sẽ không tiếp tục được lan truyền".

Các nhà sáng tạo anime cũng phản đối mạnh mẽ việc chính quyền ông Trump sử dụng nội dung của họ. Hồi tháng 3, Pokémon Company International cho biết Nhà Trắng đã sử dụng tài sản trí tuệ của hãng khi chưa được phép. Vài ngày sau, chủ sở hữu bản quyền Yu-Gi-Oh! cũng ra tuyên bố đội ngũ sản xuất bộ truyện tranh (manga) và anime này liên quan tới những thông điệp phát đi từ Nhà Trắng.

Chính phủ Nhật Bản đã phát đi tín hiệu cho thấy họ luôn coi việc bảo vệ sở hữu trí tuệ của các nhà sáng tạo là vấn đề lợi ích quốc gia, chứ không riêng gì trong sự việc liên quan đến Tổng thống Trump. Hồi tháng 12 năm ngoái, Thủ tướng Sanae Takaichi từng phát biểu rằng các nội dung văn hóa Nhật Bản là một phần thiết yếu cấu thành "sức mạnh ngoại giao" của đất nước.

Hai người hâm mộ bộ manga tại khu Ikebukuro, Tokyo, cho biết họ lo ngại việc lợi dụng anime cho các mục đích chính trị có thể làm méo mó hình ảnh của thể loại này.

"Thật sự không tốt chút nào khi các tác phẩm bị sử dụng sai lệch so với mục đích ban đầu", Sora Kikuchi, 22 tuổi, nói. "Tôi yêu anime Nhật Bản và mong muốn nó được dùng vào những mục đích tốt đẹp".

Bạn cô, Sakia Kikuchi, 22 tuổi, đồng tình. "Chẳng sao cả nếu như Tổng thống Trump là một người hâm mộ anime, nhưng có vẻ như ông ấy đang coi nhẹ nó mà không hiểu biết gì cả", cô nói.

Dù vậy, một bộ phận nhỏ người hâm mộ không bận tâm về động thái của ông Trump. Một người dùng X cho rằng việc làm của Tổng thống Mỹ "khá hài hước" và chỉ góp phần làm tăng thêm mức độ nổi tiếng cho Naruto.

"Tôi tự hào vì truyện tranh Nhật Bản đã càn quét thế giới đến mức Tổng thống Mỹ cũng biết đến Naruto", một người khác cho hay.

Vũ Hoàng (Theo Guardian, BBC, AFP, Reuters)