Tại hội thảo khoa học "Kỷ nguyên mới trong điều trị lupus ban đỏ hệ thống" do Hội Thấp khớp học Việt Nam và AstraZeneca Việt Nam tổ chức mới đây, các chuyên gia chỉ ra thực trạng đáng lo ngại trong việc tầm soát căn bệnh tự miễn này. PGS.TS Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Trung tâm Cơ xương khớp Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bệnh nhân thường trải qua hành trình dài từ phòng khám nội khoa, da liễu đến tim mạch, thần kinh, hô hấp. Dưới 10% ca bệnh phát hiện sớm ngay từ đầu do biểu hiện lâm sàng quá mơ hồ.

Căn bệnh mạn tính này tấn công nữ giới nhiều gấp 9 lần nam giới, tập trung chủ yếu vào nhóm tuổi sinh sản và lao động từ 15 đến 45. PGS.TS Nguyễn Văn Đĩnh, Giám đốc Trung tâm Dị ứng Miễn dịch Lâm sàng Vinmec Times City, nhấn mạnh đặc tính bùng phát đa cơ quan khiến giới y khoa mất nhiều năm để chẩn bệnh. Người bệnh Việt Nam càng đối mặt với nhiều rào cản hơn khi hệ thống y tế thiếu hụt chuyên gia sâu, quy trình phối hợp liên chuyên khoa chưa đồng bộ và khả năng tiếp cận các loại thuốc đặc trị còn hạn chế. Khi bác sĩ tìm ra chính xác nguyên nhân, nhiều người bệnh đã bước vào giai đoạn toàn phát với hàng loạt tổn thương nội tạng khó hồi phục.

Phác đồ truyền thống hiện nay chủ yếu dùng corticosteroids và thuốc ức chế miễn dịch. Phương pháp này tiềm ẩn nguy cơ gia tăng độc tính, phá hủy nội tạng nếu người bệnh sử dụng kéo dài, làm giảm sút nghiêm trọng chất lượng sống. Nhằm giải quyết tình trạng này, giới y khoa toàn cầu đang chuyển hướng sang chiến lược tầm soát sớm và điều trị theo mục tiêu, giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng ngay từ giai đoạn khởi phát.

Các chuyên gia quốc tế đánh giá liệu pháp sinh học tạo ra bước ngoặt lớn, khắc phục triệt để nhược điểm của phác đồ cũ. Giáo sư Yoshiya Tanaka từ Đại học Y tế Nghề nghiệp và Môi trường Nhật Bản giải thích cơ chế chặn tín hiệu Interferon type I giúp y bác sĩ kiểm soát hiệu quả hoạt động của bệnh và giảm đợt bùng phát cho bệnh nhân châu Á.

Đồng tình với quan điểm này GS Richard Furie từ Northwell Health (Mỹ) dẫn chứng các thử nghiệm lâm sàng bản lề của liệu pháp sinh học cho thấy người bệnh giảm rõ rệt sự phụ thuộc vào corticoid, bảo vệ nội tạng và dần đưa sinh hoạt hàng ngày trở lại nhịp độ bình thường.

Theo thống kê của Bộ Y tế tại Việt Nam, khoảng 100.000 dân thì có 50 người mắc bệnh lupus ban đỏ, nữ giới chiếm 90% trường hợp. Bệnh lupus ban đỏ có liên quan đến ảnh hormone estrogen - nội tiết tố làm tăng đáp ứng miễn dịch, góp phần tăng nguy cơ mắc bệnh và khiến bệnh diễn tiến nặng hơn ở một số trường hợp. Giai đoạn đầu bệnh khó nhận diện, dễ nhầm lẫn với bệnh lý khác, chưa kể mỗi người có dấu hiệu không giống nhau. Các triệu chứng xuất hiện theo chu kỳ hoặc giảm nhẹ và biến mất, không cần điều trị. Bệnh cũng có thể trở nặng, biểu hiện như viêm cấp hoặc mạn tính các mô, gây ra các biến chứng nguy hiểm, cần điều trị tích cực và kéo dài.

Lê Nga