Đại sứ các nước thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ngày 2/3 tập trung dự phiên họp tại trụ sở ở New York, khi Mỹ đảm nhận vị trí chủ tịch luân phiên của hội đồng trong tháng 3.

Đại diện cho Mỹ chủ trì phiên họp là Đệ nhất phu nhân Melania Trump. Bà Melania mở đầu cuộc họp bằng nghi thức gõ búa và cảm ơn Anh vì đã đảm nhiệm vai trò chủ tịch Hội đồng Bảo an tháng trước.

"Tôi muốn nhắn gửi tới các gia đình đã mất đi những người hùng hy sinh vì tự do rằng lòng dũng cảm và sự cống hiến của họ sẽ luôn được ghi nhớ. Hòa bình bền vững chỉ đạt được khi tri thức và sự thấu hiểu được coi trọng đầy đủ trong mọi xã hội. Những xã hội được dẫn dắt bởi tri thức và sự khôn ngoan sẽ hòa bình hơn", bà phát biểu, dường như gửi thông điệp tưởng niệm 6 quân nhân Mỹ thiệt mạng trong chiến dịch không kích đang diễn ra của Mỹ nhằm vào Iran.

Cuộc họp mang tên "Trẻ em, Công nghệ và Giáo dục trong Xung đột" được lên kế hoạch trước khi Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Đệ nhất phu nhân Mỹ khẳng định Washington luôn sát cánh cùng tất cả trẻ em trên toàn thế giới. "Tôi hy vọng hòa bình sẽ sớm đến với các em", bà nói, song không nhắc tới chiến sự đang diễn ra ở Trung Đông.

Bà lập luận rằng giáo dục là yếu tố cơ bản để ngăn ngừa xung đột. "Một quốc gia coi trọng việc học tập sẽ bảo vệ sách vở, ngôn ngữ, khoa học và toán học của mình. Đó là cách bảo vệ tương lai của chính họ", bà nói, thêm rằng trí tuệ nhân tạo (AI) nên được xem như công cụ lớn mới về bình đẳng hóa, đồng thời kêu gọi Hội đồng Bảo an "kết nối mọi người với tri thức thông qua AI, kể cả người ở những vùng xa xôi nhất trên thế giới".

Theo bà, xung đột bắt nguồn từ thiếu hiểu biết, nhưng tri thức tạo ra sự thấu hiểu, thay thế nỗi sợ hãi bằng hòa bình và đoàn kết. Bà khuyến khích các quốc gia thành viên Hội đồng Bảo an "cam kết bảo vệ việc học tập trong cộng đồng của chúng ta và thúc đẩy khả năng tiếp cận giáo dục bậc cao cho tất cả mọi người".

"Tôi khẩn thiết kêu gọi mọi người hãy xây dựng một thế hệ lãnh đạo tương lai biết trân trọng hòa bình thông qua giáo dục", bà nhấn mạnh.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử một đệ nhất phu nhân hoặc đệ nhất phu quân chủ trì cuộc họp Hội đồng Bảo an, theo Stephane Dujarric, phát ngôn viên của Tổng thư ký LHQ.

Sau cuộc họp kéo dài hai giờ, Đệ nhất phu nhân Mỹ nhận được sự hưởng ứng nồng nhiệt từ các nước thành viên Hội đồng Bảo an. Đại sứ Hy Lạp Aglaia Balta nói "xin cảm ơn bà Chủ tịch", trong khi đại sứ Pháp so sánh bà với cựu đệ nhất phu nhân kiêm nhà hoạt động nổi tiếng Eleanor Roosevelt.

Nga cũng dành những lời khen mang tính ngoại giao cho bà Melania, nhưng không đề cập đến vấn đề Iran. Chỉ có Bahrain, quốc gia Vùng Vịnh và là thành viên Hội đồng Bảo an, đề cập đến chủ đề Iran trong cuộc họp.

Trước đó, Đại sứ Iran tại LHQ Amir Saeid Iravani chỉ trích việc Mỹ triệu tập một cuộc họp cấp cao về bảo vệ trẻ em trong ngày đầu tiên giữ chức Chủ tịch Hội đồng Bảo an là "đạo đức giả", đặc biệt là sau vụ tập kích nhắm vào trường nữ sinh ở Minab, miền nam Iran, ngày 28/2 khiến ít nhất 165 người thiệt mạng.

"Đó là thảm kịch, nhưng tôi không thể nói chi tiết vì chưa có thông tin. Song điều rõ ràng là Mỹ sẽ không cố tình nhắm mục tiêu vào trường học", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói, đồng thời khẳng định Bộ Quốc phòng Mỹ sẽ điều tra "nếu đó là cuộc tấn công của chúng tôi".

Bà Melania từng tham gia một số hoạt động ngoại giao, đáng chú ý là nỗ lực vận động hồi hương cho trẻ em Ukraine bị đưa sang Nga. Rosemary DiCarlo, phó tổng thư ký LHQ phụ trách các vấn đề chính trị và xây dựng hòa bình, ghi nhận đóng góp của bà "trong việc nâng cao nhận thức về vấn đề trẻ em trong xung đột, đặc biệt là sự tham gia cá nhân của bà nhằm giúp trẻ em Ukraine được đoàn tụ với gia đình".

Những năm gần đây, căng thẳng chính trị và tài chính giữa Mỹ và LHQ gia tăng, khi Washington bày tỏ bất bình vì là nước đóng góp lớn nhất cho ngân sách của tổ chức. Kể từ khi trở lại Nhà Trắng năm ngoái, ông Trump đã rút Mỹ khỏi một số cơ quan lớn của LHQ, trong đó có Tổ chức Y tế Thế giới.

LHQ gần đây khởi động chương trình cải tổ. Vài ngày trước, Mỹ đã chuyển 160 triệu USD vào ngân sách của tổ chức này, nhưng hiện còn nợ khoảng 4 tỷ USD cho ngân sách thường xuyên và ngân sách gìn giữ hòa bình của LHQ, trong bối cảnh Tổng Thư ký Antonio Guterres cảnh báo nguy cơ sụp đổ tài chính cận kề.

Huyền Lê (Theo AFP, Guardian)