Ngày 7/4, Tập đoàn Quốc tế Phú Hoa phát cáo phó Chủ tịch danh dự, Giám đốc Bảo tàng Gỗ Tử đàn Trung Quốc Trần Lệ Hoa đã qua đời ngày 5/4 tại Bắc Kinh, thọ 85 tuổi. Bà từng là nữ tỷ phú giàu nhất Trung Quốc nhưng nhiều người chỉ biết đến với danh hiệu "vợ Đường Tăng" Trì Trọng Thụy.

Bà là người Mãn Châu, thuộc dòng dõi quý tộc, lớn lên ở Di Hòa Viên - cung điện mùa hè của các triều đình phong kiến. Từ khi bà còn nhỏ, gia cảnh đã sa sút. Bà bỏ học từ cấp ba làm thợ may, sau đó chuyển sang sửa chữa đồ gỗ cho một xưởng nội thất.

Giữa hoàn cảnh khó khăn, bà vẫn thường làm bánh chia cho lối xóm và luôn có mặt khi người khác cần giúp đỡ. Những đức tính này giúp bà kết giao được nhiều mối quan hệ và nắm bắt nhiều thông tin kinh doanh độc quyền.

Đầu năm 1980, Trần Lệ Hoa phát hiện nhiều bàn ghế cũ làm từ gỗ tử đàn, kim tơ nam mộc, hoàng hoa lê, bị bỏ đi trong một xưởng nội thất. Nhờ kinh nghiệm sống tại Di Hòa Viên, bà nhận ra giá trị của những món đồ này. Bà mua lại với giá rẻ, tự sửa chữa rồi bán ra với giá cao. Thương vụ đầu đời mang về cho bà một số vốn lớn.

Năm 1981, bà sang Hong Kong, mua 12 căn biệt thự và bán lại khi thị trường bất động sản tăng giá, thu lãi hàng chục triệu USD. Năm 1988, bà lập Tập đoàn Quốc tế Phú Hoa.

Đầu thập niên 1990, bà trở về Bắc Kinh mua khu đất sát quảng trường Thiên An Môn, chi hơn 60 triệu USD xây Tòa nhà Trường An và thành lập Câu lạc bộ Trường An dành cho giới siêu giàu. Đến nay, đây vẫn là một trong bốn câu lạc bộ cao cấp của Bắc Kinh, với các thành viên là những tỷ phú như Lý Gia Thành, Hoắc Anh Đông, Quách Bỉnh Tương.

Năm 2000, bà đầu tư 555 triệu USD cải tạo Phố Kim Bảo ở Vương Phủ Tỉnh. Dự án yêu cầu di dời 2.100 hộ dân, được bà hoàn tất ký hợp đồng giải tỏa trong 28 ngày. Khoản đầu tư biến khu nhà cũ nát thành đại lộ với khách sạn, trung tâm mua sắm và câu lạc bộ đua ngựa, mang về hàng trăm triệu USD tiền thuê mỗi năm.

Năm 2016, bà Trần Lệ Hoa là nữ tỷ phú giàu nhất Trung Quốc với tài sản 7,11 tỷ USD. Dù quản lý 1,5 triệu m2 bất động sản thương mại, bà duy trì chi phí sinh hoạt cá nhân ở mức khoảng 1,4 USD một ngày. Thức ăn chính của bà là cơm trộn nước nguội và rau xào.

Đối với nhân viên, bà áp dụng nguyên tắc không nợ lương, cung cấp 4 bữa ăn mỗi ngày. "Nhân viên làm việc là đang giúp đỡ bạn, tương đương với việc bạn có thêm một cánh tay, nợ tiền nhân viên là không hợp lý", bà từng nói.

Nửa sau cuộc đời, bà Trần Lệ Hoa tập trung cho nghệ thuật điêu khắc gỗ tử đàn. Năm 1999, bà trực tiếp sang Ấn Độ và Myanmar tìm gỗ tử đàn nguyên khối. Bà chi 28 triệu USD xây dựng Bảo tàng Gỗ Tử đàn Trung Quốc rộng gần 10.000 m2 tại Bắc Kinh. Tại đây, bà cùng các thợ thủ công dùng cấu trúc mộng ngàm không đinh phục dựng 16 cổng thành và 10 tháp canh Bắc Kinh xưa.

Dù tiền bán vé không đủ trả chi phí vận hành, Trần Lệ Hoa từ chối mọi đề nghị mua lại bộ sưu tập. "Tuy tôi là thương nhân, nhưng toàn bộ tài sản nên đặt vào nơi này để lưu giữ cho đất nước", bà nói.

Bảo tàng là nơi giao lưu văn hóa, đón tiếp nhiều chính khách và người nổi tiếng như cựu Thủ tướng Đức Helmut Kohl, Công chúa Thái Lan Sirindhorn, Chủ tịch Quốc hội Sri Lanka Chamal Rajapaksa.

Sau chuyến tham quan năm 2018, cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger viết tặng bà: "Người phụ nữ huyền thoại, một kỳ tích vĩ đại!". Đại học Nghệ thuật và Thiết kế Savannah (Mỹ) trao bà danh hiệu "Tiến sĩ danh dự về nhân văn" và chọn ngày 25/5 hằng năm làm "Ngày Trần Lệ Hoa". Năm 2012, tạp chí Time đưa bà vào danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới.

Trần Lệ Hoa làm việc liên tục đến những năm cuối đời. Bước qua tuổi 80, bà vẫn thức dậy lúc 6h30 và đến xưởng điêu khắc lúc 7h30.

"Tôi chưa bao giờ nghĩ đến việc đứng trên người khác, càng không muốn trở thành người bị kẻ khác coi thường. Bất kể làm gì, miễn là việc chân chính thì cứ làm, nỗ lực rồi sẽ thành công", Trần Lệ Hoa nói.

Bảo Nhiên (Theo QQ/Paper)