Giáo sư Nancy Schlossberg, Đại học Maryland (Mỹ) và chồng chuyển đến bang Florida sau ngày nghỉ hưu. Trong bữa tối cùng bạn bè, bà nói về dự định làm cố vấn cho các tổ chức phi lợi nhuận địa phương.

Đáp lại, một cựu trưởng khoa y cho biết nỗ lực xin hỗ trợ giảng dạy môn sinh học của ông đi vào ngõ cụt. Nhiều người gật đầu đồng tình. Họ bất ngờ vì việc tìm cơ hội đóng góp cho xã hội sau khi rời công sở gặp khó khăn.

Khủng hoảng vì thấy mình không còn hữu ích

Tình trạng này xuất phát từ việc mất cảm giác "có giá trị" (Mattering). Tiến sĩ xã hội học Morris Rosenberg định nghĩa nhu cầu này qua mô hình 4 yếu tố: được nhìn nhận, được trân trọng, được quan tâm và được người khác dựa dẫm.

Nhiều người chuẩn bị kỹ tài chính và sức khỏe trước khi về hưu nhưng bỏ qua "quãng thời gian sống ý nghĩa". Phân tích trên tạp chí Healthcare (Mỹ) khảo sát hơn 3.000 người nghỉ hưu cho thấy gần 1/3 gặp triệu chứng trầm cảm. Các chuyên gia đánh giá khi tuổi thọ tăng lên, việc duy trì cảm giác hữu ích càng trở thành thách thức. Đã đến lúc người chuẩn bị nghỉ hưu chuyển câu hỏi từ "Tôi sẽ sống bao lâu?" sang "Tôi sẽ sống thế nào?".

Chiến lược tìm lại giá trị

Nghiên cứu trên Canadian Journal on Aging năm 2024 chỉ ra lập kế hoạch cuộc sống có khả năng dự báo sự hài lòng khi nghỉ hưu lớn hơn khâu chuẩn bị tài chính.

Tuy nhiên, chưa đến 50% người nghỉ hưu thực hiện việc này. Những thách thức lớn nhất họ đối mặt là sự nhàm chán, mất thói quen sinh hoạt và suy giảm kết nối xã hội.

Để thích nghi, người nghỉ hưu cần chiến lược cụ thể. Giáo sư Nancy Schlossberg tiếp tục viết sách, diễn thuyết và hướng dẫn người khác chuẩn bị cho giai đoạn này.

Ngoài mong muốn được trân trọng, người cao tuổi cần cơ hội cống hiến thời gian và tài năng. Tại New York, kỹ sư Dean Gallea mở "Repair Café" giúp hàng xóm sửa đồ gia dụng hỏng và kết nối nhu cầu của người dân với các tình nguyện viên. Tương tự, Julie Plaut Mahoney ở bang Massachusetts thành lập tổ chức Welcome Home để thu thập đồ gia dụng cũ, trao cho những gia đình vừa thoát cảnh vô gia cư.

"Nếu cảm thấy sống không ý nghĩa, hãy đến nơi mọi người cần bạn", Julie nói.

Giáo sư Arthur Brooks của Đại học Harvard nhận định giá trị của người nghỉ hưu không còn nằm trong sơ yếu lý lịch, mà thể hiện qua sự ghi nhận của những người họ giúp đỡ mỗi ngày.

Bảo Nhiên (Theo WSJ, Hartford Funds)