Mùng 6 Tết, bé út con chị một tuổi đột ngột sốt cao li bì. Người phụ nữ, trú ở Đống Đa, chưa kịp định thần thì chồng và mẹ chồng cũng lần lượt nằm bẹp, ho rũ rượi, các khớp xương đau nhức mỏi nhừ.

"Chăm ba người ốm cùng lúc đã kiệt sức, về nhà nhìn tường và sàn chung cư lúc nào cũng vã mồ hôi sũng nước, quần áo phơi cả tuần không khô, tôi bức bối đến trào nước mắt", người phụ nữ 35 tuổi tâm sự.

Tại chung cư ở Hà Đông, gia đình anh Minh rơi vào cảnh tê liệt tương tự. Ám ảnh bởi nồm ẩm, vợ chồng anh "đóng tịt" mọi cửa sổ để ngăn hơi nước. Thói quen tưởng chừng cẩn thận này vô tình biến căn hộ kín bưng thành "lồng ấp" vi khuẩn.

Tối 25/2, hai con anh bắt đầu hầm hập sốt trên 39 độ C. Đến sáng hôm sau cả vợ lẫn chồng đau đầu, rã rời tay chân. "Ban đầu tôi chỉ nghĩ con bị cảm lạnh thông thường, không ngờ chỉ qua một đêm mà cả nhà gục hết", người đàn ông làm nghề kiểm toán kể. Sau khám ở Bệnh viện Nhi Hà Nội, các bác sĩ chẩn đoán cả nhà anh bị cúm, viêm mũi họng, kê thuốc uống điều trị tại nhà.

Sau kỳ nghỉ Tết, các phòng khám và bệnh viện tại Hà Nội ghi nhận người dân mắc các bệnh đường hô hấp đến khám tăng. Cụ thể, các Bệnh viện Nhi trung ương, Nhi Hà Nội, E, Tai Mũi Họng... số ca cúm tăng khoảng 10-15% so cùng kỳ tháng trước.

Ông Vũ Ngọc Thắng, Giám đốc ngành hàng Thuốc và Vaccine, Hệ thống nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu, cũng cho hay nhu cầu mua các sản phẩm liên quan đến bệnh cúm và vệ sinh tai - mũi - họng (như nước muối sinh lý, dung dịch xịt rửa mũi...) tại khu vực miền Bắc có xu hướng tăng nhẹ do yếu tố thời tiết nồm ẩm, độ ẩm cao, dễ phát sinh các bệnh đường hô hấp. Tuy nhiên, ghi nhận thực tế cho thấy sức mua không tăng đột biến, khoảng 15-20%. Nhiều người chủ động phòng bệnh, dự trữ sẵn thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe từ trước Tết hoặc vẫn còn tồn từ các đợt trước.

Thời tiết miền Bắc chuyển biến đột ngột, nồm ẩm kéo dài rồi nắng hanh, nhiệt độ dao động 5-10 độ C chỉ trong một ngày, là một trong nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.

"Nói cách khác, kiểu thời tiết chuyển mùa đặc thù của miền Bắc Việt Nam, lúc ẩm, lúc hanh, hiếm khi ổn định, gần như là môi trường lý tưởng để virus hoành hành", bác sĩ Phan Ngọc Minh, nguyên Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ, nói. Nghiên cứu đăng trên tạp chí PLOS Pathogens cũng chỉ ra virus cúm lây truyền mạnh nhất ở điều kiện lạnh và khô, nhưng tồn tại lâu hơn đáng kể trong không khí ẩm thấp.

Cùng quan điểm, TS.BS Vũ Quốc Đạt, Phó trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới và Can thiệp giảm hại, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nói sau Tết là thời điểm nhạy cảm, thời tiết thất thường, độ ẩm cao tạo điều kiện cho dịch cúm bùng phát. Song song đó, mọi người từ khắp nơi đổ về Hà Nội sau kỳ nghỉ dài, học sinh đến trường, người dân tham gia nhiều lễ hội đông đúc mà ít đeo khẩu trang, là môi trường để virus lây lan diện rộng.

Chỉ số chất lượng không khí (AQI) tại Hà Nội liên tục chìm trong ngưỡng cảnh báo từ 140 đến 160, vượt xa mức an toàn cũng góp phần gia tăng các ca bệnh hô hấp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), độ ẩm trên 80% kết hợp với khói bụi ô nhiễm là môi trường lý tưởng để vi khuẩn sinh sôi.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cảnh báo thời tiết nồm ẩm, biến thiên nhiệt độ mạnh hiện nay đe dọa nghiêm trọng đến ba nhóm. Trẻ em, đặc biệt dưới 5 tuổi, dễ tiến triển nặng với nguy cơ phù nề đường thở và bội nhiễm. Người cao tuổi đối mặt "nguy cơ kép" khi chấn thương xương khớp do sàn nhà trơn trượt và các đợt cấp tim mạch, đột quỵ do lạnh gây co mạch, tăng huyết áp. Đồng thời, nấm mốc và mạt bụi dễ kích hoạt biến chứng nguy hiểm ở những người mắc bệnh lý mạn tính (hen suyễn, COPD, tiểu đường).

"Đáng lo ngại nhất là sự hoành hành của các chủng cúm, đặc biệt là cúm A (H1N1, H3N2...) với khả năng biến dị liên tục và lây nhiễm cao, có thể dẫn đến biến chứng như viêm phổi cấp, đe dọa tính mạng chỉ trong thời gian ngắn", ông Hoàng nhận định.

Để phòng ngừa, các bác sĩ khuyến cáo cúm không phải căn bệnh có thể chủ quan. Nguyên tắc sống còn là tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh điều trị tại nhà. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ y tế và lập tức đến bệnh viện nếu xuất hiện các dấu hiệu trở nặng như tức ngực, khó thở hay yếu liệt.

Thùy An